Inderal (propranolol): gebruik, dosering en bijwerkingen

Inderal: het geneesmiddel en zijn gebruik

Een voorschrift voor Inderal wijst naar één bepaald product: de filmomhulde tabletten van 10 mg en 40 mg waarvoor Atnahs Pharma Netherlands B.V., met zetel in Kopenhagen, de vergunning houdt. De werkzame stof is propranololhydrochloride, een niet-selectieve bètablokker (ATC-code C07AA05), en het middel wordt enkel op voorschrift afgeleverd. De Belgische SmPC van Inderal werd het laatst gepubliceerd op 1 juli 2022.

Volgens de SmPC van Inderal wordt het middel voor deze indicaties gebruikt:

• behandeling van hypertensie;
• onderhoudsbehandeling van angina pectoris; Inderal is niet geschikt voor de onmiddellijke behandeling van een acute crisis;
• behandeling van vooral supraventriculaire hartritmestoornissen;
• behandeling van hypertrofische obstructieve cardiomyopathie;
• langdurige profylactische behandeling na een acuut myocardinfarct;
• tremor simplex, wanneer de klassieke behandelingen geen resultaat geven;
• behandeling van palpitaties bij angst;
• hulpmiddel bij de behandeling van thyreotoxicose en thyreotoxische crisissen;
• tijdelijke ondersteuning bij feochromocytoom;
• migraineprofylaxe bij vier of meer aanvallen per maand;
• primaire en secundaire preventie van bloedingen in het bovenste deel van het maag-darmstelsel bij patiënten met portale hypertensie en matige tot ernstige slokdarmvarices.

Of Inderal in een bepaald geval past, beoordeelt de voorschrijver.

Het toedieningsschema

Algemene opmerkingen van de SmPC:

• De tabletten worden bij voorkeur voor de maaltijd ingenomen.
• Voldoende bètablokkade kan niet op de rustpols beoordeeld worden, enkel op de inspanningspols.
• Een behandeling met bètablokkers wordt bij patiënten met ischemische hartziekte niet plotseling gestaakt, om ernstige angor, infarct of ventrikelfibrillatie te vermijden.
• Bij ernstige nierinsufficiëntie kan een dosisvermindering nodig zijn.
• Bij ouderen is er tegenstrijdige informatie over het verband tussen plasmawaarden en leeftijd; de optimale dosis wordt bepaald op basis van de klinische respons.

Dosering bij volwassenen, per indicatie:

• Hypertensie: startdosis 40 mg, 2 tot 3 keer per dag, met wekelijkse verhogingen van dezelfde hoeveelheid afhankelijk van de reactie. De effectieve dosis ligt meestal tussen 120 en 320 mg per dag. Een verdere bloeddrukdaling wordt bekomen wanneer diuretica of andere antihypertensiva worden toegevoegd.
• Angina pectoris: 20 mg, 4 keer per dag, geleidelijk op te voeren tot 40 mg, 4 keer per dag. Verhogingen tot een totale dosis van 240 mg per dag of meer kunnen nodig zijn; meestal zijn twee toedieningen per dag nodig.
• Hartritmestoornissen, angsttachycardie, hypertrofische obstructieve cardiomyopathie en thyreotoxicose: de meeste patiënten reageren op 10 tot 40 mg, 3 tot 4 keer per dag.
• Secundaire profylaxe na een myocardinfarct: de gebruikelijke dosis bedraagt 160 mg. De behandeling start tussen de 5de en de 21ste dag na het infarct, met 3 tot 4 keer per dag 40 mg gedurende 2 tot 3 dagen; daarna mag een totale dagdosis van 160 mg worden gegeven. Naargelang werkzaamheid en tolerantie kan die opgevoerd worden tot 180 à 240 mg, verdeeld over verschillende giften. Het therapeutisch nut is maximaal gedurende het eerste behandeljaar.
• Tremor simplex: startdosis 40 mg, 2 tot 3 keer per dag, met wekelijkse verhogingen; de effectieve dosis bedraagt meestal 80 tot 160 mg per dag.
• Feochromocytoom: altijd samen met een alfareceptorantagonist. Pre-operatief wordt 60 mg per dag gedurende 3 dagen aanbevolen; bij maligne inoperabele gevallen 30 mg per dag.
• Migraine: startdosis 40 mg, 2 tot 3 keer per dag; de patiënt reageert meestal op 80 tot 160 mg per dag. Verbetering treedt gewoonlijk op binnen 4 tot 8 weken. Is er binnen 12 weken geen reactie, dan wordt de behandeling geleidelijk stopgezet.
• Bloedingen in het bovenste maag-darmstelsel: de dosis wordt getitreerd tot een daling van de rustpols met 25 procent. Starten kan met 20 mg, 2 keer per dag, verder te verhogen tot 40 mg en 80 mg, 2 keer per dag, en zo nodig tot 160 mg, 2 keer per dag.

Dosering bij kinderen:

• Migraine onder 12 jaar: startdosis 20 mg, 2 tot 3 keer per dag; meestal volstaat 40 tot 80 mg per dag.
• Migraine boven 12 jaar: dezelfde dosis als bij volwassenen, dus 40 mg, 2 tot 3 keer per dag als start, met een gebruikelijke reactie bij 80 tot 160 mg per dag.
• Hartritmestoornissen: de dosering wordt per persoon afgestemd; als richtlijn geldt 0,25 tot 0,5 mg per kg, 3 tot 4 keer per dag, met een maximum van 1 mg per kg viermaal daags. De dagdosis mag 160 mg niet overschrijden.
• Voor de andere indicaties kunnen wegens een gebrek aan actuele gegevens geen exacte doses worden vooropgesteld.

Bij nier- en leverinsufficiëntie kan de halfwaardetijd verlengd zijn; bij het starten en bij de keuze van de begindosis is voorzichtigheid geboden.

Werkzame stof, sterktes en verpakkingen

Binnen de merknaam Inderal kent het register twee sterktes: Inderal 10 mg en Inderal 40 mg, telkens als filmomhulde tablet met respectievelijk 10 mg en 40 mg propranololhydrochloride. Een tablet Inderal 20 mg is in dat overzicht niet opgenomen; het getal 20 mg komt in de SmPC wel voor als startdosis bij angina pectoris (20 mg, 4 keer per dag) en bij migraine bij kinderen jonger dan 12 jaar. Inderal 10 mg bevat 79,0 mg lactose per tablet en Inderal 40 mg 147,4 mg. De hulpstoffen zijn voor beide sterktes dezelfde: lactose, gelatine, calciumcarmellose, magnesiumstearaat, hypromellose, karmijn, glycerol en titaniumdioxide (E 171).

Lactose is een hulpstof met bekend effect. Patiënten met zeldzame erfelijke aandoeningen zoals galactose-intolerantie, algehele lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie mogen dit geneesmiddel niet gebruiken.

Wat u vooraf nagaat

Contra-indicaties

Zoals alle niet-selectieve bètablokkers mag propranolol niet gebruikt worden bij:

• overgevoeligheid voor propranolol of voor een van de hulpstoffen;
• hartblok van de tweede of derde graad;
• een voorgeschiedenis van bronchiaal astma of bronchospasmen; bronchospasmen kunnen gewoonlijk ongedaan gemaakt worden met bronchodilatatoren van het bèta-2-mimetische type zoals salbutamol, al kunnen hoge doses nodig zijn;
• langdurig vasten;
• metabole acidose, bijvoorbeeld bij diabetes;
• sinusale bradycardie (hartfrequentie lager dan 45 slagen per minuut) en het sick-sinussyndroom;
• onbehandelde hartinsufficiëntie: omwille van het negatief inotrope effect mag propranolol niet gebruikt worden, maar wel zodra de insufficiëntie onder controle is;
• cardiogene shock;
• ernstig perifeer vaatlijden;
• hypotensie;
• feochromocytoom dat niet met een alfablokker behandeld wordt;
• Prinzmetal-angor.

Inderal mag evenmin gebruikt worden bij patiënten die vatbaar zijn voor hypoglykemie, namelijk na langdurig vasten of met beperkte regelende reserves.

Bijzondere waarschuwingen

• Hartinsufficiëntie: bij patiënten bij wie ze onder controle is, mag propranolol gebruikt worden; bij een beperkte hartreserve is aandacht nodig. Treedt congestief hartfalen op tijdens de behandeling, dan kan die tijdelijk onderbroken worden.
• Perifeer vaatlijden: ook minder ernstige vormen kunnen verergeren; patiënten met het syndroom van Raynaud vragen bijzondere aandacht.
• Atrioventriculair blok: omwille van het effect op de geleidingstijd is uiterste voorzichtigheid geboden bij een eerstegraads blok.
• Diabetes: bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie, vooral tachycardie, maskeren. Propranolol veroorzaakt af en toe hypoglykemie, ook bij niet-diabetici, bijvoorbeeld bij neonati, zuigelingen, kinderen, ouderen, hemodialysepatiënten of bij chronische leverziekte en overdosering. In zeldzame, geïsoleerde gevallen leidde ernstige hypoglykemie tot convulsies of coma. Propranolol kan de hypoglykemische respons op insuline verlengen.
• Thyreotoxicose: de symptomen kunnen gemaskeerd worden.
• Hartslag: daalt de hartslag onder 55 slagen per minuut, dan wordt de dosis normaal niet meer verhoogd; een daling tot 45 of minder is een aanwijzing om de dosis te verlagen.
• Allergie: bij een voorgeschiedenis van anafylactische reacties kunnen bètablokkers een ernstiger reactie uitlokken, en de gebruikelijke dosis adrenaline kan onvoldoende werken.
• Anesthesie: de anesthesist moet weten dat een bètablokker wordt gebruikt; het wordt aangeraden de behandeling niet te onderbreken voor een operatie.
• Lever en nieren: bij significante lever- of nierinsufficiëntie is voorzichtigheid nodig bij start en dosiskeuze, want de halfwaardetijd kan verhoogd zijn.
• Plotseling stoppen: niet doen bij ischemische hartziekte; ofwel wordt een equivalente dosis van een andere bètablokker gegeven, ofwel gebeurt het stoppen geleidelijk.
• Portale hypertensie: bij Child-Pugh-score C wordt de patiënt van dichtbij gevolgd, omdat de leverfunctie kan verslechteren en hepatische encefalopathie kan optreden; bij gedecompenseerde cirrose is zorg nodig.

Interacties

• Propranolol werkt synergetisch met diuretica en andere antihypertensiva; bij angina kan combinatie met andere anti-anginosa een bijkomend effect geven.
• Rizatriptan: de AUC en Cmax stijgen met ongeveer 70 tot 80 procent; als beide nodig zijn, wordt een rizatriptandosis van 5 mg aanbevolen.
• Orale antidiabetica of insuline: de dosis kan aangepast moeten worden; propranolol kan de tachycardie door hypoglykemie maskeren.
• Klasse I-antiaritmica (onder meer disopyramide) en amiodaron kunnen de atriale geleidingstijd verlengen en een negatief inotroop effect geven. Bij digitalisglycosiden kan de AV-geleidingstijd toenemen.
• Verapamil en diltiazem: gelijktijdig gebruik moet vermeden worden, met risico op ernstige hypotensie, bradycardie en hartfalen. Noch de bètablokker noch de calciumantagonist wordt intraveneus gegeven binnen 48 uur na het stoppen van de andere.
• Dihydropyridine-calciumantagonisten zoals nifedipine: verhoogd risico op hypotensie; hartfalen kan optreden bij latente hartinsufficiëntie.
• Sympathicomimetica zoals adrenaline kunnen het effect van bètablokkers tegenwerken; bij parenterale adrenaline zijn in zeldzame gevallen vasoconstrictie, hypertensie en bradycardie gemeld.
• Lidocaïne: de plasmaconcentratie kan met ongeveer 30 procent stijgen; de combinatie met een lidocaïne-infuus wordt best vermeden.
• Cimetidine, hydralazine en alcohol verhogen de plasmaconcentratie van propranolol.
• Clonidine: na het stoppen van clonidine kan een bètablokker de terugslag van de bloeddruk (rebound-hypertensie) versterken. Clonidine wordt daarom enkele dagen verder gegeven wanneer de bètablokker wordt onderbroken; bij een overstap van clonidine naar een bètablokker wordt enkele dagen gewacht.
• Ergotamine, dihydro-ergotamine en verwante stoffen: vasospastische reacties werden waargenomen.
• Niet-steroïdale ontstekingsremmers die prostaglandinesynthetase remmen (bijvoorbeeld ibuprofen, indometacine): de bloeddrukverlagende werking kan afnemen.
• Chloorpromazine: de plasmaconcentratie van beide geneesmiddelen kan stijgen.
• Anesthetica: een middel met zo laag mogelijke negatief inotrope werking wordt gekozen; middelen die myocardiale depressie veroorzaken worden vermeden.
• Enzymeninteracties in de lever zijn mogelijk met kinidine, propafenon, rifampicine, theofylline, warfarine, thioridazine en dihydropyridine-calciumantagonisten (amlodipine, nifedipine, nisoldipine, nicardipine, isradipine, lacidipine); dosisaanpassingen kunnen dan nodig zijn.

Zwangerschap, borstvoeding, vruchtbaarheid en rijden

Inderal wordt tijdens de zwangerschap niet gegeven, tenzij het gebruik essentieel is. Er werden geen teratogene effecten aangetoond, maar bètablokkers verminderen de doorbloeding van de placenta, wat kan leiden tot intra-uteriene dood, vroeggeboorte en onvolgroeide baby's. Neonatale en foetale bradycardie en neonatale hypoglykemie kunnen voorkomen, met een hoger risico op hart- en longcomplicaties bij de pasgeborene.

De meeste bètablokkers, vooral de lipofiele, gaan in wisselende hoeveelheden over in de moedermelk. Over de effecten op zuigelingen is onvoldoende informatie; het voordeel van borstvoeding voor het kind en dat van de behandeling voor de moeder worden afgewogen. Er zijn geen gegevens over effecten op de vruchtbaarheid. Propranolol interfereert naar verwachting niet met de rijvaardigheid of het bedienen van machines, al moet rekening gehouden worden met mogelijke duizeligheid of vermoeidheid.

Overdosering

Propranolol kan bij een overdosis ernstige toxiciteit veroorzaken, en patiënten worden geïnformeerd over de tekenen en over het inroepen van dringende medische hulp. Mogelijke verschijnselen zijn bradycardie, hypotensie en cardiogene shock, verlenging van het QRS-complex, ventriculaire tachycardie, AV-blok van de eerste tot de derde graad, ventrikelfibrillatie of asystolie; verder slaperigheid, toevallen en in ernstige gevallen coma, bronchospasme, hyperkaliëmie en soms ademhalingsdepressie. Het risico op cardiovasculaire complicaties is groter bij gelijktijdige inname van calciumkanaalblokkers, digoxine, cyclische antidepressiva of neuroleptica. De behandeling omvat nauwkeurig toezicht op een intensieve afdeling, maagspoeling, actieve kool en een laxativum, plasma of plasmasubstituenten tegen hypotensie en shock, atropine 1 tot 2 mg intraveneus en/of een pacemaker bij overmatige bradycardie, en zo nodig glucagon, isoprenaline of dobutamine.

Verdraagbaarheid van de behandeling

De in klinische studies gemelde bijwerkingen worden meestal toegeschreven aan de farmacologische eigenschappen van propranolol. Frequenties volgens de SmPC: vaak (minstens 1 op 100, < 1/10), soms (minstens 1 op 1.000, < 1/100), zelden (minstens 1 op 10.000, < 1/1.000), zeer zelden (< 1/10.000) en niet bekend.

Hart en bloedvaten

• Vaak: bradycardie, koude extremiteiten, fenomeen van Raynaud.
• Zelden: verslechtering van hartfalen, uitlokken van atrioventriculair blok, posturale hypotensie soms met syncope, verergering van claudicatio intermittens.

Zenuwstelsel

• Vaak: slaapstoornissen, nachtmerries.
• Zelden: verwarring, duizeligheid, psychosen, hallucinaties, stemmingswisselingen, paresthesieën.
• Zeer zelden: geïsoleerde gevallen van een myasthenia-gravis-achtig syndroom of een verergering van myasthenia gravis.
• Niet bekend: hoofdpijn, depressie.

Maag-darmstelsel

• Soms: nausea, braken en diarree.

Huid

• Zelden: alopecia, psoriasiforme huidreacties, verergering van psoriasis, erythemateuze huiduitslag, purpura.

Algemeen

• Vaak: vermoeidheid en/of traagheid, dikwijls van voorbijgaande aard.

Stofwisseling en hormonen

• Niet bekend: hypoglykemie bij neonati, zuigelingen, kinderen, ouderen, hemodialysepatiënten, patiënten met antidiabetische behandeling, langdurig vasten of chronische leverziekte, en convulsies als gevolg van hypoglykemie.

Bloed, ademhaling, spieren en ogen

• Zelden: trombocytopenie.
• Zelden: bronchospasmen bij astmapatiënten of bij een voorgeschiedenis van astmatische klachten, soms met fatale afloop.
• Zeer zelden: een toename van antinucleaire factor (A.N.F.), met onduidelijke klinische betekenis.
• Zelden: droge ogen, gezichtsstoornissen.

Zoals bij alle bètablokkers blijft aandacht geboden voor een practolol-achtig syndroom, hoewel er geen gevallen van oculo-muco-cutane toxiciteit zijn vastgesteld. Stopzetten van Inderal wordt overwogen wanneer een bijwerking het welzijn van de patiënt klinisch negatief beïnvloedt, en dat gebeurt geleidelijk.

Vermoedelijke bijwerkingen worden gemeld via het nationale meldsysteem van het FAGG, Afdeling Vigilantie, op www.eenbijwerkingmelden.be.

Na opening

Ook na het openen van de doos blijft de bewaring dezelfde: Inderal 10 mg en Inderal 40 mg worden bij kamertemperatuur (15 tot 25 °C) bewaard, ter bescherming tegen licht en vocht. De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. De tabletten blijven bij voorkeur in hun PVC/PVDC-blister tot het moment van inname.

Bewaar Inderal buiten het bereik van kinderen; de vervaldatum staat op de verpakking.

Praktische vragen

Officiële bronnen

Deze pagina volgt de Belgische samenvatting van de productkenmerken (SmPC) van Inderal, Nederlandstalige versie, gepubliceerd door het FAGG op 1 juli 2022, en de bijsluiter van hetzelfde middel. Vergunninghouder, sterktes en afleveringswijze komen uit het Belgische geneesmiddelenregister.

De tekst is informatief en vervangt geen medisch advies. Hij werd samengesteld door Pharmacie du Pont de l'État in Erquelinnes.

• Samenvatting van de productkenmerken (SmPC) van Inderal, FAGG
• Bijsluiter van Inderal, FAGG

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 12/11/2026