Lisinopril 5 en 20 mg tabletten: dosering en bijwerkingen

Lisinopril: de belangrijkste punten

Lisinopril is een remmer van het angiotensine-converterend enzym (ACE-remmer) en staat in het Belgische register onder de ATC-code C09AA03, bij de middelen voor de bloeddruk. Het wordt in tabletvorm oraal ingenomen en uitsluitend afgeleverd op voorschrift. De referentieverpakking in het register is Lisinopril Teva 5 mg, met Teva GmbH in Ulm (Duitsland) als houder van de vergunning.

De officiële wetenschappelijke bron (SKP) noemt vier indicaties:

• hypertensie: behandeling van hoge bloeddruk;
• hartfalen: behandeling van symptomatisch hartfalen;
• acuut myocardinfarct: kortdurende behandeling van 6 weken bij hemodynamisch stabiele patiënten, binnen 24 uur na het infarct;
• renale complicaties bij diabetes mellitus: behandeling van nierziekte bij hypertensieve patiënten met type 2 diabetes en beginnende nefropathie.

De dosering wordt individueel bepaald, in overeenstemming met het profiel van de patiënt en de respons van de bloeddruk. Bij hypertensie kan lisinopril als monotherapie of in combinatie met andere klassen van antihypertensiva worden gebruikt.

Waaruit Lisinopril bestaat

Elke tablet bevat lisinopril als dihydraat. Een tablet Lisinopril 5 mg bevat 5 mg lisinopril, wat overeenkomt met 5,46 mg lisinoprildihydraat. De tabletten zijn wit en ovaal en dragen aan de ene zijde de opdruk LSN 5 (of LSN 20 bij de sterkte van 20 mg) en aan de andere zijde een breukstreep. De SKP vermeldt voor deze vergunning de sterktes van 5 mg en 20 mg. Het register kent voor lisinopril in het algemeen ook tabletten van 10 mg.

De dosering per situatie

• Hypertensie, start: gewoonlijk 10 mg. Bij een sterk geactiveerd renine-angiotensine-aldosteronsysteem (onder meer renovasculaire hypertensie, zout- of volumedepletie, decompensatio cordis of ernstige hypertensie) wordt 2,5 tot 5 mg aangeraden, onder medisch toezicht, omdat de eerste dosis tot een excessieve bloeddrukdaling kan leiden.
• Hypertensie, onderhoud: gewoonlijk eenmaal daags 20 mg. Wordt het gewenste effect niet binnen 2 tot 4 weken bereikt, dan kan de dosis worden verhoogd. In langlopende vergelijkende studies was de maximumdosering 80 mg per dag.
• Patiënten met diuretica: symptomatische hypotensie is waarschijnlijker. Indien mogelijk wordt het diureticum twee tot drie dagen vóór de start onderbroken. Kan het niet worden gestaakt, dan begint de behandeling met 5 mg, met controle van nierfunctie en kalium.
• Nierfunctiestoornissen (aanvangsdosis volgens creatinineklaring): minder dan 10 ml/min, inclusief dialyse: 2,5 mg per dag; 10 tot 30 ml/min: 2,5 tot 5 mg; 31 tot 80 ml/min: 5 tot 10 mg. De dosis kan worden verhoogd tot de bloeddruk onder controle is, met een maximum van 40 mg per dag.
• Kinderen van 6 tot 16 jaar met hypertensie: 2,5 mg eenmaal per dag bij 20 tot minder dan 50 kg en 5 mg bij 50 kg of meer, individueel aan te passen tot maximaal 20 mg per dag (20 tot minder dan 50 kg) of 40 mg (50 kg of meer). Doses boven 0,61 mg/kg of 40 mg werden niet bestudeerd. Bij een verminderde nierfunctie wordt een lagere startdosis of een langer doseringsinterval overwogen. Lisinopril wordt niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 6 jaar, bij kinderen met een ernstige nierfunctiestoornis (GFR lager dan 30 ml/min/1,73 m2) of voor andere indicaties dan hypertensie.
• Hartfalen: als aanvulling op diuretica en, waar aangewezen, digitalis of bètablokkers. Start met eenmaal daags 2,5 mg onder medisch toezicht. De dosis wordt verhoogd met niet meer dan 10 mg per keer, met tussenpozen van minstens 2 weken, tot de hoogste door de patiënt getolereerde dosis, met een maximum van eenmaal daags 35 mg.
• Acuut myocardinfarct: de behandeling start binnen 24 uur na het ontstaan van de klachten, niet bij een systolische bloeddruk lager dan 100 mm Hg. Eerste dosis 5 mg, 5 mg na 24 uur, 10 mg na 48 uur, daarna eenmaal daags 10 mg gedurende 6 weken, waarna de patiënt opnieuw wordt geëvalueerd. Bij een lage systolische bloeddruk (120 mm Hg of minder) is de startdosis 2,5 mg. Bij hypotensie kan de onderhoudsdosis 5 mg zijn, met tijdelijke verlagingen van 2,5 mg. Houdt de hypotensie aan (systolisch lager dan 90 mm Hg gedurende meer dan 1 uur), dan wordt lisinopril gestaakt.
• Diabetische nierziekte (type 2, beginnende nefropathie): 10 mg eenmaal per dag, zo nodig verhoogd tot 20 mg om een zittend gemeten diastolische bloeddruk onder 90 mm Hg te bereiken.
• Ouderen: in klinische studies is geen leeftijdsgebonden verschil in effect of veiligheid gevonden. Bij een achteruitgang van de nierfunctie gelden de richtlijnen voor de nierfunctie.
• Niertransplantatie: er is geen ervaring bij een recente niertransplantatie, en de behandeling wordt daarom niet geadviseerd.
• Toediening: eenmaal daags oraal, elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip. De opname van lisinopril wordt niet beïnvloed door voedsel.

Situaties die voorzichtigheid vragen

Contra-indicaties

• Overgevoeligheid voor de werkzame stof, voor een andere ACE-remmer of voor een hulpstof.
• Angio-oedeem bij een eerdere behandeling met een ACE-remmer, of erfelijk of idiopathisch angio-oedeem.
• Het tweede en derde trimester van de zwangerschap.
• Gelijktijdig gebruik met aliskiren bij diabetes mellitus of nierinsufficiëntie (GFR lager dan 60 ml/min/1,73 m2).
• Gelijktijdig gebruik met sacubitril/valsartan. De behandeling met lisinopril start niet eerder dan 36 uur na de laatste dosis sacubitril/valsartan.

Bloeddruk en hart

Symptomatische hypotensie komt zelden voor bij ongecompliceerde hypertensie. Ze is waarschijnlijker bij volumedepletie (diuretica, zoutarm dieet, dialyse, diarree of braken) en bij ernstige renine-afhankelijke hypertensie, en bij hartfalen vooral bij de ernstiger vormen. Patiënten met een verhoogd risico worden bij de start en bij elke dosisaanpassing nauwlettend gecontroleerd. Bij ischemische hartziekte of een cerebrovasculaire aandoening kan een excessieve bloeddrukdaling tot een myocardinfarct of cerebrovasculair accident leiden. Treedt hypotensie op, dan wordt de patiënt op de rug gelegd en zo nodig volgt een intraveneus infuus met fysiologisch zout. Een voorbijgaande daling is geen contra-indicatie voor verdere doses.

Bij een acuut myocardinfarct start de behandeling niet bij patiënten die na een vasodilatator het risico lopen op verdere hemodynamische verslechtering, namelijk een systolische bloeddruk van 100 mm Hg of lager of cardiogene shock, noch bij een serumcreatinine boven 177 micromol/l of proteïnurie boven 500 mg per uur. Voorzichtigheid is geboden bij stenose van de mitralisklep, bij obstructie van de uitstroom van de linkerventrikel zoals aortastenose, en bij hypertrofische cardiomyopathie.

Nieren, kalium en lever

Bij een creatinineklaring onder 80 ml/min wordt de startdosis aangepast, en kalium en creatinine worden regelmatig gecontroleerd. Bij hartfalen kan hypotensie de nierfunctie verder verslechteren, en acuut nierfalen, gewoonlijk reversibel, is gemeld. Bij bilaterale nierarteriestenose, of stenose van de arterie naar één enkele nier, kunnen bloedureum en serumcreatinine stijgen, normaal reversibel na stopzetting. Behandeling start dan onder nauwlettende controle met lage doses. ACE-remmers onderdrukken de vrijgifte van aldosteron en kunnen zo hyperkaliëmie veroorzaken, vooral bij nierinsufficiëntie, diabetes mellitus of hypoaldosteronisme. Zeer zelden wordt een syndroom beschreven dat met cholestatische geelzucht of hepatitis begint en tot levernecrose kan evolueren. Bij geelzucht of een duidelijke stijging van de leverenzymen wordt gestopt.

Angio-oedeem en anafylaxie

Angio-oedeem van gezicht, extremiteiten, lippen, tong, glottis of strottenhoofd werd zelden gerapporteerd en kan op elk moment van de behandeling optreden. Lisinopril wordt dan direct gestaakt, met passende behandeling en observatie tot de symptomen volledig verdwenen zijn. Zeer zelden werden overlijdens door angio-oedeem van larynx of tong gemeld. ACE-remmers veroorzaken vaker angio-oedeem bij negroïde patiënten, bij wie lisinopril ook minder effectief de bloeddruk kan verlagen. Anafylactische reacties werden gemeld bij hemodialyse met high-flux-membranen (zoals AN 69), tijdens LDL-aferese met dextraansulfaat en tijdens desensibilisatie (bijvoorbeeld met Hymenopteragif).

Bloedbeeld, hoest en ingrepen

Neutropenie, agranulocytose, trombocytopenie en anemie zijn gerapporteerd. Uiterste voorzichtigheid is geboden bij collageen-vasculaire ziekte, immunosuppressieve behandeling, allopurinol of procaïnamide, vooral bij een bestaande nierverslechtering, met periodieke controle van de witte bloedcellen. De hoest is kenmerkend niet-productief, aanhoudend en verdwijnt na het stoppen van de behandeling. Bij een grote operatie of anesthesie met bloeddrukverlagende middelen kan lisinopril de vorming van angiotensine II blokkeren, en hypotensie wordt dan door volumevergroting gecorrigeerd. Bij diabetespatiënten op orale antidiabetica of insuline wordt de glykemie in de eerste maand nauwkeurig gecontroleerd.

Interacties

• Andere bloeddrukverlagers (nitraten, vasodilatoren, anesthetica, tricyclische antidepressiva, antipsychotica) kunnen de bloeddruk verder verlagen. Sympathomimetica kunnen het effect verminderen.
• Dubbele RAAS-blokkade met angiotensine-II-antagonisten of aliskiren geeft vaker hypotensie, hyperkaliëmie en nierfunctiestoornissen.
• Kaliumsparende diuretica, kaliumsupplementen of zoutvervangers met kalium, trimethoprim en co-trimoxazol, ciclosporine en heparine kunnen hyperkaliëmie veroorzaken. Controle van het serumkalium is nodig.
• Angio-oedeem: sacubitril/valsartan is gecontra-indiceerd. mTOR-remmers (sirolimus, everolimus, temsirolimus), racecadotril, vildagliptine en weefselplasminogeenactivator kunnen het risico verhogen.
• Diuretica versterken het bloeddrukverlagend effect en kunnen na de start een sterke daling geven.
• Lithium: reversibele stijgingen van de lithiumspiegel en toxiciteit zijn gemeld, de combinatie wordt niet aanbevolen.
• NSAID's (ook acetylsalicylzuur in ontstekingsremmende dosis en COX-2-remmers) kunnen de werking verzwakken en het risico op nierfunctiestoornissen en hyperkaliëmie verhogen, vooral bij ouderen.
• Goud (injecties): nitritoïde reacties werden vaker gemeld.
• Antidiabetica: een versterkt bloedsuikerverlagend effect met risico op hypoglykemie, vooral in de eerste weken.
• Acetylsalicylzuur in cardiologische doses, trombolytica, bètablokkers en nitraten kunnen samen met lisinopril worden gebruikt.

Zwangerschap, borstvoeding, rijvaardigheid, overdosering

Het gebruik van ACE-remmers wordt niet aanbevolen in het eerste trimester en is gecontra-indiceerd in het tweede en derde, omdat het bij de mens foetotoxisch (verminderde nierfunctie, oligohydramnion, vertraagde schedelverbening) en toxisch voor de neonaat is (nierfalen, hypotensie, hyperkaliëmie). Een patiënte die zwanger wil worden, stapt over op een andere behandeling, en bij vaststelling van een zwangerschap wordt direct gestopt. Bij borstvoeding wordt lisinopril afgeraden, omdat informatie ontbreekt. Duizeligheid en moeheid kunnen de rijvaardigheid beïnvloeden. Bij overdosering kunnen hypotensie, circulatoire shock, elektrolytenstoornissen, nierfalen, hyperventilatie, tachycardie, bradycardie, angst en hoesten optreden. De behandeling bestaat uit een intraveneus infuus met fysiologische zoutoplossing, en lisinopril kan door hemodialyse worden verwijderd.

Wat patiënten melden

De bijwerkingen werden waargenomen bij lisinopril en andere ACE-remmers. Zeer vaak is 1 op 10 of meer, vaak 1 op 100 tot 1 op 10, soms 1 op 1.000 tot 1 op 100, zelden 1 op 10.000 tot 1 op 1.000 en zeer zelden minder dan 1 geval op 10.000. Bij niet bekend kan de frequentie niet worden bepaald.

Er is ook een symptoomcomplex gemeld met koorts, vasculitis, myalgie, artralgie of artritis, positieve antinucleaire antilichamen, verhoogde bezinking, eosinofilie en leukocytose, rash, fotosensitiviteit of andere huidverschijnselen. Bij kinderen met hypertensie wordt lisinopril over het algemeen goed verdragen, met een veiligheidsprofiel vergelijkbaar met dat bij volwassenen.

Zwelling van gezicht, lippen of tong, geelzucht of tekenen van infectie vragen onmiddellijk medisch advies.Een onverwacht effect meldt u aan de apotheker of de arts, die het doorgeeft aan het Belgische meldsysteem.be.

Bewaren en houdbaarheid

De houdbaarheid bedraagt 2 jaar. Bewaar de tabletten beneden 25 °C en in de oorspronkelijke verpakking. Houd het geneesmiddel buiten het zicht en bereik van kinderen en controleer de vervaldatum op de doos voor gebruik.

Wat het vaakst terugkomt

Waarop deze fiche steunt

De inhoud van deze pagina volgt de in België goedgekeurde samenvatting van de productkenmerken. De gegevens over dosering, voorzorgen, interacties, bijwerkingen en bewaring komen uit die documenten.

Bij twijfel beslist de apotheker of de arts.

• Wetenschappelijke bron (SKP) van Lisinopril Teva
• Bijsluiter van Lisinopril Teva

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 09/11/2026