Pradaxa (dabigatran): indicaties, dosering en risico's

Waarvoor wordt Pradaxa gebruikt?

De werkzame stof van Pradaxa is dabigatran etexilaat, aanwezig als mesilaat. Het is een direct werkend oraal anticoagulans: de stof remt de stolling van het bloed en verkleint zo de kans op een bloedstolsel in een ader of in het hart. De ATC-code in het Belgische register is B01AE07. Pradaxa wordt uitsluitend op voorschrift afgeleverd. De vergunninghouder is Boehringer Ingelheim International GmbH, Binger Str. 173, 55216 Ingelheim am Rhein, Duitsland.

Het register kent drie sterktes: 75 mg, 110 mg en 150 mg per harde capsule. Pradaxa 110 en Pradaxa 150 zijn dus twee dosisniveaus van hetzelfde middel. Welke van de twee past, hangt af van de indicatie, de leeftijd, de nierfunctie en het bloedingsrisico, en die keuze ligt bij de voorschrijver.

Volgens de officiële tekst heeft Pradaxa vier indicaties:

• primaire preventie van veneuze trombo-embolische voorvallen (VTE) bij volwassenen na een electieve totale heup- of knievervangende operatie;
• preventie van een cerebrovasculair accident (CVA) en van systemische embolie bij volwassenen met niet-valvulair atriumfibrilleren (NVAF) en een of meer risicofactoren, zoals een CVA of TIA in de voorgeschiedenis, een leeftijd van 75 jaar of ouder, hartfalen (NYHA-klasse II of hoger), diabetes mellitus of hypertensie;
• behandeling van diepveneuze trombose (DVT) en longembolie (PE) en preventie van recidiverende DVT en PE bij volwassenen;
• behandeling van VTE en preventie van recidiverende VTE bij kinderen van 8 tot jonger dan 18 jaar.

De dosering na een heup- of knieoperatie wordt hier niet herhaald; ze staat in de volledige productinformatie waarnaar onderaan wordt verwezen.

Werkzame stof en toedieningsvorm

Elke harde capsule bevat dabigatran etexilaat (als mesilaat) in de hoeveelheid van de sterkte: 110 mg voor Pradaxa 110 mg en 150 mg voor Pradaxa 150 mg. De 110 mg capsules hebben een lichtblauwe, ondoorzichtige bovenste en onderste helft, maat 1 (ongeveer 19 × 7 mm), en zijn gevuld met gelige pellets. Op de bovenste helft staat het logo van Boehringer Ingelheim, op de onderste R110. De capsules worden in hun geheel doorgeslikt.

De hulpstoffen in de inhoud zijn tartaarzuur, acacia, hypromellose, dimeticon 350, talk en hydroxypropylcellulose. De capsulewand bevat carrageenan, kaliumchloride, titaandioxide, indigokarmijn en hypromellose; de zwarte drukinkt bestaat uit schellak, zwart ijzeroxide en kaliumhydroxide.

Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht, zo vermeldt de officiële tekst.

De risico's om te kennen

Een anticoagulans brengt een verhoogd bloedingsrisico met zich mee, en daaruit volgen de meeste contra-indicaties en waarschuwingen.

Contra-indicaties

• overgevoeligheid voor de werkzame stof of een hulpstof;
• ernstig verminderde nierfunctie (CrCl lager dan 30 ml/min) bij volwassenen, en een eGFR lager dan 50 ml/min/1,73 m2 bij kinderen;
• een actieve, klinisch significante bloeding;
• een laesie of aandoening met een significant risico op majeure bloedingen, zoals een bestaande of recente gastro-intestinale ulceratie, maligne neoplasmata met een hoog bloedingsrisico, recent letsel of recente operatie van hersenen, ruggenmerg of ogen, een recente intracraniële bloeding, oesofagusvarices, arterioveneuze malformaties, vasculaire aneurysma’s of ernstige intraspinale of intracerebrale vaatafwijkingen;
• gelijktijdige behandeling met andere anticoagulantia (ongefractioneerde heparine, laagmoleculairgewicht heparines, fondaparinux, warfarine, rivaroxaban, apixaban), behalve bij het omschakelen van antistollingsbehandeling, bij heparine om een katheter doorgankelijk te houden of tijdens katheterablatie bij atriumfibrilleren;
• een verminderde leverfunctie of leveraandoening die naar verwachting de overleving beïnvloedt;
• gelijktijdige behandeling met de sterke P-glycoproteïneremmers ketoconazol (systemisch), ciclosporine, itraconazol, dronedarone en glecaprevir/pibrentasvir;
• een kunsthartklep waarbij antistollingsbehandeling is vereist.

Het bloedingsrisico

Dabigatran etexilaat wordt voorzichtig gebruikt bij aandoeningen met een verhoogd bloedingsrisico en samen met middelen die de plaatjesaggregatie remmen. Bloedingen kunnen overal voorkomen. Een onverklaarde daling van hemoglobine, hematocriet of bloeddruk vraagt om onderzoek naar een bloeding. In klinische onderzoeken kwamen majeure gastro-intestinale bloedingen vaker voor, vooral bij 75-plussers met tweemaal daags 150 mg.

Risicofactoren zijn een leeftijd van 75 jaar of ouder, een matig verminderde nierfunctie (CrCl 30-50 ml/min), sterke en lichte tot matige P-glycoproteïneremmers (amiodaron, verapamil, kinidine, ticagrelor), een laag lichaamsgewicht (lager dan 50 kg), acetylsalicylzuur, clopidogrel en andere plaatjesaggregatieremmers, NSAID’s, SSRI’s en SNRI’s, stollingsaandoeningen, trombocytopenie, een recent biopt of groot trauma, bacteriële endocarditis, oesofagitis, gastritis en gastro-oesofageale reflux. Nauwgezet toezicht op tekenen van bloeding of anemie wordt aanbevolen.

Bij acuut nierfalen wordt de behandeling stopgezet. Bij ernstige bloedingen wordt ze gestopt en wordt de oorzaak onderzocht. Voor volwassenen bestaat een specifiek antidotum, idarucizumab, en hemodialyse kan dabigatran verwijderen. Een protonpompremmer kan worden overwogen om een gastro-intestinale bloeding te voorkomen.

Stollingstesten

Een routinematige controle van de antistolling is meestal niet nodig. De verdunde trombinetijd (dTT), de ecarinestollingstijd (ECT) en de aPTT geven bruikbare informatie, maar worden voorzichtig geïnterpreteerd. De INR-test is onbetrouwbaar bij dabigatran en wordt niet uitgevoerd.

Operaties en ingrepen

Bij een operatie is het bloedingsrisico verhoogd en kan een tijdelijke onderbreking nodig zijn. Bij cardioversie en bij katheterablatie met tweemaal daags 150 mg hoeft de behandeling niet te worden onderbroken. Voor een electieve ingreep wordt de behandeling indien mogelijk ten minste 24 uur ervoor gestaakt, en bij een hoog risico of een grote operatie wordt 2 tot 4 dagen overwogen. Bij een subacute ingreep wordt indien mogelijk tot ten minste 12 uur na de laatste dosis gewacht. Na idarucizumab kan de behandeling na 24 uur worden hervat als de patiënt stabiel is en de hemostase voldoende.

Bij spinale of epidurale anesthesie of een lumbaalpunctie kan volledige hemostase nodig zijn; na het verwijderen van een epidurale katheter verstrijken ten minste 2 uur voor de eerste dosis, en de patiënt wordt gecontroleerd op neurologische klachten. Na een ingreep wordt de behandeling zo snel mogelijk hervat, mits adequate hemostase is bereikt.

Andere waarschuwingen

• Lever: patiënten met leverenzymen boven 2 maal de bovengrens van normaal waren uitgesloten van de hoofdonderzoeken; het gebruik wordt niet aanbevolen.
• Antifosfolipidensyndroom: direct werkende orale anticoagulantia worden niet aanbevolen bij trombose in de voorgeschiedenis, vooral bij patiënten die drievoudig positief zijn voor lupus anticoagulans, anticardiolipine- en anti-bèta 2-glycoproteïne 1-antilichamen, wegens meer recidiverende trombose dan met vitamine K-antagonisten.

Interacties met andere geneesmiddelen

Dabigatran etexilaat is een substraat van de effluxtransporter P-glycoproteïne. Remmers verhogen de dabigatranspiegels, inductoren verlagen ze.

• Gecontra-indiceerd: ketoconazol verhoogde de AUC en Cmax van dabigatran ongeveer 2,4- tot 2,5-voudig en dronedarone ongeveer 2,4-voudig en 2,3-voudig. Voor itraconazol en ciclosporine wordt een vergelijkbaar effect verwacht. Glecaprevir/pibrentasvir verhoogt de blootstelling en mogelijk het bloedingsrisico.
• Niet aanbevolen: tacrolimus, dat P-glycoproteïne in vitro remt, en proteaseremmers zoals ritonavir, die het eiwit zowel remmen als induceren en niet zijn onderzocht in combinatie met dabigatran.
• Voorzichtigheid geboden: verapamil (de blootstelling steeg het sterkst, ongeveer 2,8-voudig voor de Cmax, bij de eerste dosis met directe afgifte 1 uur vóór dabigatran, en nauwelijks bij inname 2 uur erna), amiodaron (ongeveer 1,6-voudige AUC, met een interactie die weken na het stoppen kan blijven bestaan), kinidine (ongeveer 1,5-voudig), claritromycine (ongeveer 1,2-voudig) en ticagrelor, waarbij bij de start met een oplaaddosis een gespreide inname wordt aanbevolen, met ticagrelor 2 uur na dabigatran.
• Te vermijden: P-glycoproteïne-inductoren zoals rifampicine, sint-janskruid (Hypericum perforatum), carbamazepine en fenytoïne. Rifampicine verlaagde de totale dabigatranblootstelling met 67 %.
• Andere antistollende middelen: heparines, trombolytica, vitamine K-antagonisten, rivaroxaban, ticlopidine, prasugrel, dextran en sulfinpyrazon zijn weinig of niet onderzocht in combinatie met dabigatran en kunnen het bloedingsrisico verhogen. In de RE-LY-studie verhoogde een gelijktijdig ander anticoagulans de incidentie van majeure bloedingen ongeveer 2,5 maal, en acetylsalicylzuur of clopidogrel verdubbelde ongeveer het percentage majeure bloedingen.

Zwangerschap, borstvoeding en rijvaardigheid

Vrouwen die zwanger kunnen worden, voorkomen een zwangerschap tijdens de behandeling. Er zijn weinig gegevens bij zwangere vrouwen en dieronderzoek toonde reproductietoxiciteit; Pradaxa wordt niet gebruikt tijdens de zwangerschap, tenzij dit duidelijk noodzakelijk is. Over zuigelingen die borstvoeding krijgen zijn geen klinische gegevens, en de borstvoeding wordt gestaakt. Bij de mens zijn geen vruchtbaarheidsgegevens; bij dieren werd een effect op de vrouwelijke vruchtbaarheid gezien. Dabigatran etexilaat heeft geen of een verwaarloosbare invloed op de rijvaardigheid.

Overdosering

Bij overschrijding van de dosering stijgt het bloedingsrisico. Bij bloedingscomplicaties wordt de behandeling stopgezet en de oorzaak onderzocht.

De behandeling in de praktijk

De arts bepaalt de dosis. De volgende gegevens komen uit de officiële tekst voor volwassenen, tenzij anders vermeld.

• CVA-preventie bij atriumfibrilleren: 300 mg per dag, als een capsule van 150 mg tweemaal daags, voor lange tijd.
• DVT en PE: eveneens een capsule van 150 mg tweemaal daags, na ten minste 5 dagen parenterale behandeling. De duur wordt individueel bepaald: bij voorbijgaande risicofactoren ten minste 3 maanden, bij permanente risicofactoren of idiopathische DVT of PE langer.
• Dosisverlaging aanbevolen: bij 80 jaar of ouder en bij gelijktijdig verapamil een dagdosis van 220 mg, als een capsule van 110 mg tweemaal daags; verapamil en dabigatran worden dan tegelijk ingenomen.
• Dosisverlaging ter overweging: bij 75 tot 80 jaar, een matig verminderde nierfunctie (CrCl 30-50 ml/min), gastritis, oesofagitis of reflux en een verhoogd bloedingsrisico. Voor DVT en PE berust tweemaal daags 110 mg op farmacokinetische en farmacodynamische analyses en is ze niet in die setting onderzocht.
• Nierfunctie: voor de start wordt de creatinineklaring volgens Cockcroft-Gault berekend om CrCl lager dan 30 ml/min uit te sluiten. Bij 75-plussers en bij een licht tot matig verminderde nierfunctie wordt ze ten minste eenmaal per jaar bepaald. Bij CrCl van 50 tot 80 ml/min is geen aanpassing nodig.
• Vergeten dosis: kan nog tot 6 uur vóór de volgende geplande dosis; daarna wordt ze overgeslagen, en nooit wordt dubbel genomen.
• Stoppen: niet zonder medisch advies. Bij gastro-intestinale klachten zoals dyspepsie wordt de arts gecontacteerd.
• Omschakelen: naar een parenteraal anticoagulans wacht men 12 uur na de laatste dosis; omgekeerd start dabigatran 0 tot 2 uur voor de geplande volgende dosis. Naar een vitamine K-antagonist start die 3 dagen (CrCl 50 of meer) of 2 dagen (CrCl 30 tot lager dan 50) vóór het stoppen van dabigatran. Van een vitamine K-antagonist wordt overgestapt zodra de INR lager is dan 2,0.
• PCI met stent: dabigatran kan samen met plaatjesaggregatieremmers worden gegeven nadat hemostase is bereikt.
• Kinderen van 8 tot jonger dan 18 jaar: na ten minste 5 dagen parenterale behandeling, tweemaal daags om en bij 12 uur uit elkaar. De enkelvoudige dosis hangt af van gewicht en leeftijd en loopt van 75 mg (11 tot minder dan 13 kg, 8 tot minder dan 9 jaar) tot 300 mg (61 tot minder dan 81 kg). Voor atriumfibrilleren is er geen relevante toepassing bij kinderen.

Mogelijke bijwerkingen

Dabigatran etexilaat werd bij ongeveer 64.000 patiënten onderzocht, van wie ongeveer 35.000 het middel kregen. Bijwerkingen traden op bij 22 % van de patiënten met atriumfibrilleren (tot 3 jaar behandeling), 14 % van de patiënten behandeld voor DVT/PE en 15 % van de patiënten die preventief werden behandeld voor recidiverende DVT/PE.

Bloedingen zijn de meest gemelde voorvallen: ongeveer 16,6 % bij atriumfibrilleren en 14,4 % bij de behandeling van DVT/PE. Majeure bloedingen komen met lage frequentie voor, maar kunnen tot invaliditeit leiden, levensbedreigend zijn of dodelijk aflopen.

Frequenties: zeer vaak (1 op 10 of meer), vaak (1 op 100 tot 1 op 10), soms (1 op 1.000 tot 1 op 100), zelden (1 op 10.000 tot 1 op 1.000), zeer zelden (< 1/10.000), niet bekend (met de beschikbare gegevens niet te bepalen).

Bloedingen van het slijmvlies, bijvoorbeeld gastro-intestinaal of urogenitaal, kwamen bij langdurige behandeling vaker voor dan met een vitamine K-antagonist, zodat laboratoriumtesten van hemoglobine en hematocriet verborgen bloedingen helpen opsporen. Tweemaal daags 150 mg gaf meer majeure gastro-intestinale bloedingen dan warfarine, vooral bij 75-plussers en meestal in de eerste 3 tot 6 maanden. Agranulocytose en neutropenie werden zeer zelden gemeld; de meldingsfrequentie werd geschat op 7 en 5 voorvallen per miljoen patiëntjaren.Een onverwachte reactie is het melden waard bij het Belgische systeem voor geneesmiddelenbewaking.

Houdbaarheid en bewaarcondities

De houdbaarheid bedraagt 3 jaar, zowel voor de blisterverpakking als voor de fles. Na het openen van de fles wordt het geneesmiddel binnen 4 maanden gebruikt. Pradaxa blijft in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen vocht, en de fles blijft zorgvuldig gesloten.

Berg het op buiten het bereik van kinderen en let op de vervaldatum op de doos. Ongebruikte capsules gaan niet in het huisvuil maar naar de apotheek.

Wat klanten vragen

De basis van deze fiche

Deze pagina is gebaseerd op de Nederlandstalige productinformatie van Pradaxa van het Europees Geneesmiddelenbureau (laatst gepubliceerd op 14 december 2023), waarin de SKP van het product en de bijsluiter samen staan.

De afleveringswijze komt uit het Belgische geneesmiddelenregister. De pagina is opgesteld door Pharmacie du Pont de l’État in Erquelinnes en is informatief; ze vervangt de bijsluiter en het advies van arts of apotheker niet.

• Productinformatie Pradaxa (EMA)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 12/11/2026