Venlafaxine tabletten met verlengde afgifte: doses en risico's

Venlafaxine in het kort

Na een consultatie waarin depressie of een angststoornis ter sprake kwam, ligt er soms een voorschrift voor venlafaxine op tafel, met de vraag wat dat middel precies doet en waar op gelet moet worden. Venlafaxine is een antidepressivum uit de groep van de overige antidepressiva (ATC-code N06AX16). Volgens de wetenschappelijke bijsluiter wordt aangenomen dat de werking samenhangt met een versterking van de neurotransmitteractiviteit in het centraal zenuwstelsel: venlafaxine en zijn voornaamste metaboliet, O-desmethylvenlafaxine, remmen de heropname van serotonine en norepinefrine, en de stof remt ook zwak de opname van dopamine. Het middel heeft geen mono-amine-oxidaseremmende werking.

Het referentiedocument van deze pagina is dat van Venlafaxine Teva, een tablet met verlengde afgifte van de firma Teva GmbH in Ulm. Voor venlafaxine Efexor en andere handelsnamen geldt telkens de tekst van het eigen product; de gegevens hieronder volgen de Belgische samenvatting van de kenmerken van Venlafaxine Teva.

Venlafaxine Teva wordt in België enkel afgeleverd op voorschrift. Dat is een gegeven uit het register van de geneesmiddelen. De pagina is informatief: er is geen winkelmandje en geen bestelmogelijkheid. De apotheek Pharmacie du Pont de l'Etat in Erquelinnes ondertekent de tekst.

Het werkingsgebied van de behandeling

De samenvatting van de kenmerken somt vijf indicaties op voor volwassenen:

• behandeling van episoden van depressie in engere zin;
• preventie van het opnieuw optreden van episodes van depressie in engere zin;
• behandeling van gegeneraliseerde angststoornis;
• behandeling van sociale angststoornis;
• behandeling van paniekstoornissen, met of zonder agorafobie.

Bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar wordt het gebruik niet aanbevolen. Gecontroleerde klinische studies bij kinderen en adolescenten met depressie in engere zin konden geen werkzaamheid aantonen. De werkzaamheid en veiligheid voor de andere indicaties zijn onder de 18 jaar niet vastgesteld.

Venlafaxine is niet geïndiceerd voor gewichtsverlies, alleen of in combinatie met andere producten.

Aanbevolen doses

De tabletten met verlengde afgifte worden oraal ingenomen, bij voorkeur tijdens de maaltijd en elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip. Ze moeten heel en met vloeistof worden doorgeslikt en mogen niet worden gedeeld, fijngestampt, gekauwd of opgelost. Bij een dagdosis van 150 mg komt dat neer op één tablet venlafaxine 150mg met verlengde afgifte, eenmaal per dag.

Dosis verhogen

Een verhoging kan plaatsvinden met tussenpozen van twee weken of meer. Bij depressie mag, als de ernst van de symptomen het klinisch rechtvaardigt, een kortere tussenpoos worden gehanteerd, maar niet korter dan 4 dagen. Vanwege het risico op dosisgerelateerde bijwerkingen wordt de dosis pas verhoogd na klinische evaluatie en wordt de laagste werkzame dosis aangehouden. Bij sociale angststoornis is niet aangetoond dat hogere doses een meerwaarde hebben.

Duur van de behandeling

De behandeling duurt gewoonlijk enkele maanden of langer en wordt van geval tot geval regelmatig opnieuw beoordeeld. Voor de preventie van een nieuwe depressieve episode is de aanbevolen dosis meestal gelijk aan de dosis tijdens de episode zelf. Na remissie wordt antidepressieve medicatie nog minstens 6 maanden aangehouden.

Bijzondere groepen

• Ouderen. Alleen op grond van de leeftijd is geen speciale dosisaanpassing nodig, maar voorzichtigheid is geboden, bijvoorbeeld wegens mogelijke nierinsufficiëntie. De laagst werkzame dosis wordt gebruikt en patiënten worden zorgvuldig gevolgd als verhoging nodig is.
• Lever. Bij milde tot matige leverinsufficiëntie wordt over het algemeen een dosisverlaging van 50% overwogen. Bij ernstige leverinsufficiëntie zijn de gegevens beperkt en wordt een verlaging van meer dan 50% overwogen.
• Nieren. Bij een glomerulaire filtratiesnelheid van 30 tot 70 ml/minuut is aanpassing niet nodig, maar voorzichtigheid wordt geadviseerd. Bij hemodialyse en bij ernstige nierinsufficiëntie (minder dan 30 ml/min) wordt de totale dagdosis met 50% verlaagd.

Overschakelen en stoppen

Patiënten die tabletten met onmiddellijke afgifte nemen, kunnen worden overgezet op tabletten met verlengde afgifte met de dichtstbijzijnde equivalente dosis in mg per dag; tweemaal 37,5 mg met onmiddellijke afgifte komt bijvoorbeeld overeen met eenmaal 75 mg met verlengde afgifte. Plotseling stoppen wordt vermeden: de dosis wordt over minstens één tot twee weken geleidelijk verminderd, en bij sommige patiënten over enkele maanden of langer. Als na een verlaging onverdraaglijke verschijnselen optreden, kan de vorige dosis worden hervat om daarna trager af te bouwen.

De technische gegevens op een rij

Een tablet venlafaxine 75 mg bevat dus 75 mg van de werkzame stof (als hydrochloride). De tabletten behouden hun vorm tijdens de hele vertering terwijl de werkzame stof vrijkomt, en worden intact met de ontlasting uitgescheiden.

De risico's om te kennen

Contra-indicaties

• Overgevoeligheid voor de werkzame stof of een van de hulpstoffen.
• Gelijktijdige behandeling met irreversibele monoamine-oxidaseremmers (MAOI's), wegens het risico op serotoninesyndroom met agitatie, tremor en hyperthermie. Venlafaxine wordt niet gestart binnen minstens 14 dagen nadat een irreversibele MAOI is gestopt, en moet minstens 7 dagen gestopt zijn voor zo'n MAOI wordt gestart.

Waarschuwingen uit de samenvatting

• Suïcidale gedachten. Depressie gaat gepaard met een verhoogd risico op suïcidale gedachten, zelfverwonding en suïcide; dat risico blijft bestaan tot een duidelijke remissie optreedt en kan in de vroege fase van herstel toenemen. Patiënten, vooral risicopatiënten en patiënten jonger dan 25 jaar, worden nauwkeurig gevolgd, zeker bij de start en na dosisaanpassingen. Patiënten en hun zorgverleners moeten letten op verergering, suïcidaal gedrag of gedachten en ongewone gedragsveranderingen en onmiddellijk medisch advies inwinnen.
• Kinderen en adolescenten. Onder de 18 jaar wordt venlafaxine niet gebruikt. In studies kwamen suïcidaal gedrag en vijandigheid (vooral agressie, oppositioneel gedrag en woede) vaker voor dan met placebo, en gegevens over groei, rijping en cognitieve en gedragsontwikkeling op lange termijn ontbreken.
• Serotoninesyndroom. Een mogelijk levensbedreigende toestand, vooral bij combinatie met triptanen, SSRI's, SNRI's, amfetamines, lithium, sibutramine, sint-janskruid, buprenorfine, fentanyl en analogen, tramadol, dextromethorfan, tapentadol, pethidine, methadon, pentazocine, methyleenblauw, tryptofaansupplementen, antipsychotica of andere dopamine-antagonisten. Symptomen: agitatie, hallucinaties, coma, tachycardie, hyperthermie, hyperreflexie, incoördinatie, braken en diarree. Combinatie met tryptofaansupplementen wordt niet aanbevolen.
• Glaucoom. Mydriasis kan optreden. Patiënten met verhoogde oogdruk of een risico op acuut nauwekamerhoekglaucoom worden zorgvuldig gecontroleerd.
• Bloeddruk en hartslag. Dosisgerelateerde verhogingen van de bloeddruk zijn vaak gemeld, en soms was onmiddellijke behandeling nodig. Voor de start wordt de bloeddruk gecontroleerd, bestaande hypertensie behandeld en de druk periodiek opnieuw gemeten, ook na dosisverhogingen. De hartslag kan toenemen, vooral bij hogere doses.
• Hart en ritme. Venlafaxine is niet bestudeerd bij een recent hartinfarct of onstabiele hartziekte. Na het in de handel brengen werden QTc-verlenging, torsades de pointes, ventrikeltachycardie en fatale aritmieën gemeld, vooral bij overdosering of andere risicofactoren.
• Convulsies. Voorzichtigheid bij een voorgeschiedenis van convulsies; de behandeling wordt gestaakt bij elke patiënt die aanvallen krijgt.
• Hyponatriëmie en SIADH. Vooral gemeld bij volumedepletie of uitdroging; ouderen en patiënten op diuretica hebben een groter risico.
• Bloedingen. Serotonineheropnameremmers kunnen de plaatjesfunctie verminderen, met bloedingen die gaan van ecchymosen, hematomen, epistaxis en petechiën tot maagdarmbloedingen en levensbedreigende bloedingen. Extra voorzichtigheid bij patiënten met een verhoogde bloedingsneiging, ook bij gebruik van anticoagulantia en plaatjesremmers.
• Cholesterol. Klinisch relevante verhogingen werden gemeld bij 5,3% van de patiënten die minstens 3 maanden venlafaxine kregen, tegenover 0,0% bij placebo. Bij langdurige behandeling kan het cholesterol worden gemeten.
• Gewichtsreducerende middelen. Combinatie met middelen zoals fentermine wordt niet aanbevolen.
• Manie en hypomanie. Voorzichtigheid bij een bipolaire stoornis in de voorgeschiedenis of in de familie.
• Agressie. Kan optreden bij het starten, bij een dosiswijziging en bij het stoppen; voorzichtigheid bij agressie in het verleden.
• Akathisie. Een onaangename, ondraaglijke rusteloosheid met behoefte aan beweging, meestal in de eerste weken. Een dosisverhoging kan dan schadelijk zijn.
• Seksuele disfunctie. SNRI's kunnen die veroorzaken, en langdurige klachten die na het stoppen aanhielden werden gemeld.
• Droge mond. Gemeld bij 10% van de patiënten; dit kan het risico op cariës verhogen, dus mondhygiëne is belangrijk.
• Diabetes. De glykemiecontrole kan veranderen en de dosis van insuline of orale bloedsuikerverlagers kan aanpassing vragen.
• Alcohol. Geen alcohol, wegens de effecten op het centraal zenuwstelsel en mogelijke verergering van psychiatrische aandoeningen.

Interacties

• MAO-remmers. Irreversibele, niet-selectieve MAOI's: zie de contra-indicaties. Moclobemide, een reversibele selectieve MAO-A-remmer, wordt wegens het risico op serotoninesyndroom niet aanbevolen; na een reversibele MAO-remmer kan een kortere wachttijd dan 14 dagen gelden, en venlafaxine wordt minstens 7 dagen voor de start ervan gestopt. Het antibioticum linezolide, een zwakke reversibele MAOI, wordt niet gegeven aan patiënten die venlafaxine nemen.Elk niet verwacht effect kan worden gemeld, door de patiënt zelf of door de zorgverlener, aan het Belgische systeem voor geneesmiddelenbewaking.
• Serotonerge middelen. Combinatie met een SSRI, SNRI of triptaan vraagt, als ze klinisch nodig is, nauwgezette observatie bij de start en bij dosisverhogingen.
• Andere middelen met werking op het zenuwstelsel. Het risico van combinaties is niet systematisch onderzocht; voorzichtigheid is geboden.
• QT-verlengende middelen. Antiaritmica van klasse Ia en III (kinidine, amiodaron, sotalol, dofetilide), bepaalde antipsychotica (thioridazine), bepaalde macroliden (erytromycine), bepaalde antihistaminica en bepaalde quinolonen (moxifloxacine) worden vermeden; de lijst is niet volledig.
• CYP3A4-remmers. Atazanavir, claritromycine, indinavir, itraconazol, voriconazol, posaconazol, ketoconazol, nelfinavir, ritonavir, saquinavir en telitromycine kunnen de spiegels van venlafaxine en O-desmethylvenlafaxine verhogen. Met ketoconazol steeg de AUC van venlafaxine met 70% bij langzame en 21% bij snelle CYP2D6-metaboliseerders.
• Lithium. Kan serotoninesyndroom uitlokken.
• Haloperidol, risperidon, metoprolol en imipramine. De totale orale klaring van haloperidol daalde met 42% (AUC +70%, Cmax +88%); de AUC van risperidon steeg met 50%; de plasmaconcentratie van metoprolol steeg met ongeveer 30 tot 40%; de AUC van 2-OH-desipramine steeg 2,5- tot 4,5-voudig bij imipramine. De klinische betekenis is meestal niet bekend, maar voorzichtigheid is geboden bij metoprolol en imipramine.
• Indinavir en diazepam. De AUC van indinavir daalde met 28% en de Cmax met 36%; diazepam en zijn actieve metaboliet worden niet beïnvloed.
• Cytochroom P450. Venlafaxine is een relatief zwakke remmer van CYP2D6 en remt CYP3A4, CYP1A2, CYP2C9 en CYP2C19 niet.
• Orale anticonceptiva. Ongeplande zwangerschappen werden gemeld bij gebruik tijdens de behandeling; een duidelijk oorzakelijk verband is niet aangetoond en er zijn geen interactiestudies met hormonale anticonceptiva.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

Er zijn onvoldoende gegevens bij zwangere vrouwen en dierstudies toonden reproductietoxiciteit. Venlafaxine wordt alleen gegeven als de verwachte voordelen opwegen tegen de mogelijke risico's. Net als bij andere serotonineheropnameremmers kunnen bij de pasgeborene onttrekkingsverschijnselen optreden (prikkelbaarheid, tremor, hypotonie, aanhoudend huilen, moeite met zuigen of slapen), meestal binnen 24 uur; enkele pasgeborenen hadden sondevoeding of ademhalingsondersteuning nodig. Epidemiologische gegevens wijzen bij SSRI's op een hoger risico op aanhoudende longhypertensie bij pasgeborenen; voor venlafaxine kan dat risico niet worden uitgesloten. Observationele gegevens tonen een verhoogd risico, kleiner dan factor 2, op postpartumbloeding na blootstelling in de maand voor de geboorte.

Venlafaxine en O-desmethylvenlafaxine gaan over in de moedermelk. Zuigelingen toonden huilgedrag, prikkelbaarheid en abnormale slaappatronen, en na het stoppen van de borstvoeding werden symptomen gemeld die op onttrekking lijken. Een risico voor de zuigeling kan niet worden uitgesloten, dus er wordt afgewogen of de borstvoeding of de behandeling wordt voortgezet. Bij ratten werd een verminderde vruchtbaarheid waargenomen na blootstelling aan O-desmethylvenlafaxine; de relevantie voor de mens is niet bekend.

Rijvaardigheid

Elk psychofarmacon kan het beoordelings- of denkvermogen aantasten of de motorische vaardigheden verminderen. Patiënten worden daarom gewaarschuwd voor hun rijvaardigheid en het bedienen van machines.

Bijwerkingen met hun frequentie

Zeer vaak (meer dan 1 op 10) gemelde bijwerkingen in klinische studies waren misselijkheid, droge mond, hoofdpijn en zweten, ook nachtelijk zweten. De categorieën zijn: zeer vaak (minstens 1 op 10), vaak (minstens 1/100 tot < 1/10), soms (minstens 1 op 1.000 tot < 1/100), zelden (minstens 1 op 10.000 tot < 1/1.000), zeer zelden (< 1/10.000) en frequentie niet bekend. De effecten die na het in de handel brengen werden vastgesteld, staan in de officiële tabel met een sterretje.

Gevallen van suïcidale ideeën en suïcidaal gedrag zijn gemeld tijdens de behandeling en kort na het stoppen. Hoofdpijn kwam in gepoolde studies even vaak voor bij venlafaxine als bij placebo.

Stoppen van de behandeling

Stoppen, vooral abrupt, leidt gewoonlijk tot onttrekkingsverschijnselen: duizeligheid, gevoelsstoornissen met paresthesie, slaapstoornissen met slapeloosheid en intense dromen, agitatie of angst, misselijkheid of braken, tremor, vertigo, hoofdpijn, griepachtige klachten, gezichtsstoornis en hypertensie. In klinische onderzoeken traden bijwerkingen bij het stoppen op bij 31% van de patiënten, tegenover 17% bij placebo. Meestal zijn ze licht tot matig, beginnen ze in de eerste dagen en verdwijnen ze binnen 2 weken, al kunnen ze bij sommigen 2 tot 3 maanden of langer duren. Bij enkele patiënten ontstonden ernstige agressie en suïcidale gedachten bij het verlagen of stoppen, dus de dosis wordt geleidelijk afgebouwd.

Kinderen en adolescenten

Het profiel van kinderen van 6 tot 17 jaar is in het algemeen gelijk aan dat van volwassenen, met extra buikpijn, dyspepsie, epistaxis en myalgie en meer meldingen van suïcidale gedachten, vijandigheid en zelfverminking.

Overdosering

Overdosering werd vooral gemeld in combinatie met alcohol of andere geneesmiddelen, ook met fatale afloop. De meest voorkomende symptomen zijn tachycardie, een verlaagd bewustzijn van slaperigheid tot coma, mydriasis, convulsie en braken; ook werden ECG-veranderingen zoals QT- en QRS-verlenging, bundeltakblok, ventrikeltachycardie, bradycardie, hypotensie, hypoglykemie, vertigo en overlijden gemeld. Ongeveer 3 gram venlafaxine kan bij volwassenen tot ernstige vergiftiging leiden. Retrospectieve studies wijzen op een groter risico op fatale gevolgen dan bij SSRI-antidepressiva, maar lager dan bij tricyclische antidepressiva. Bij vermoeden van overdosering wordt direct contact opgenomen met de arts, de apotheker of het Antigifcentrum (070/245.245). Het opwekken van braken wordt bij aspiratierisico niet aanbevolen, maagspoeling of actieve kool kan nuttig zijn, dialyse en forcerende diurese hebben waarschijnlijk geen effect en er is geen specifiek antidotum. Vermoedelijke bijwerkingen kunnen worden gemeld via www.eenbijwerkingmelden.be.

Bewaren thuis

De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. In de blisterverpakking wordt het middel beneden 30 °C bewaard, in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen vocht. Bij de verpakking in een HDPE-fles geldt dezelfde bewaartemperatuur van beneden 30 °C, en wordt de fles zorgvuldig gesloten gehouden ter bescherming tegen vocht.

Het product blijft buiten het bereik van kinderen; de datum staat op de verpakking. Ongebruikte of vervallen tabletten worden naar de apotheek teruggebracht.

Vragen die wij vaak krijgen

Waarop deze fiche steunt

De gegevens zijn afkomstig uit de Belgische samenvatting van de kenmerken van het product en de bijsluiter van Venlafaxine Teva, gepubliceerd door het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen (FAGG), laatst bijgewerkt op 30 juni 2026.

Een publieksprijs wordt vastgelegd door de vergunninghouder, en het RIZIV kan een terugbetaling voorzien. Deze pagina vervangt het gesprek met de arts of apotheker niet.

• Samenvatting van de kenmerken van het product (FAGG)
• Bijsluiter voor de patiënt (FAGG)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 11/11/2026