Tamiflu (oseltamivir): griepmiddel, dosering en bijwerkingen
Wat Tamiflu bevat en waarvoor het dient
Tamiflu is een antiviraal geneesmiddel met oseltamivir als werkzame stof, in het Belgische register ingeschreven als harde capsule van 30 mg, 45 mg of 75 mg. Het hoort bij de antivirale middelen tegen influenza, met ATC-code J05AH02, en de vergunning is in handen van Roche Registration GmbH in Grenzach-Wyhlen. Een voorschrift is vereist: het middel wordt uitsluitend op voorschrift afgeleverd.
Praktisch betekent dat het volgende voor wie de doos in handen heeft. Tamiflu is bedoeld voor de behandeling en de preventie van influenza, de echte griep, en niet voor een gewone verkoudheid of een andere luchtweginfectie. Oseltamivir is uitsluitend werkzaam tegen ziekte die door influenzavirussen wordt veroorzaakt, en er is geen bewijs voor werkzaamheid tegen ziekten van andere oorsprong. Het is bovendien geen vervanging voor de griepvaccinatie, en de bescherming die Tamiflu biedt, duurt alleen zolang het wordt ingenomen.
Behandeling van influenza
Tamiflu is geïndiceerd voor volwassenen en kinderen, waaronder voldragen pasgeborenen, die de typische symptomen van influenza vertonen op het moment dat het virus onder de bevolking circuleert. De werkzaamheid is aangetoond wanneer de behandeling binnen twee dagen na het begin van de symptomen start.
Preventie van influenza
- na blootstelling aan een klinisch vastgesteld geval van influenza, bij personen van 1 jaar of ouder, op het moment dat het virus circuleert;
- in uitzonderlijke gevallen als seizoenspreventie bij personen van 1 jaar of ouder, bijvoorbeeld wanneer de circulerende virusstam en de stam in het vaccin niet overeenkomen of bij een pandemie;
- na blootstelling bij baby's jonger dan 1 jaar tijdens een uitbraak van pandemische influenza.
Het gebruik van antivirale middelen wordt bepaald op grond van officiële aanbevelingen. Daarbij telt wat bekend is over de circulerende virussen, over de seizoensgebonden gevoeligheid van influenza voor geneesmiddelen en over de gevolgen van de ziekte in verschillende gebieden en patiëntengroepen. De gevoeligheid van circulerende stammen voor oseltamivir blijkt erg variabel te zijn, en de voorschrijver houdt rekening met de recentste gegevens. Het middel wordt alleen gebruikt wanneer betrouwbare epidemiologische cijfers aangeven dat influenza heerst.
Het product in detail
| Kenmerk | Gegeven volgens de officiële tekst |
|---|---|
| Naam in het register | Tamiflu 75 mg harde capsules, naast Tamiflu 30 mg en 45 mg harde capsules |
| Werkzame stof | oseltamivirfosfaat, overeenkomend met 75 mg oseltamivir in de capsule van 75 mg |
| Vorm | harde capsule |
| Capsule van 30 mg | lichtgele onderhelft met de opdruk ROCHE en lichtgele bovenhelft met de opdruk 30 mg, in blauwe inkt |
| Capsule van 45 mg | grijze onderhelft met de opdruk ROCHE en grijze bovenhelft met de opdruk 45 mg, in blauwe inkt |
| Capsule van 75 mg | grijze onderhelft met de opdruk ROCHE en lichtgele bovenhelft met de opdruk 75 mg, in blauwe inkt |
| Afleveringswijze | op voorschrift |
| ATC-code | J05AH02, oseltamivir |
| Houder van de vergunning | Roche Registration GmbH, Emil-Barell-Strasse 1, 79639 Grenzach-Wyhlen, Duitsland |
Tamiflu 75 mg bevat in de capsule-inhoud gepregelatiniseerd zetmeel (uit maïszetmeel), talk, povidon, croscarmellosenatrium en natriumstearylfumaraat. Het capsule-omhulsel bestaat uit gelatine, geel, rood en zwart ijzeroxide (E172) en titaniumdioxide (E171), en de drukinkt uit schellak, titaniumdioxide en indigokarmijn (E132). De capsules van 30 mg en 45 mg hebben dezelfde inhoud, maar een ander omhulsel: bij 30 mg geel en rood ijzeroxide, bij 45 mg zwart ijzeroxide.
De officiële tekst beschrijft naast de capsules ook een poeder voor orale suspensie van 6 mg oseltamivir per ml, en vermeldt dat capsules en suspensie bio-equivalente preparaten zijn. Een dosis van 75 mg kan worden ingenomen als één capsule van 75 mg of als een capsule van 30 mg plus een capsule van 45 mg.
Duur van de behandeling en dosis
De behandeling van influenza start zo snel mogelijk, binnen de eerste twee dagen na het begin van de symptomen. Voor adolescenten van 13 tot en met 17 jaar en voor volwassenen bedraagt de aanbevolen dosis 75 mg oseltamivir tweemaal daags gedurende 5 dagen. Bij immuungecompromitteerde patiënten duurt de behandeling 10 dagen, zonder dosisaanpassing, en ook dan start ze binnen twee dagen na het begin van de symptomen.
Kinderen van 1 jaar of ouder krijgen een dosis die van het lichaamsgewicht afhangt, tweemaal daags, gedurende 5 dagen (10 dagen bij immuungecompromitteerde patiënten). Van 10 kg tot en met 15 kg gaat het om 30 mg, boven 15 kg tot en met 23 kg om 45 mg, boven 23 kg tot en met 40 kg om 60 mg en boven 40 kg om 75 mg. De capsules van 30 mg en 45 mg zijn een alternatief voor de suspensie. Kinderen die meer dan 40 kg wegen en capsules kunnen doorslikken, kunnen de volwassenendosis van 75 mg tweemaal daags gedurende 5 dagen nemen.
Bij baby's jonger dan 1 jaar is de aanbevolen dosis 3 mg per kg lichaamsgewicht tweemaal daags. Dat is gebaseerd op farmacokinetische en veiligheidsgegevens die voor 0 tot 12 maanden plasmaconcentraties geven waarvan wordt verwacht dat ze klinisch effectief zijn, met een veiligheidsprofiel vergelijkbaar met dat van oudere kinderen en volwassenen. Voor prematuren, met een postconceptuele leeftijd van minder dan 36 weken, zijn er onvoldoende gegevens voor een doseringsaanbeveling.
Preventie na blootstelling
Adolescenten van 13 tot en met 17 jaar en volwassenen nemen 75 mg eenmaal daags gedurende 10 dagen, te starten binnen twee dagen na het contact met een besmet persoon. Kinderen van 1 jaar of ouder krijgen eenmaal daags de gewichtsafhankelijke dosis van 30, 45, 60 of 75 mg, eveneens gedurende 10 dagen. Voor baby's jonger dan 1 jaar tijdens een pandemie is de profylactische dosis de helft van de dagelijkse behandelingsdosis.
Preventie tijdens een epidemie
Voor volwassenen en adolescenten bedraagt de dosis 75 mg eenmaal daags gedurende een periode tot 6 weken, en tot 12 weken bij immuungecompromitteerde patiënten. Preventie tijdens een epidemie is niet onderzocht bij kinderen jonger dan 12 jaar.
Verminderde nierfunctie
Bij een matig of ernstig verminderde nierfunctie wordt de dosis aangepast voor adolescenten en volwassenen. Voor de behandeling geldt bij een creatinineklaring boven 30 en tot en met 60 ml/min 30 mg tweemaal daags, bij boven 10 en tot en met 30 ml/min 30 mg eenmaal daags. Bij 10 ml/min of minder is het middel niet aanbevolen wegens het ontbreken van gegevens. Hemodialysepatiënten krijgen 30 mg na elke dialysesessie en patiënten met peritoneale dialyse een enkele dosis van 30 mg. Voor preventie is dat 30 mg eenmaal daags bij een klaring boven 30 en tot en met 60 ml/min, 30 mg om de dag bij boven 10 en tot en met 30 ml/min, 30 mg na elke tweede hemodialysesessie en 30 mg eenmaal per week bij peritoneale dialyse.
Lever, leeftijd en wijze van innemen
Bij een leveraandoening is geen aanpassing nodig, noch voor behandeling, noch voor preventie, al zijn er geen studies bij kinderen met leveraandoeningen. Bij ouderen is geen aanpassing nodig tenzij er duidelijke aanwijzingen zijn voor een matig of ernstig verminderde nierfunctie.
Wie dit geneesmiddel niet mag gebruiken
De enige contra-indicatie is overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de hulpstoffen. Daarnaast vragen enkele situaties om extra aandacht.
- Ernstige bijkomende aandoening: voor patiënten met een zo ernstige of onstabiele ziekte dat ziekenhuisopname dreigt, is er geen informatie over veiligheid en werkzaamheid.
- Verminderde afweer: de werkzaamheid bij behandeling en profylaxe is bij immuungecompromitteerde patiënten niet duidelijk vastgesteld.
- Hart- en longaandoeningen: de werkzaamheid bij chronische hart- of ademhalingsaandoeningen is niet vastgesteld, en voor complicaties werd in deze groep geen verschil gezien tussen de behandelde groep en de placebogroep.
- Neuropsychiatrische bijwerkingen: ze zijn gemeld tijdens de toediening aan patiënten met influenza, vooral bij kinderen en adolescenten, en ook bij patiënten die geen oseltamivir kregen. Gedragsveranderingen worden nauwgezet gevolgd, en de voordelen en risico's van doorgaan worden per patiënt beoordeeld.
- Hulpstoffen van de suspensie: de suspensie bevat sorbitol, waardoor patiënten met erfelijke fructose-intolerantie ze niet mogen innemen, en natriumbenzoaat (E211), dat geelzucht bij pasgeborenen jonger dan 4 weken kan verergeren.
Interacties
Oseltamivir bindt weinig aan eiwitten en wordt onafhankelijk van de CYP450- en glucuronidasesystemen omgezet, zodat klinisch relevante interacties via die wegen niet waarschijnlijk zijn. Probenecide verdubbelt ongeveer de blootstelling aan de actieve metaboliet, maar bij een normale nierfunctie is geen dosisaanpassing vereist. Amoxicilline, dat via dezelfde weg wordt uitgescheiden, vertoont geen kinetische interactie. Voorzichtigheid is geboden bij middelen met een smalle therapeutische breedte die langs diezelfde weg worden uitgescheiden, zoals chloorpropamide, methotrexaat en fenylbutazon. Er werd geen farmacokinetische interactie waargenomen met paracetamol, acetylsalicylzuur, cimetidine, antacida (magnesium- en aluminiumhydroxides en calciumcarbonaten), rimantadine of warfarine bij patiënten die stabiel zijn op warfarine en geen influenza hebben.
Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid
Influenza zelf is geassocieerd met schadelijke effecten op de zwangerschap en de foetale ontwikkeling, met een risico op ernstige aangeboren afwijkingen, waaronder hartafwijkingen. Meer dan 1000 zwangerschappen met blootstelling in het eerste trimester, uit meldingen en observationele studies, lieten geen misvormingen of foetale of neonatale toxiciteit door oseltamivir zien. In één observationeel onderzoek was het algemene risico op misvorming niet verhoogd, maar waren de uitkomsten voor ernstige aangeboren hartafwijkingen niet eenduidig: 1,76 procent (7 baby's bij 397 zwangerschappen) tegenover 1,01 procent zonder blootstelling, met een onduidelijke klinische betekenis. Dieronderzoek toonde geen reproductietoxiciteit. Tamiflu kan indien nodig tijdens de zwangerschap worden overwogen, na afweging van de beschikbare informatie over veiligheid en voordelen en van de pathogeniciteit van de circulerende stam.
Oseltamivir en de actieve metaboliet worden bij ratten in de melk uitgescheiden. Bij vrouwen werden ze in lage hoeveelheden in de moedermelk gevonden, wat voor het kind een subtherapeutische dosis kan geven. Toediening bij borstvoeding kan worden overwogen als er duidelijke potentiële voordelen zijn voor de moeder. Op basis van preklinische gegevens is er geen aanwijzing dat Tamiflu de mannelijke of vrouwelijke vruchtbaarheid beïnvloedt.
Autorijden en machines bedienen
Tamiflu heeft geen invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Overdosering
Overdoseringen zijn gemeld in klinische studies en na het op de markt komen.De melding van een onverwacht effect loopt via de apotheker, de arts of het Belgische meldportaal.
Bijwerkingen: frequentie en wat te doen
Het veiligheidsprofiel is gebaseerd op gegevens van 6.049 volwassenen en adolescenten en 1.473 kinderen die voor influenza met Tamiflu of placebo werden behandeld, en van 3.990 volwassenen en adolescenten en 253 kinderen in preventiestudies. De frequentiecategorieën zijn zeer vaak (1 op 10 of meer), vaak (1/100 tot < 1/10), soms (1 op 1.000 tot < 1/100), zelden (1 op 10.000 tot < 1/1.000) en zeer zelden (< 1/10.000).
Bij volwassenen en adolescenten zijn misselijkheid en braken de meest gemelde bijwerkingen in de behandelstudies, en misselijkheid in de preventiestudies. Meestal gaat het om een eenmalig voorval op de eerste of tweede behandeldag dat vanzelf binnen 1 tot 2 dagen verdwijnt. Bij kinderen is braken de meest gemelde bijwerking. Bij de meeste patiënten leidden de bijwerkingen niet tot het stoppen van de behandeling.
Volwassenen en adolescenten, per orgaanklasse
- Infecties: bronchitis, herpes simplex, nasofaryngitis, infecties van de bovenste luchtwegen en sinusitis.
- Bloed: trombocytopenie.
- Immuunsysteem: overgevoeligheidsreacties, anafylactische en anafylactoïde reacties.
- Psyche: agitatie, afwijkend gedrag, angst, verwardheid, waanvoorstellingen, delirium, hallucinaties, nachtmerries en zelfverwonding.
- Zenuwstelsel: hoofdpijn, slapeloosheid, een veranderd bewustzijnsniveau en convulsies.
- Ogen en hart: gezichtsstoornissen en hartritmestoornissen.
- Luchtwegen: hoest, keelpijn en een loopneus.
- Maag en darmen: misselijkheid, braken, buikpijn (ook bovenbuikpijn), dyspepsie, gastro-intestinale bloedingen en hemorragische colitis.
- Lever: verhoogde leverenzymen, fulminante hepatitis, leverfalen en hepatitis.
- Huid: eczeem, dermatitis, huiduitslag, urticaria, angioneurotisch oedeem, erythema multiforme, Stevens-Johnsonsyndroom en toxische epidermale necrolyse.
- Algemeen: pijn, duizeligheid (ook vertigo), vermoeidheid, koorts en pijn in de ledematen.
Sinds het middel op de markt is, zijn de volgende ernstige bijwerkingen zelden gemeld: anafylactische en anafylactoïde reacties, leveraandoeningen (fulminante hepatitis, verstoorde leverfunctie en geelzucht), angioneurotisch oedeem, Stevens-Johnsonsyndroom en toxische epidermale necrolyse, gastro-intestinale bloeding en neuropsychiatrische aandoeningen. Het veiligheidsprofiel bij de preventiedosis van 75 mg eenmaal daags tot 6 weken was kwalitatief vergelijkbaar met dat bij de behandeling.
Kinderen
Bij kinderen worden onder meer middenoorontsteking, hoofdpijn, bindvliesontsteking (met rode ogen, afscheiding en oogpijn), oorpijn, afwijkingen van het trommelvlies, hoest, een verstopte neus, een loopneus, braken, buikpijn, dyspepsie, misselijkheid en dermatitis gemeld. Bij baby's jonger dan 1 jaar waren braken, diarree en luieruitslag het vaakst gemeld, en bij ruim 2.400 baby's uit observationele studies en meldingen bleek het profiel vergelijkbaar met dat van kinderen vanaf 1 jaar. Bij immuungecompromitteerde kinderen was braken de meest gemelde bijwerking, bij 28 procent.
Wat te doen
Influenza zelf kan gepaard gaan met neurologische en gedragssymptomen, zoals hallucinaties, delirium en afwijkend gedrag, soms met fatale afloop. Bij patiënten die Tamiflu kregen zijn convulsies en delirium gemeld, met onder meer verwardheid, waanvoorstellingen, agitatie, angst en nachtmerries, in een zeer klein aantal gevallen met zelfverwonding of fatale afloop. Dit gebeurde vooral bij kinderen en adolescenten, kwam vaak abrupt op en verdween snel. De bijdrage van Tamiflu is onbekend. Bij lever- en galaandoeningen zijn ook fatale gevallen van fulminante hepatitis of leverfalen gemeld. Bij gedragsveranderingen of tekenen van een ernstige allergische of huidreactie wordt onmiddellijk de voorschrijver of de apotheker geraadpleegd.be.
Bewaarcondities
De capsules van 30 mg, 45 mg en 75 mg zijn 10 jaar houdbaar. Ze worden bewaard beneden 25 °C.Houd het uit de buurt van kinderen en controleer de datum op de doos.
Een suspensie die in de apotheek uit de capsules wordt bereid, is 10 dagen houdbaar indien bewaard beneden 25 °C. Ongebruikt geneesmiddel of afvalmateriaal wordt vernietigd overeenkomstig de lokale voorschriften, waarvoor de apotheek kan worden geraadpleegd.
Veelgestelde vragen
Hoe snel na de eerste griepklachten moet de behandeling starten?
Zo snel mogelijk, binnen de eerste twee dagen na het begin van de symptomen. Alleen voor een start binnen die termijn is de werkzaamheid aangetoond. Bij een preventieve behandeling na contact met een besmet persoon geldt dezelfde grens: binnen twee dagen na de blootstelling.
Vervangt Tamiflu de griepprik?
Nee. De officiële tekst stelt uitdrukkelijk dat Tamiflu geen vervanging is voor een influenzavaccinatie, en het gebruik mag de beoordeling voor de jaarlijkse vaccinatie niet beïnvloeden. De bescherming die het middel biedt, duurt alleen zolang het wordt ingenomen.
Werkt Tamiflu ook bij een gewone verkoudheid of keelontsteking?
Nee. Oseltamivir is uitsluitend werkzaam tegen ziekte die door influenzavirussen wordt veroorzaakt. Voor ziekten door andere verwekkers is er geen bewijs van werkzaamheid. Wanneer de klachten door een ander virus of een bacterie komen, is een ander geneesmiddel nodig, en dat bepaalt de arts.
Kan Tamiflu ook aan een baby of een kind worden gegeven?
Ja, bij influenza is het middel erkend voor volwassenen en kinderen, waaronder voldragen pasgeborenen. De dosis hangt af van het gewicht: voor baby's jonger dan 1 jaar 3 mg per kg tweemaal daags, voor kinderen vanaf 1 jaar een van de gewichtsklassen van 30 tot 75 mg. Voor prematuren onder 36 weken zijn er onvoldoende gegevens voor een doseringsadvies.
Moet de dosis Tamiflu worden aangepast bij een verminderde nierfunctie?
Ja, bij een ernstig verminderde nierfunctie wordt een aanpassing van de dosering aanbevolen, zowel voor de behandeling als voor de preventie van griep, bij adolescenten van 13 tot en met 17 jaar en bij volwassenen. Voor baby’s en kinderen vanaf 1 jaar met een verminderde nierfunctie zijn er onvoldoende klinische gegevens om een doseringsadvies te geven. Meld een nierprobleem daarom altijd aan de arts of apotheker voor u met Tamiflu begint.
Is een generiek oseltamivir even doeltreffend als het merk Tamiflu?
Een generiek geneesmiddel bevat dezelfde werkzame stof in dezelfde sterkte en vorm als het referentiemiddel en moet aantonen dat het in het lichaam op dezelfde manier wordt opgenomen. Dat laatste heet bio-equivalentie. De Europese regels voor goedkeuring zijn voor generische en voor merkgeneesmiddelen dezelfde wat kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid betreft. Meer uitleg staat bij het Europese geneesmiddelenagentschap.
Waaraan herkent u een site die erkend is als u Tamiflu kopen via internet overweegt?
Tamiflu kopen via een website is niet mogelijk zonder voorschrift: de online verkoop van geneesmiddelen op voorschrift is in België verboden, en Tamiflu is zo'n geneesmiddel. Alleen een erkende apotheek mag online geneesmiddelen zonder voorschrift aanbieden, onder de voorwaarden die het FAGG vastlegt. Of een verkoopsite werkelijk is aangemeld, kunt u nagaan via het FAGG. Op de FAGG-pagina hierover staat wat een betrouwbare aanbieder kenmerkt. Deze pagina zelf biedt informatie, geen winkelmandje.
Referenties en nalezing
Alles hierboven komt uit de goedgekeurde samenvatting van de productkenmerken. De laatste publicatie dateert van 14 december 2023.
De tekst is bedoeld als informatie en vervangt het advies van de voorschrijver en de apotheker niet. Voor persoonlijke vragen kunt u terecht bij de apotheek.