Sumatriptan: gebruik, dosering en bijwerkingen
Sumatriptan in het kort
Een migraineaanval kan zich aankondigen met een aura of er zonder voorbode zijn. Voor de behandeling van zo'n aanval, zodra de hoofdpijn begint, bestaat sumatriptan: een werkzame stof uit de groep van de triptanen (ATC-code N02CC01). De filmomhulde tabletten van Sumatriptan Teva bevatten de stof onder de vorm van sumatriptansuccinaat, en de vergunning voor het in de handel brengen is in handen van Teva GmbH in Ulm, Duitsland.
Het is een geneesmiddel dat alleen op voorschrift wordt afgeleverd. Sumatriptan kopen in België gebeurt dus niet op eigen initiatief: de arts stelt eerst de diagnose migraine en schrijft het middel voor, waarna de apotheker het aflevert. Dat de afleveringswijze zo geregeld is, heeft te maken met de contra-indicaties van het middel, vooral op het vlak van hart en bloedvaten, die verderop in detail worden beschreven.
Sumatriptan is bedoeld voor de acute behandeling, niet om aanvallen te voorkomen: de officiële tekst zegt uitdrukkelijk dat het niet profylactisch mag worden gebruikt. Het wordt ook aanbevolen als monotherapie, en dus niet in combinatie met ergotamine of afgeleiden daarvan.
Deze pagina geeft de informatie weer uit de samenvatting van de productkenmerken (SmPC) en de bijsluiter van het referentiegeneesmiddel Sumatriptan Teva 50 mg en 100 mg.De behandelende arts blijft het aanspreekpunt voor bijzondere gevallen.
Het erkende gebruik van Sumatriptansuccinaat
De enige erkende indicatie is de acute behandeling van migraineaanvallen met of zonder aura. Meer staat er niet in de rubriek therapeutische indicaties, en dat heeft praktische gevolgen.
Wanneer de diagnose vaststaat
Sumatriptan mag alleen worden gebruikt wanneer een duidelijke diagnose van migraine is gesteld. Bij atypische symptomen, of wanneer de diagnose geen migraine is waarvoor sumatriptan past, moeten potentieel ernstige neurologische aandoeningen, zoals een cerebrovasculair accident (CVA) of een transient ischaemic attack (TIA), eerst worden uitgesloten. Migrainepatiënten hebben immers een verhoogd risico op bepaalde cerebrovasculaire voorvallen.
Welke vormen van migraine buiten de indicatie vallen
Sumatriptan is niet aangewezen voor de behandeling van hemiplegische, basilaire of oftalmoplegische migraine.
Aanval en preventie zijn twee verschillende zaken
- Sumatriptan werkt in elk stadium van de aanval even effectief, maar moet zo snel mogelijk na het begin van de migrainehoofdpijn worden ingenomen.
- Het middel mag niet worden gebruikt om aanvallen te voorkomen.
- Als de eerste dosis geen effect heeft, is een tweede dosis voor dezelfde aanval niet de oplossing (zie de rubriek over doses).
Bij kinderen zijn werkzaamheid en veiligheid niet aangetoond, en bij personen boven 65 jaar wordt het gebruik niet aanbevolen. De details staan bij de aanbevolen doses.
Aanbevolen doses
De dosering volgt de officiële tekst. De aanbevolen doses mogen niet worden overschreden.
Volwassenen
- De aanbevolen dosis is één enkele dosis van 50 mg. Sommige patiënten kunnen 100 mg nodig hebben.
- Reageert de patiënt niet op de eerste dosis, dan mag voor dezelfde aanval geen tweede dosis worden ingenomen. Zo'n aanval kan worden behandeld met paracetamol, acetylsalicylzuur of niet-steroïdale anti-inflammatoire middelen. Voor volgende aanvallen mag sumatriptan wel opnieuw worden gebruikt.
- Reageert de patiënt wel op de eerste dosis maar keren de symptomen terug, dan mag een tweede dosis worden ingenomen binnen 24 uur, met een minimumtussentijd van 2 uur tussen de twee doses.
- Het maximum is 300 mg per 24 uur.
- De tabletten worden in hun geheel met water ingeslikt.
Kinderen en jongeren
- Onder 10 jaar zijn werkzaamheid en veiligheid niet vastgesteld en zijn er geen klinische gegevens.
- Van 10 tot 17 jaar werden werkzaamheid en veiligheid niet aangetoond in de klinische studies in deze leeftijdsgroep. Het gebruik wordt daarom niet aanbevolen.
Ouderen (ouder dan 65 jaar)
- De ervaring is beperkt. De farmacokinetiek verschilt niet significant van die bij jongere patiënten, maar zolang er geen meer klinische gegevens zijn, wordt het gebruik boven 65 jaar niet aanbevolen.
Lever- en nierfunctie
- Bij lichte tot matige leverinsufficiëntie moeten lage doses van 25 tot 50 mg worden overwogen (Child Pugh graad A of B). Bij ernstige leverinsufficiëntie is het middel gecontra-indiceerd.
- Bij nierinsufficiëntie is voorzichtigheid geboden; de officiële tekst verwijst hiervoor naar de bijzondere waarschuwingen.
Overdosering
Doses van meer dan 400 mg oraal waren niet geassocieerd met andere bijwerkingen dan de vermelde. Bij overdosering moet de patiënt minstens 10 uur worden opgevolgd en wordt zo nodig de standaard ondersteunende behandeling toegepast. Het effect van hemodialyse of peritoneale dialyse op de plasmaconcentraties is onbekend.
De technische gegevens op een rij
Elke filmomhulde tablet bevat 50 mg of 100 mg sumatriptan, onder de vorm van sumatriptansuccinaat. Sumatriptan 100 mg en sumatriptan 50mg zijn dus twee sterktes van hetzelfde product; in het register staat bij het referentiegeneesmiddel Sumatriptan Teva sumatriptansuccinaat 70 mg als equivalent van 100 mg sumatriptan. De tablet van 50 mg is perzikkleurig tot roze, langwerpig, met de inscriptie 5 en 0 aan één zijde en een breuklijn aan beide zijden, zodat ze in gelijke doses kan worden verdeeld. De tablet van 100 mg is wit tot gebroken wit, langwerpig, met de inscriptie 100 aan één zijde en vlak aan de andere zijde.
Als hulpstof met bekend effect bevat de tablet lactose (als lactosemonohydraat): 67,5 mg in de tablet van 50 mg en 135,1 mg in die van 100 mg. Het middel bevat bovendien minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per filmomhulde tablet en is dus in wezen natriumvrij.
| Gegeven | Inhoud |
|---|---|
| Werkzame stof | Sumatriptan, onder de vorm van sumatriptansuccinaat |
| Sterktes | 50 mg en 100 mg per filmomhulde tablet |
| Kern | Lactosemonohydraat, natriumcroscarmellose, microkristallijne cellulose, watervrij colloïdaal silica, magnesiumstearaat |
| Omhulling 50 mg | Opadry II peach: hypromellose E464, titaandioxide E171, lactosemonohydraat, macrogol 3000, glyceroltriacetaat, ijzeroxide rood, geel en zwart (E172) |
| Omhulling 100 mg | Opadry II wit: hypromellose E464, titaandioxide E171, lactosemonohydraat, macrogol 3000, glyceroltriacetaat |
| Verpakking | Transparante of wit opake PVC/PVdC-aluminium-blisters van 2, 3, 4, 6, 12, 18, 24, 30 en 50 filmomhulde tabletten |
| Vergunninghouder | Teva GmbH, Graf-Arco-Straße 3, 89079 Ulm, Duitsland |
| ATC-code | N02CC01 |
Patiënten met zeldzame erfelijke aandoeningen zoals galactose-intolerantie, algehele lactasedeficiëntie of glucose-galactose malabsorptie mogen dit geneesmiddel niet gebruiken.
De risico's om te kennen
Wanneer sumatriptan niet mag worden gebruikt
- Overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de hulpstoffen.
- Een doorgemaakt myocardinfarct, ischemisch hartlijden, Prinzmetal angina of coronaire vaatspasmen, perifeer vaatlijden, of symptomen en tekens die overeenstemmen met ischemisch hartlijden.
- Een voorgeschiedenis van cerebrovasculair accident (CVA) of transient ischaemic attack (TIA).
- Ernstige leverinsufficiëntie.
- Matige of ernstige hypertensie, of lichte ongecontroleerde hypertensie.
- Gelijktijdig gebruik van ergotamine of ergotaminederivaten (inclusief methysergide), of van een andere triptan of 5-HT1-receptoragonist.
- Gelijktijdig gebruik van monoamineoxidase-inhibitoren (MAOI's), of gebruik binnen twee weken na het stoppen ervan.
Bijzondere waarschuwingen
Na toediening kunnen voorbijgaande pijn en een beklemmend gevoel op de borst optreden, soms hevig en ook ter hoogte van de keel. Wordt vermoed dat dergelijke klachten wijzen op ischemisch hartlijden, dan mogen er geen verdere doses worden ingenomen en moet een aangepaste evaluatie volgen.
Bij een lichte hypertensie die onder controle is, is voorzichtigheid geboden: bij een klein aantal patiënten is een tijdelijke stijging van de bloeddruk en van de perifere vaatweerstand waargenomen. Bij patiënten met risicofactoren voor ischemische hartaandoeningen, onder wie zware rokers en gebruikers van nicotinevervangende therapie, mag het middel niet worden gegeven zonder voorafgaand cardiovasculair onderzoek. Bijzondere aandacht gaat naar postmenopauzale vrouwen en naar mannen ouder dan 40 jaar met zulke risicofactoren. Niet alle patiënten met een hartkwaal worden bij een dergelijk onderzoek opgespoord, en in zeer zeldzame gevallen zijn ernstige hartproblemen opgetreden bij patiënten zonder onderliggende cardiovasculaire aandoening.
Voorzichtigheid is ook geboden bij aandoeningen die de opname, de omzetting of de uitscheiding van het geneesmiddel significant kunnen beïnvloeden, zoals nierinsufficiëntie, en bij een voorgeschiedenis van convulsies of andere risicofactoren die de convulsiedrempel verlagen, omdat epileptische aanvallen zijn gemeld. Patiënten met een bekende overgevoeligheid voor sulfonamiden kunnen een allergische reactie vertonen, uiteenlopend van huidovergevoeligheid tot anafylactische reacties; er zijn beperkte aanwijzingen voor kruisallergie.
Langdurig gebruik van elk type pijnstiller tegen hoofdpijn kan de hoofdpijn verergeren. Bij frequente of dagelijkse hoofdpijn ondanks, of als gevolg van, regelmatig gebruik van hoofdpijnmedicatie moet medication overuse headache (MOH) worden vermoed. Dan moet medisch advies worden gevraagd en moet de behandeling worden stopgezet.
Interacties met andere geneesmiddelen
- Ergotamine en ergotaminederivaten: het verhoogde risico op coronaire vasospasmen is een theoretische mogelijkheid en de combinatie is gecontra-indiceerd. Sumatriptan mag niet eerder dan 24 uur na ergotamine worden ingenomen, en na sumatriptan moet minstens 6 uur worden gewacht voor ergotamine wordt gebruikt. Voor andere triptanen of 5-HT1-receptoragonisten geldt: minstens 24 uur wachten na gebruik ervan voor sumatriptan, en minstens 24 uur na sumatriptan voor andere triptanen. Het exacte interval is niet bekend en hangt af van de doses en het type product; de effecten kunnen additief zijn.
- MAOI's: een interactie kan optreden en de combinatie is gecontra-indiceerd.
- SSRI's en SNRI's: na gelijktijdig gebruik zijn zeldzame gevallen van serotoninesyndroom gemeld, met een veranderde mentale status, autonome instabiliteit en neuromusculaire afwijkingen. Is gelijktijdige toediening geïndiceerd, dan wordt een gepaste opvolging aanbevolen, vooral bij het begin van de behandeling en bij dosisverhoging.
- Sint-janskruid (Hypericum perforatum): bijwerkingen zouden vaker voorkomen bij gelijktijdig gebruik van triptanen en kruidenpreparaten op basis daarvan.
- Lithium: er is een theoretische mogelijkheid van interactie.
- Er zijn geen aanwijzingen van interacties met propranolol, flunarizine, pizotifen of alcohol.
Zwangerschap en borstvoeding
Post-marketinggegevens bij meer dan 1.000 vrouwen die sumatriptan gebruikten tijdens het eerste trimester wijzen niet op een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, al volstaan ze niet voor definitieve conclusies. De ervaring in het tweede en derde trimester is beperkt. Dierstudies wijzen niet op directe teratogene effecten, maar de embryofoetale leefbaarheid zou bij het konijn beïnvloed kunnen zijn. Gebruik tijdens de zwangerschap mag alleen worden overwogen als het verwachte voordeel voor de moeder groter is dan het mogelijke risico voor de foetus.
Sumatriptan gaat over in de moedermelk, met een gemiddelde relatieve kinddosis van minder dan 4% na een enkele dosis. De blootstelling van de zuigeling kan worden beperkt door gedurende 12 uur na de behandeling geen borstvoeding te geven; de in die periode afgekolfde melk moet worden weggegooid. Er zijn gevallen van borst- en tepelpijn gemeld bij vrouwen die borstvoeding geven; de pijn verdween meestal binnen 3 tot 12 uur.
Rijvaardigheid
Er zijn geen studies naar het effect op de rijvaardigheid uitgevoerd. Slaperigheid kan optreden door de migraine zelf of door de behandeling en kan het besturen van een voertuig of het bedienen van machines beïnvloeden.
Bijwerkingen
De bijwerkingen staan hieronder per orgaanklasse met hun frequentie: zeer vaak (≥1/10), vaak (≥1/100, <1/10), soms (≥1/1000, <1/100), zelden (≥1/10.000, <1/1000), zeer zelden (<1/10.000) en niet bekend (kan niet worden geschat). Sommige gemelde symptomen kunnen migraine-gerelateerd zijn.
| Orgaanklasse | Frequentie | Bijwerkingen |
|---|---|---|
| Immuunsysteem | Niet bekend | Overgevoeligheidsreacties, van huidovergevoeligheid (zoals urticaria) tot anafylaxie |
| Psychische stoornissen | Niet bekend | Angst |
| Zenuwstelsel | Vaak | Duizeligheid, sufheid, gevoelsstoornissen met inbegrip van paresthesie en hypo-esthesie |
| Zenuwstelsel | Niet bekend | Convulsies (ook bij patiënten zonder predisponerende factoren), tremor, dystonie, nystagmus, scotomen, serotoninesyndroom |
| Ogen | Niet bekend | Trillen, diplopie, verminderd zicht, verlies van zicht inclusief meldingen van blijvende stoornissen; visusstoornissen kunnen ook tijdens de aanval zelf optreden |
| Hart | Niet bekend | Bradycardie, tachycardie, palpitaties, hartritmestoornissen, voorbijgaande ischemische ECG-veranderingen, coronaire vasospasmen, angina, myocardinfarct |
| Bloedvaten | Vaak | Voorbijgaande stijging van de bloeddruk kort na de behandeling, warmteopwellingen |
| Bloedvaten | Niet bekend | Hypotensie, fenomeen van Raynaud |
| Ademhalingsstelsel | Vaak | Dyspneu |
| Maagdarmstelsel | Vaak | Misselijkheid en braken, al is onduidelijk of dat met sumatriptan of met de aandoening zelf samenhangt |
| Maagdarmstelsel | Niet bekend | Ischemische colitis, diarree, dysfagie |
| Huid en onderhuid | Niet bekend | Hyperhidrosis |
| Skeletspierstelsel | Vaak | Gevoel van zwaarte (gewoonlijk voorbijgaand en soms hevig, in om het even welk lichaamsdeel), myalgie |
| Skeletspierstelsel | Niet bekend | Nekstijfheid, artralgie |
| Voortplantingsstelsel en borsten | Zelden | Borstpijn |
| Algemeen | Vaak | Pijn, gevoel van hitte of koude, druk of beklemming (gewoonlijk voorbijgaand en soms hevig, ook ter hoogte van borst en keel); gevoelens van zwakte en vermoeidheid (meestal licht tot matig en voorbijgaand) |
| Algemeen | Niet bekend | Pijn door trauma geactiveerd, pijn door ontsteking geactiveerd |
| Onderzoeken | Zeer zelden | Lichte stoornissen in de leverfunctietesten, occasioneel waargenomen |
Een onverwacht effect melden blijft nuttig: het Belgische meldsysteem verzamelt die meldingen.be, de meldsite van het Belgische geneesmiddelenagentschap (FAGG).
Bewaren thuis
De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.Een kind mag er niet bij kunnen, en de uiterste gebruiksdatum leest u op de doos. Een tablet die de vervaldatum heeft bereikt of niet meer in orde lijkt, kan worden terugbezorgd aan de apotheek.
De tabletten zitten in transparante of wit opake PVC/PVdC-aluminiumblisters. Elke tablet wordt in zijn geheel met water ingeslikt; de tablet van 50 mg heeft een breuklijn en kan volgens de officiële tekst in gelijke doses worden verdeeld.
Uw vragen
Welke merken sumatriptantabletten van 50 mg en 100 mg zijn er naast het oorspronkelijke middel?
Meerdere. In het Belgische register staan sumatriptantabletten onder de namen Sumatriptan EG, Sumatriptan Sandoz, Sumatriptan Teva en Sumatriptan Viatris, elk van een andere houder en telkens in 50 mg en 100 mg. Dat zijn generieke geneesmiddelen: ze bevatten de stof van het oorspronkelijke middel en kregen een eigen vergunning.
Wat er bij zo'n vergunning wordt vergeleken, legt het Europees Geneesmiddelenbureau uit.
Waarom bieden sommige websites sumatriptan zonder voorschrift aan, en kan sumatriptan kopen online zo?
Nee. Sumatriptan is in België een voorschriftplichtig geneesmiddel, en het online verkopen van geneesmiddelen op voorschrift is verboden. Een erkende apotheek mag online alleen geneesmiddelen zonder voorschrift aanbieden, onder de voorwaarden van het FAGG. Een site die een voorschriftplichtig middel toch zonder voorschrift aanbiedt, werkt dus buiten die regels, en bij zulke aanbieders is niet gegarandeerd wat er in de tablet zit.
Het FAGG legt op zijn campagnepagina uit hoe u een betrouwbare aanbieder herkent: de FAGG-pagina over het online kopen van geneesmiddelen
Mag een tweede tablet worden ingenomen als de hoofdpijn na een uur niet weg is?
Nee, niet voor dezelfde aanval. Reageert u niet op de eerste dosis, dan mag voor die aanval geen tweede dosis sumatriptan worden ingenomen. De officiële tekst noemt in dat geval paracetamol, acetylsalicylzuur of niet-steroïdale anti-inflammatoire middelen als mogelijkheid voor de behandeling van de aanval.
Een tweede dosis is alleen voorzien wanneer de eerste wel werkte en de symptomen terugkeren: dan met minstens 2 uur tussentijd en met een maximum van 300 mg per 24 uur.
Kan een arts sumatriptan zonder voorschrift meegeven, of is dat altijd nodig?
Het voorschrift is altijd nodig: sumatriptan zonder voorschrift bestaat in het Belgische register niet voor deze tabletten, die als voorschriftplichtig zijn ingedeeld. De arts beoordeelt eerst of de diagnose migraine vaststaat en of hart- en vaatrisico's, hoge bloeddruk of andere middelen die u neemt, het gebruik uitsluiten.
Dat onderzoek is geen formaliteit: bij een voorgeschiedenis van hartinfarct, beroerte of ongecontroleerde hypertensie is het middel gecontra-indiceerd.
Bronnen en professionele controle
Deze pagina is gebaseerd op de officiële samenvatting van de productkenmerken (SmPC) en de bijsluiter van Sumatriptan Teva 50 mg en 100 mg filmomhulde tabletten, gepubliceerd door het FAGG (laatste publicatie 19 juni 2026), en op het Belgische geneesmiddelenregister.
Bij twijfel over het gebruik van sumatriptan, of bij hevige pijn of een beklemmend gevoel op de borst, vraagt u raad aan uw arts of apotheker.