Tadalafil: gebruik, dosering, voorzorgen en bijwerkingen
In welke situaties Tadalafil wordt gebruikt
Tadalafil is de werkzame stof van meer dan één geneesmiddel in het Belgische register. Cialis, van Eli Lilly Nederland B.V., is er een van; de referentiespecialiteit voor deze pagina is Tadalafil Mylan, met Mylan Pharmaceuticals Limited in Dublin als vergunninghouder. De naam op het doosje zegt dus welk product u in handen hebt; de stof is overal tadalafil, een fosfodiësterase-5-remmer (PDE5-remmer, ATC-code G04BE08), en in België wordt tadalafil uitsluitend op voorschrift afgeleverd.
In het lichaam verhoogt de stof via het stikstofoxide/cGMP-mechanisme het vaatverwijdende effect in onder meer de zwellichamen van de penis en in de prostaat. Dezelfde vaatverwijdende werking verklaart de milde en voorbijgaande bloeddrukdaling die bij gebruik kan optreden en de strenge combinatieregels met nitraten.
De SmPC noemt twee indicaties bij volwassen mannen:
- de behandeling van erectiestoornissen; voor de werkzaamheid is seksuele prikkeling noodzakelijk;
- de behandeling van de verschijnselen en symptomen van benigne prostaathyperplasie.
Tadalafil is niet geïndiceerd voor gebruik door vrouwen. Bij kinderen en jongeren is er geen relevante toepassing voor de behandeling van erectiestoornissen. Twijfel verdwijnt sneller in gesprek met de apotheker dan bij zoeken op het internet.
Beschikbare vormen en sterktes
Dezelfde stof, een andere opbouw: Tadalafil Mylan bevat in de tabletkern onder meer watervrije lactose, poloxameer 188 en povidon, terwijl de kern van Cialis onder meer lactosemonohydraat en hydroxypropylcellulose bevat. Ook de hoeveelheid lactose per tablet verschilt tussen de twee producten. De tabel hieronder geeft de gegevens van Tadalafil Mylan.
| Gegeven | Inhoud volgens SmPC en register |
|---|---|
| Werkzame stof | Tadalafil |
| Vorm | Filmomhulde tabletten voor oraal gebruik |
| Sterktes in het register | 2,5 mg, 5 mg, 10 mg en 20 mg |
| Tadalafil 20mg | Lichtgele, ronde, dubbelbolle filmomhulde tablet (10,7 ± 0,3 mm) met 'M' aan de ene en 'TL4' aan de andere zijde; 237,92 mg lactose per tablet; verpakkingen met 2, 4, 8, 12 en 24 tabletten |
| Tadalafil 10 mg | Lichtgele, ronde, dubbelbolle filmomhulde tablet (8,1 ± 0,3 mm) met 'M' aan de ene en 'TL3' aan de andere zijde; 118,96 mg lactose per tablet; verpakkingen met 4, 12 en 24 tabletten |
| Hulpstoffen in de tabletkern | Watervrije lactose, poloxameer 188, microkristallijne cellulose (pH 101), povidon (K-25), croscarmellosenatrium, magnesiumstearaat, natriumlaurylsulfaat, colloïdale watervrije silica |
| Hulpstoffen in de filmomhulling | Lactosemonohydraat, hypromellose (E464), titaniumdioxide (E171), geel ijzeroxide (E172), triacetine |
| Natrium | Minder dan 1 mmol (23 mg) per tablet: in wezen natriumvrij |
| Verpakkingsmateriaal | PVC/PE/PVdC/Alu-blisterverpakkingen; niet alle formaten worden in de handel gebracht |
| Vergunninghouder | Mylan Pharmaceuticals Limited, Damastown Industrial Park, Mulhuddart, Dublin 15, Ierland |
Voorzorgen bij gebruik
Contra-indicaties
- overgevoeligheid voor tadalafil of voor een hulpstof in de tablet;
- gebruik van organische nitraten, ongeacht de vorm, omdat tadalafil de hypotensieve effecten van nitraten versterkt;
- hartaandoeningen waarvoor seksuele activiteit wordt ontraden;
- een hartinfarct in de afgelopen 90 dagen, instabiele angina of angina tijdens de seksuele gemeenschap, hartfalen van NYHA-klasse 2 of hoger in de laatste 6 maanden, ongecontroleerde aritmie, hypotensie (onder 90/50 mmHg) of ongecontroleerde hypertensie, en een beroerte in de laatste 6 maanden;
- plots visusverlies in één oog als gevolg van NAION (niet-arteritische anterieure ischemische optische neuropathie), ook wanneer er geen verband was met een eerder gebruikte PDE5-remmer;
- gelijktijdig gebruik van een guanylaatcyclasestimulator zoals riociguat, wegens mogelijke symptomatische hypotensie.
Voor de behandeling begint
Voor een behandeling wordt overwogen, worden de medische voorgeschiedenis en een lichamelijk onderzoek afgenomen om de diagnose te stellen en onderliggende oorzaken op te sporen. Omdat aan seksuele activiteit een zeker cardiaal risico verbonden is, wordt de cardiovasculaire status beoordeeld. Voor benigne prostaathyperplasie wordt bovendien prostaatcarcinoom uitgesloten. Het is niet bekend of tadalafil werkzaam is bij patiënten na een bekkenoperatie of een radicale, niet-zenuwsparende prostatectomie.
Waarschuwingen
- Cardiovasculair. Ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen werden gemeld in de postmarketingfase of in klinische studies: myocardinfarct, plotse hartdood, instabiele angina, ventriculaire aritmie, beroerte, TIA, pijn op de borst, hartkloppingen en tachycardie. De meeste patiënten hadden al cardiovasculaire risicofactoren, en of tadalafil, de seksuele activiteit of een combinatie de oorzaak was, is niet met zekerheid vast te stellen.
- Antihypertensiva en alfablokkers. Tadalafil kan de bloeddruk verlagen bij wie antihypertensiva gebruikt. Bij een dagelijkse behandeling wordt een eventuele dosisaanpassing van het antihypertensivum overwogen. Met alfablokkers kan symptomatische hypotensie optreden; de combinatie met doxazosine wordt niet aanbevolen.
- Gezichtsvermogen. Visusstoornissen, waaronder centrale sereuze chorioretinopathie (de meeste gevallen verdwenen spontaan na stopzetting), en gevallen van NAION zijn gemeld. Observationele gegevens wijzen op een verhoogd risico op acute NAION bij mannen met erectiestoornissen. Bij een plotselinge visusstoornis, verminderde gezichtsscherpte of visuele vervorming wordt tadalafil gestopt en onmiddellijk een arts geraadpleegd.
- Gehoor. Na gebruik is plotseling gehoorverlies gemeld, ook bij andere risicofactoren zoals leeftijd, diabetes, hypertensie, eerder gehoorverlies of bindweefselaandoeningen. Bij plotseling verminderd gehoor of gehoorverlies wordt onmiddellijk medisch advies gezocht.
- Nier- en leverfunctie. Bij een ernstige nierfunctiestoornis wordt dosering eenmaal daags niet aanbevolen, wegens een toegenomen blootstelling (AUC), beperkte ervaring en het onvermogen om de klaring via dialyse te beïnvloeden. Bij ernstige leverinsufficiëntie (Child-Pugh klasse C) zijn de gegevens beperkt en volgt een zorgvuldige individuele afweging door de voorschrijvend arts.
- Priapisme en anatomische afwijkingen. Bij een erectie die 4 uur of langer duurt, wordt onmiddellijk medische hulp gevraagd; onbehandeld priapisme kan het penisweefsel beschadigen en de potentie blijvend aantasten. Is de penis anatomisch misvormd (kromming, fibrose van de zwellichamen, ziekte van Peyronie), dan is voorzichtigheid nodig. Hetzelfde geldt bij sikkelcelanemie, multipel myeloom of leukemie, omdat die ziekten een langdurige erectie in de hand kunnen werken.
- Krachtige CYP3A4-remmers. Voorzichtigheid is geboden bij ritonavir, saquinavir, ketoconazol, itraconazol en erythromycine, omdat een verhoogde blootstelling aan tadalafil is waargenomen.
- Andere behandelingen voor erectiestoornissen. Veiligheid en werkzaamheid in combinatie met andere PDE5-remmers of andere behandelwijzen zijn niet onderzocht; patiënten gebruiken zulke combinaties niet.
- Lactose en natrium. Een tablet bevat lactose; wie een zeldzame, erfelijke intolerantie voor galactose heeft, een volledig gebrek aan lactase of een stoornis in de opname van glucose en galactose, gebruikt het niet. Ze zijn in wezen natriumvrij.
Interacties
Interactiestudies gebeurden met 10 mg en/of 20 mg; bij studies met alleen 10 mg kunnen klinisch relevante interacties bij hogere doses niet volledig worden uitgesloten.
- Ketoconazol. Dagelijks 200 mg verhoogde de AUC van tadalafil (10 mg) met een factor 2 en de Cmax met 15 %; dagelijks 400 mg verhoogde de AUC van tadalafil (20 mg) met een factor 4 en de Cmax met 22 %.
- Ritonavir. Tweemaal daags 200 mg verhoogde de AUC van tadalafil (20 mg) met een factor 2, zonder verandering van de Cmax. Andere proteaseremmers zoals saquinavir en andere CYP3A4-remmers zoals erythromycine, clarithromycine, itraconazol en grapefruitsap worden met voorzichtigheid gebruikt, omdat ze de plasmaconcentratie verwachtbaar verhogen en de bijwerkingen kunnen doen toenemen.
- Transporters. De rol van transporters zoals p-glycoproteïne is onbekend; interacties door remming zijn mogelijk.
- Inductoren. Rifampicine verlaagde de AUC van tadalafil (10 mg) met 88 %, wat de werkzaamheid kan verminderen. Fenobarbital, fenytoïne en carbamazepine kunnen de plasmaconcentratie ook verlagen.
- Nitraten. In een studie met 150 personen die 7 dagen lang 20 mg tadalafil kregen en 0,4 mg sublinguaal nitroglycerine op verschillende tijdstippen, duurde de interactie meer dan 24 uur en was ze 48 uur na de laatste dosis niet meer waarneembaar. Moeten nitraten in een levensbedreigende situatie toch worden overwogen, dan zijn minstens 48 uur na de laatste dosis tadalafil nodig, onder nauwlettende medische supervisie met hemodynamische controle.
- Doxazosine en andere alfablokkers. Doxazosine (4 mg en 8 mg per dag) met tadalafil (5 mg per dag en 20 mg als enkele dosis) verhoogde het bloeddrukverlagende effect significant, gedurende minstens 12 uur, mogelijk met symptomen en syncope; de combinatie wordt niet aanbevolen. Met alfuzosine of tamsulosine werden die effecten bij een beperkt aantal gezonde vrijwilligers niet gemeld, maar voorzichtigheid blijft geboden, vooral bij ouderen, met een minimale startdosis.
- Overige antihypertensiva. Amlodipine, enalapril, metoprolol, bendrofluazide en angiotensine II-blokkers gaven met 10 mg tadalafil (20 mg bij angiotensine II-blokkers en amlodipine) geen klinisch significante interactie. Bij 20 mg en niet-gecontroleerde bloeddruk was de daling groter, maar meestal zonder hypotensiesymptomen; fase 3-gegevens toonden geen verschil in bijwerkingen met of zonder antihypertensiva.
- Riociguat. Gelijktijdig gebruik is gecontra-indiceerd; een klinisch voordeel van de combinatie kon niet worden aangetoond.
- Finasteride. Met tadalafil 5 mg en finasteride 5 mg werden geen nieuwe bijwerkingen vastgesteld, maar een formele interactiestudie met 5-alfareductaseremmers ontbreekt, dus voorzichtigheid is geboden.
- Theofylline. Geen farmacokinetische interactie met 10 mg tadalafil; wel een lichte stijging van de hartslag met 3,5 slagen per minuut.
- Ethinylestradiol en terbutaline. Tadalafil verhoogt de orale biologische beschikbaarheid van ethinylestradiol; een vergelijkbare toename wordt bij orale terbutaline verwacht, met onzekere klinische gevolgen.
- Alcohol. De alcoholconcentraties (gemiddelde maximale bloedconcentratie 0,08 %) werden niet beïnvloed, en na 3 uur veranderden de tadalafilconcentraties niet. Tadalafil (20 mg) verhoogde de bloeddrukdaling door alcohol (0,7 g/kg) niet, maar bij sommigen werden duizeligheid na het opstaan en orthostatische hypotensie waargenomen. Bij 0,6 g/kg alcohol kwam geen hypotensie voor en kwam duizeligheid even vaak voor als met alcohol alleen.
Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid
Tadalafil is niet bedoeld voor vrouwen. Er zijn beperkte gegevens over gebruik bij zwangere vrouwen; dieronderzoek wijst niet op directe of indirecte schadelijke effecten op de zwangerschap, de ontwikkeling van embryo of foetus, de bevalling of de postnatale ontwikkeling. Uit voorzorg wordt gebruik tijdens de zwangerschap beter vermeden. Uitscheiding in de moedermelk werd bij dieren aangetoond en een risico voor een zogend kind kan niet worden uitgesloten; tadalafil wordt tijdens de borstvoeding niet gebruikt. Bij honden zijn effecten waargenomen die de vruchtbaarheid mogelijk verminderen; twee opeenvolgende klinische studies suggereren dat dit bij mensen onwaarschijnlijk is, al werd bij sommige mannen een lagere spermaconcentratie waargenomen.
Rijvaardigheid
Op de rijvaardigheid en het bedienen van machines heeft tadalafil nauwelijks invloed. Duizeligheid werd met placebo even vaak gemeld als met tadalafil; toch ziet u best eerst hoe u zelf op het middel reageert voor u gaat rijden of machines bedient.
Hoe neemt u Tadalafil in?
| Situatie | Wat de SmPC bepaalt |
|---|---|
| Erectiestoornissen, op verzoek | In het algemeen 10 mg, vóór de verwachte seksuele activiteit, met of zonder voedsel. Is 10 mg onvoldoende, dan kan 20 mg worden geprobeerd, ten minste 30 minuten vóór de activiteit. Maximaal eenmaal per dag; niet bedoeld voor voortdurend dagelijks gebruik van 10 of 20 mg |
| Erectiestoornissen, dagelijks regime | Bij wie tadalafil vaak verwacht te gebruiken (minstens twee keer per week): 5 mg eenmaal daags op ongeveer hetzelfde tijdstip, te verlagen tot 2,5 mg naargelang de verdraagbaarheid. De geschiktheid van het regime wordt regelmatig herbeoordeeld |
| Benigne prostaathyperplasie | 5 mg per dag op ongeveer hetzelfde tijdstip, met of zonder voedsel; ook 5 mg per dag voor wie voor beide aandoeningen wordt behandeld. Wie 5 mg niet verdraagt, overweegt een alternatieve therapie, want de werkzaamheid van 2,5 mg bij prostaathyperplasie is niet aangetoond |
| Ouderen en diabetes | Geen aanpassing van de dosis |
| Nierfunctie | Licht tot matig verminderd: geen aanpassing. Ernstig verminderd: maximaal 10 mg bij dosering op verzoek; een dagelijkse dosis van 2,5 of 5 mg wordt niet aanbevolen |
| Leverfunctie | Bij gebruik op verzoek 10 mg, met of zonder voedsel; beperkte gegevens bij ernstige insufficiëntie (Child-Pugh C) en geen gegevens boven 10 mg. Het dagelijkse regime is niet geëvalueerd bij leverinsufficiëntie |
| Kinderen en jongeren | Geen relevante toepassing bij erectiestoornissen |
De tabletten zijn voor oraal gebruik beschikbaar als 2,5 mg, 5 mg, 10 mg en 20 mg. Bij overdosering gaven enkelvoudige doses tot 500 mg en meervoudige dagelijkse doses tot 100 mg bij gezonde vrijwilligers dezelfde bijwerkingen als lagere doses; gangbare ondersteunende maatregelen volstaan, en hemodialyse draagt verwaarloosbaar bij aan de eliminatie.
Wanneer u een arts raadpleegt
De vaakst gemelde bijwerkingen bij patiënten die tadalafil gebruiken voor erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie waren hoofdpijn, dyspepsie, rugpijn en spierpijn; de incidentie neemt toe met de dosis. De bijwerkingen waren van voorbijgaande aard en meestal licht of matig. Bij een dagelijkse dosering kwam hoofdpijn meestal voor in de eerste 10 tot 30 dagen na het begin van de behandeling. De tabel in de SmPC is gebaseerd op spontane meldingen en op placebogecontroleerde studies met 8.022 patiënten op tadalafil en 4.422 op placebo. De frequenties lopen van zeer vaak (minstens 1 op 10) over vaak, soms en zelden (minstens 1 op 10.000 en minder dan 1 geval op 1.000) tot zeer zelden en niet bekend.
| Systeem-orgaanklasse | Bijwerkingen in de SmPC |
|---|---|
| Immuunsysteem | Overgevoeligheidsreacties; angio-oedeem (alleen postmarketing) |
| Zenuwstelsel | Hoofdpijn (vaak); duizeligheid; beroerte inclusief bloedingen, syncope, TIA's, migraine (alleen postmarketing), toevallen (alleen postmarketing), voorbijgaande amnesie |
| Oog | Wazig zien, oogpijn, gezichtsvelddefect, gezwollen oogleden, conjunctivale hyperemie, NAION (alleen postmarketing), retinale bloedvatafsluiting (alleen postmarketing), centrale sereuze chorioretinopathie |
| Evenwichtsorgaan en oor | Tinnitus, plotselinge doofheid |
| Hart | Tachycardie, palpitaties, myocardinfarct, instabiele angina (alleen postmarketing), ventriculaire aritmie (alleen postmarketing) |
| Bloedvaten | Blozen, hypotensie (vaker bij wie al antihypertensiva gebruikt), hypertensie |
| Ademhaling | Neuscongestie, dyspnoe, epistaxis |
| Maag-darmstelsel | Dyspepsie (vaak), buikpijn, braken, misselijkheid, gastro-oesofageale reflux |
| Huid | Huiduitslag, urticaria, Stevens-Johnsonsyndroom en exfoliatieve dermatitis (alleen postmarketing), hyperhidrose |
| Spieren en bindweefsel | Rugpijn en spierpijn (vaak), pijn in de extremiteiten |
| Nieren en urinewegen | Hematurie |
| Voortplantingsstelsel | Langdurige erecties, priapisme, bloeding van de penis, hemospermie |
| Algemeen | Pijn op de borst, perifeer oedeem, vermoeidheid, gezichtsoedeem (alleen postmarketing), plotse hartdood (alleen postmarketing) |
De platte tekst van de SmPC scheidt de kolommen soms, zelden en niet bekend niet eenduidig; daarom staan de bijwerkingen per orgaanklasse in de volgorde van de officiële tabel. Bij de meeste patiënten met cardiovasculaire bijwerkingen en pijn op de borst waren al risicofactoren aanwezig. Bij een eenmaaldaagse behandeling werd een iets hogere incidentie van ECG-afwijkingen gemeld, vooral sinusbradycardie, meestal zonder bijwerkingen. In klinische studies werd diarree vaker gemeld bij patiënten boven 65 jaar, en bij tadalafil 5 mg voor prostaathyperplasie werden duizeligheid en diarree vaker gemeld boven 75 jaar.
Wanneer onmiddellijk medische hulp nodig is
Bel onmiddellijk een arts of de spoeddiensten bij een erectie die 4 uur of langer aanhoudt, een plotse visusstoornis of verlies van het zicht, een plots slechter gehoor, pijn op de borst of tekenen van een allergische reactie. Zorgverleners geven een vermoedelijke bijwerking door aan het FAGG, het Belgische meldpunt.
Hoe bewaart u dit product?
De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. Voor dit geneesmiddel gelden geen speciale bewaarcondities.Opbergen buiten het bereik van kinderen, met de vervaldatum op de verpakking gecontroleerd.
Vragen aan de balie
Hoe lang na de laatste tablet mogen nitraten worden gebruikt?
Nitraten zijn gecontra-indiceerd bij gebruik van tadalafil, in welke vorm dan ook. In een studie met 20 mg tadalafil per dag duurde de interactie met nitroglycerine meer dan 24 uur en was ze na 48 uur niet meer waarneembaar.
In een levensbedreigende situatie zijn daarom minstens 48 uur na de laatste dosis nodig, en dan enkel onder nauwlettende medische supervisie met hemodynamische controle.
Wat is het verschil tussen 10 of 20 mg op verzoek en 5 mg per dag?
De tabletten van 10 mg en 20 mg zijn bedoeld voor inname vóór de verwachte seksuele activiteit, en niet voor voortdurend dagelijks gebruik. Wie tadalafil vaak verwacht te gebruiken, minstens twee keer per week, kan volgens de SmPC een regime van eenmaal daags 5 mg gebruiken, op ongeveer hetzelfde tijdstip.
Voor benigne prostaathyperplasie is 5 mg per dag de aanbevolen dosis. De keuze hangt af van de patiënt en van het oordeel van de arts.
Onder welke tadalafilnamen in 5 mg, 10 mg en 20 mg is er een generiek te vinden?
Tadalafil is de stofnaam. In het Belgische register staan er meerdere specialiteiten onder, onder meer Tadalafil Mylan, Tadalafil AB en Tadalafil EG, in de sterktes 5 mg, 10 mg en 20 mg. Een generiek tadalafilmiddel levert de stof in de sterkte en farmaceutische vorm van het merkproduct en moet aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen.
Meer over generische en hybride geneesmiddelen staat in de uitleg van het EMA.
Tadalafil kopen zonder voorschrift: waarom bieden sommige websites dat aan?
Tadalafil is een geneesmiddel op voorschrift, en de onlineverkoop van geneesmiddelen op voorschrift is in België verboden. Een vergunde apotheek mag online alleen geneesmiddelen zonder voorschrift aanbieden, onder de voorwaarden die het FAGG vastlegt. Websites die tadalafil zonder voorschrift aanbieden, werken dus buiten het wettelijk kader; er is geen controle op herkomst, dosis of samenstelling, terwijl de SmPC een medische beoordeling vooraf vraagt, onder meer van de cardiovasculaire status.
Op deze website kan niets worden besteld: het is een informatiepagina. Welke onlineapotheken te vertrouwen zijn, leest u in de voorwaarden van het FAGG.
Bronnen en professionele controle
Deze pagina is gebaseerd op de Europese samenvatting van de productkenmerken van Tadalafil Mylan (EMA, laatst gepubliceerd op 14 december 2023) en op het register van geneesmiddelen voor de sterktes, de handelsnamen en de afleveringswijze.