Levothyroxine: gebruik, dosering, interacties, bijwerkingen

Levothyroxinenatrium: wat is dat?

Levothyroxine is geen merknaam en geen vitamine of voedingssupplement, en ook geen middel om af te vallen: het is de synthetische vorm van thyroxine (T4), het hormoon dat de schildklier zelf aanmaakt. In België bestaat er geen product dat gewoon Levothyroxine heet. De stof zit onder meer in Euthyrox, L-Thyroxine Christiaens en Elthyrone, en de officiële tekst waarop deze pagina steunt is die van Euthyrox (ATC-code H03AA01). Het gaat om tabletten die uitsluitend op voorschrift worden afgeleverd.

Levothyroxine kopen in België gebeurt dus niet zoals bij een vrij product: de afleveringswijze is op voorschrift, en de dosis wordt per patiënt vastgesteld op basis van laboratoriumtesten en klinisch onderzoek. De officiële tekst vermeldt dat levothyroxine een nauwe therapeutische index heeft, zodat een zorgvuldige titratie noodzakelijk is, en dat het identiek is aan het natuurlijk voorkomende schildklierhormoon.

Schildklierhormonen mogen niet worden gegeven om gewicht te verliezen. Bij euthyroïde patiënten veroorzaakt levothyroxine geen gewichtsverlies, en hoge doses kunnen ernstige of zelfs levensbedreigende bijwerkingen hebben.

Erkende indicaties in België

Volgens de officiële tekst van Euthyrox zijn de indicaties, afhankelijk van de sterkte:

• Voor alle sterktes van 25 tot 200 µg: behandeling van goedaardige euthyroïde struma; recidiefprofylaxe na kropresectie, afhankelijk van de postoperatieve hormoonstatus; substitutie bij hypothyreoïdie; suppressiebehandeling bij schildkliercarcinoom.
• Voor de sterktes van 25 tot 100 µg: substitutie tijdens de gelijktijdige behandeling met thyreostatica bij hyperthyreoïdie.
• Voor de sterktes 100, 150 en 200 µg: diagnostisch gebruik bij het schildkliersuppressieonderzoek.

Levothyroxine mag niet worden gegeven bij andere hyperthyreoïde toestanden, behalve als aanvulling tijdens de behandeling van hyperthyreoïdie met thyreostatica.

Samenstelling en vorm

De werkzame stof is natriumlevothyroxine. Levothyroxine in tabletten van 50 µg bevat 48,62 µg levothyroxine, die van 100 µg bevat 97,28 µg. De tabletten zijn wit, rond, aan beide zijden afgevlakt, met een afgeschuinde rand, een breukstreep en een inscriptie op één zijde (EM gevolgd door de sterkte, bijvoorbeeld EM 50 of EM 100). Ze kunnen in gelijke doses worden verdeeld. Als hulpstoffen bevat de tablet mannitol (E421), maïszetmeel, gelatine, croscarmellosenatrium, magnesiumstearaat en watervrij citroenzuur. De hoeveelheid natrium is minder dan 1 mmol (23 mg) per tablet: het middel is in wezen natriumvrij.

Verpakking: PVC/aluminium-blisters, in kalenderverpakkingen van 28 tabletten; er zijn verpakkingen van 28 of 84 tabletten, en voor de sterkte van 100 µg ook van 50 en 100 tabletten. De houder van de vergunning voor Euthyrox is Merck n.v./s.a., Ildefonse Vandammestraat 5/7B, 1560 Hoeilaart.

Hoe Levothyroxine wordt gebruikt

De doseringen in de officiële tekst zijn slechts richtlijnen. De individuele dagdosis wordt bepaald met laboratoriumtesten en klinisch onderzoek; omdat sommige patiënten verhoogde T4- en fT4-concentraties hebben, is de basale TSH-serumconcentratie een betrouwbaardere basis voor de behandeling.

• Opbouw: de behandeling start met een lage dosis die elke 2 tot 4 weken wordt verhoogd tot de volledige vervangingsdosis is bereikt.
• Inname: eenmalig 's ochtends op een lege maag, een half uur voor het ontbijt, bij voorkeur met wat vloeistof, bijvoorbeeld een half glas water.
• Goedaardige euthyroïde struma: 75 tot 200 µg per dag, gedurende 6 maanden tot 2 jaar. Volstaat de medische behandeling dan niet, dan komen chirurgie of radioactief jood in aanmerking.
• Recidiefprofylaxe na kropresectie: 75 tot 200 µg per dag.
• Hypothyreoïdie bij volwassenen: startdosis 25 tot 50 µg, onderhoudsdosis 100 tot 200 µg per dag. De duur is over het algemeen levenslang, ook na strumectomie of thyreoïdectomie.
• Hypothyreoïdie bij kinderen: startdosis 12,5 tot 50 µg per dag, onderhoudsdosis 100 tot 150 µg per m² lichaamsoppervlakte; bij verworven hypothyreoïdie wordt de dosis om de 2 tot 4 weken verhoogd. Voor pasgeborenen en kleine kinderen met aangeboren hypothyreoïdie is de startdosis 10 tot 15 µg per kg lichaamsgewicht per dag gedurende de eerste 3 maanden, daarna individueel aangepast. Zuigelingen krijgen de dagdosis minstens een half uur voor de eerste maaltijd, de tabletten opgelost in wat water, als suspensie die op het moment van gebruik wordt bereid.
• Hyperthyreoïdie, als aanvulling op thyreostatica: 50 tot 100 µg per dag, in de periode waarin het thyreostaticum wordt gegeven, nadat een euthyreoïde toestand is bereikt.
• Schildkliercarcinoom (suppressiebehandeling): 150 tot 300 µg per dag.
• Schildkliersuppressieonderzoek: gedurende de vier weken vóór de test een schema met Euthyrox 200 µg, 100 µg en 150 µg tabletten, met 1 of 2 tabletten per dag en, voor de tabletten van 150 µg, een halve of een hele tablet per dag, zoals vastgelegd in de officiële tabel.
• Ouderen, coronaire hartaandoeningen en ernstige of langdurige hypothyreoïdie: een lage startdosis (bijvoorbeeld 12,5 µg per dag), langzaam verhoogd met lange intervallen, bijvoorbeeld 12,5 µg per veertien dagen, met regelmatige controle van de schildklierhormonen. Een dosis onder de optimale volledige vervanging, met onvolledige TSH-correctie, kan worden overwogen.
• Laag gewicht of groot nodulair struma: een lagere dosis blijkt voldoende.

Voorzorgen en contra-indicaties

Contra-indicaties

• Overgevoeligheid voor de werkzame stof of een van de hulpstoffen.
• Onbehandelde bijnierinsufficiëntie, onbehandelde hypofysaire insufficiëntie en onbehandelde thyreotoxicose.
• De behandeling wordt niet gestart bij acuut myocardinfarct, acute myocarditis en acute pancarditis.
• Een combinatie van levothyroxine met een thyreostaticum is niet geïndiceerd tijdens de zwangerschap.

Vóór de start

Coronaire insufficiëntie, angina pectoris, arteriosclerose, hypertensie, hypopituïtarisme en bijnierinsufficiëntie worden vóór de start van schildklierhormonen of een suppressietest uitgesloten of behandeld, net als een autonoom functionerende schildklier. Bij vermoeden daarvan gaat een TRH-test of een suppressiescintigram vooraf. Een adrenocorticale disfunctie wordt eerst met een adequate vervangingsbehandeling gecorrigeerd om acute bijnierinsufficiëntie te voorkomen. Bij secundaire hypothyreoïdie wordt eerst de oorzaak vastgesteld.

Bijzondere situaties

• Nauwe therapeutische index: zelfs een lichte, door geneesmiddelen veroorzaakte hyperthyreoïdie wordt vermeden bij coronaire insufficiëntie, hartinsufficiëntie of tachycardiale aritmieën; regelmatige controle van de schildklierparameters is dan nodig.
• Risico op psychotische stoornissen: begin laag en verhoog geleidelijk; bij tekenen van psychose wordt een dosisaanpassing overwogen.
• Te vroeg geboren neonaten met zeer laag geboortegewicht: de hemodynamische parameters worden gevolgd, omdat circulatoire collaps kan optreden door een nog onvoldoende ontwikkelde bijnierfunctie.
• Postmenopauzale vrouwen: bij chronisch gebruik is er een groter risico op osteoporose; suprafysiologische thyroxinespiegels worden vermeden.
• Overstap naar een ander levothyroxineproduct: nauwgezette klinische en biologische monitoring tijdens de overgang, wegens het risico op schildklieronbalans; soms is een dosisaanpassing nodig.
• Gewichtsverlies: schildklierhormonen worden hiervoor niet gegeven. Hoge doses worden niet gecombineerd met bepaalde vermageringsmiddelen zoals sympathicomimetica.
• Orlistat: kan hypothyreoïdie of een verminderde controle ervan veroorzaken; raadpleeg een arts vóór het starten, stoppen of wijzigen ervan.
• Biotine: kan schildklierimmunoassays op basis van biotine/streptavidine verstoren, met foutief verlaagde of verhoogde resultaten, vooral bij hogere doses. Het laboratorium wordt op de hoogte gebracht, en indien mogelijk worden tests gebruikt die niet gevoelig zijn.

Interacties met andere geneesmiddelen

• Antidiabetica: het effect kan verminderen; de bloedglucose wordt bij de start regelmatig gecontroleerd.
• Coumarinederivaten: het anticoagulerende effect kan toenemen door verdringing uit de plasma-eiwitten, met een groter bloedingsrisico, vooral bij ouderen. De stolling wordt regelmatig gecontroleerd.
• Proteaseremmers (ritonavir, indinavir, lopinavir): kunnen het effect beïnvloeden, nauwkeurige controle is aanbevolen.
• Fenytoïne: verdringt levothyroxine uit de plasma-eiwitten en versnelt het hepatische metabolisme.
• Colestyramine en colestipol: remmen de opname; levothyroxine wordt 4 tot 5 uur voordien ingenomen.
• Aluminium-, ijzer- en calciumzouten (antacida, sucralfaat): levothyroxine wordt minstens 4 uur voordien ingenomen.
• Salicylaten, dicoumarol, furosemide in hoge doses (250 mg) en clofibraat: verdringen levothyroxine uit de plasma-eiwitten, met een verhoogde fT4-fractie.
• Protonpompinhibitoren: verminderen mogelijk de opname door de stijging van de intragastrische pH; controle van schildklierfunctie en klinische toestand, zo nodig een hogere dosis. Ook bij het stoppen is voorzichtigheid geboden.
• Orlistat: kan wijzen op een verminderde opname van joodzouten en/of levothyroxine.
• Sevelamer: kan de opname verminderen; controle bij de start en bij het einde van de combinatie.
• Sint-janskruid, barbituraten en carbamazepine (enzyminductoren): verhogen de hepatische klaring, mogelijk is een hogere dosis nodig.
• Propylthiouracil, glucocorticoïden, bètasympatholytica, amiodaron en joodhoudende contrastmiddelen: remmen de perifere omzetting van T4 in T3. Amiodaron kan door het hoge jodiumgehalte zowel hyper- als hypothyreoïdie veroorzaken, vooral bij nodulaire krop met mogelijk niet onderkende autonomie.
• Sertraline en chloroquine/proguanil: verminderen de werkzaamheid en verhogen het serum-TSH.
• Oestrogenen (anticonceptiva of hormoonsubstitutie): de behoefte aan levothyroxine kan stijgen.
• Sojaproducten: verminderen de intestinale absorptie, vooral bij het begin of einde van soja-inname.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

De behandeling wordt tijdens zwangerschap en borstvoeding consequent voortgezet. De dosis kan tijdens de zwangerschap moeten stijgen, omdat het TSH al in de vierde week kan oplopen; zwangere vrouwen laten elk trimester hun TSH meten. Na de bevalling wordt de dosis onmiddellijk teruggebracht naar de waarde van vóór de zwangerschap en wordt het TSH 6 tot 8 weken postpartum opnieuw gemeten. Bij de aanbevolen therapeutische dosis is er geen bewijs van teratogeniciteit of foetotoxiciteit; excessief hoge doses kunnen de foetale en postnatale ontwikkeling schaden. Schildkliersuppressietests mogen niet tijdens de zwangerschap, omdat radioactieve stoffen dan gecontra-indiceerd zijn.

Rijvaardigheid

Er is geen onderzoek verricht, maar omdat levothyroxine identiek is aan het natuurlijke hormoon, wordt geen invloed op rijden en het bedienen van machines verwacht.

Wat u kunt ervaren

De officiële tekst geeft bij bijwerkingen geen frequentietabel. Bij overschrijding van de individuele tolerantielimiet of bij overdosering, vooral als de dosis bij de start te snel wordt verhoogd, kunnen de symptomen van hyperthyreoïdie optreden:

• hartaritmieën (bijvoorbeeld atriumfibrillatie en extrasystolie), tachycardie, palpitaties en angina pectoris;
• hoofdpijn, spierzwakte en -krampen, tremor, rusteloosheid en slapeloosheid;
• opvliegers, koorts, hyperhidrose en gewichtsverlies;
• braken en diarree, menstruatiestoornissen en pseudotumor cerebri.

In dat geval wordt de dagdosis verlaagd of de medicatie enkele dagen gestopt; de behandeling kan voorzichtig worden hervat als de effecten verdwenen zijn. Bij overgevoeligheid voor een bestanddeel kunnen allergische reacties van de huid (huiduitslag en urticaria) en van het ademhalingsstelsel optreden, en gevallen van angio-oedeem zijn gemeld.

Overdosering

Een verhoogde T3-spiegel is een betrouwbaardere aanwijzing voor overdosering dan verhoogde T4- of fT4-spiegels. Afhankelijk van de mate wordt aangeraden de tabletten te stoppen en onderzoek uit te voeren. Beta-sympathicomimetische symptomen zoals tachycardie, angst, agitatie en hyperkinese kunnen met bètablokkers worden verminderd; bij extreme doses kan plasmaferese helpen. Er zijn geïsoleerde gevallen van toevallen gemeld bij patiënten met aanleg, overdosering kan tot acute psychose leiden bij risicopatiënten, en na jarenlang misbruik zijn verscheidene gevallen van plotselinge hartdood gemeld.

Een onverwachte reactie is het melden waard bij het Belgische systeem voor geneesmiddelenbewaking.be.

Het middel in goede staat houden

De houdbaarheid is 3 jaar. De tabletten worden bewaard beneden 25 °C, en de blisters blijven in de buitenverpakking ter bescherming tegen licht.Opgeborgen buiten kinderbereik, met de datum op de verpakking vooraf nagekeken. Ongebruikte tabletten kunnen naar de apotheek worden teruggebracht.

Vragen die wij vaak krijgen

Waarop deze fiche steunt

Deze pagina volgt de SKP van Euthyrox, zoals gepubliceerd door het FAGG (laatste publicatie 16 maart 2023). De stof levothyroxinenatrium heeft in het register geen product onder de naam Levothyroxine; het referentiedocument is daarom dat van Euthyrox.

Pharmacie du Pont de l'État in Erquelinnes ondertekent deze pagina. Ze vervangt het advies van de arts of de apotheker niet.

• Euthyrox: samenvatting van de productkenmerken (FAGG)
• Euthyrox: bijsluiter (FAGG)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 11/11/2026