Fucidine crème 2 %: gebruik, dosering en bijwerkingen
Fucidine: het geneesmiddel en zijn gebruik
Fucidine is de crèmevorm van het merk: 20 mg fusidinezuur per gram (2 %), een antibioticum voor plaatselijk gebruik (ATC-code D06AX) bij huidinfecties door stafylokokken of streptokokken. In het Belgische geneesmiddelenregister heet het referentieproduct Fucidin 2 % crème, met LEO Pharma in Lier als houder van de vergunning. De SmPC wijst de crème in het bijzonder aan bij etterende, vochtige (gemacereerde) letsels en in huidplooien, en noemt haar esthetisch beter geschikt dan de zalf voor gebruik in het gelaat. Op die plaatsen wordt de zalf niet gebruikt. De afleveringswijze is op voorschrift, voor de crème net zo goed als voor de zalfvorm Fucidin: fucidine zalf vrij verkrijgbaar is het niet.
De officiële indicaties
Bij Staphylococcus gaat het om beperkte letsels van impetigo en impetiginisatie, ook wanneer scabies of luizen de aanleiding zijn (dan wordt de oorzaak mee behandeld), en om een steenpuist (furunkel) of impetigo met meerdere letsels, waar de crème naast een systemisch antibioticum komt als dat nodig is. Bij een furunkel komt het erop aan verspreiding te voorkomen, en na furunculosis wordt de besmette plek ontsmet. Verder vermeldt ze panaritium (nagelomloop) na een heelkundige ingreep en sycosis door Staphylococcus, een haarzakjesontsteking (folliculitis).
Bij Streptococcus staan impetigo en ecthyma vermeld; de crème komt dan bovenop een antibioticum dat via de mond of de bloedbaan wordt toegediend. Na heelkunde of een ongeval kan de crème een secundaire infectie van oppervlakkige brandwonden en wonden voorkomen. Voorgesteld wordt ze ook voor gezonde dragers van de kiem in de neus, vooral wanneer die in contact komen met voedingswaren of met risicopatiënten; bij die laatste toepassing noteert de SmPC dat ze geen eerste keuze blijkt te zijn.
Het toedieningsschema
De SmPC geeft één schema voor het hele gebruik. Het is een cutaan product: het wordt op de huid aangebracht en niet ingenomen. De voorschrijver kan de duur aan de situatie aanpassen.
| Onderdeel | Wat de SmPC zegt |
|---|---|
| Frequentie | 1 tot 2 keer per dag |
| Voorbereiding | de besmette oppervlakte eerst reinigen |
| Plaats | op de aangetaste huidstreken aanbrengen |
| Toedieningsweg | cutaan gebruik |
| Duur | beperken tot de periode die strikt nodig is voor de genezing van de letsels |
| Kinderen | geen aparte dosis; frequentie, type en ernst van de bijwerkingen worden bij kinderen dezelfde verwacht als bij volwassenen |
De duur beperken heeft een reden: hoe langer of hoe vaker een antibioticum wordt gebruikt, hoe groter de kans op resistentie. Daarom raadt de SmPC af om het product lang op uitgebreide huidoppervlakten aan te brengen, in het bijzonder bij zuigelingen.
Wat dat in de praktijk betekent
- De crème wordt pas aangebracht nadat de besmette huid is gereinigd.
- Ze gaat enkel op de aangetaste streken, niet over de hele huid.
- Het schema van één of twee keer per dag loopt tot de letsels genezen zijn en niet langer. Geen enkel getal aan dagen staat in de SmPC; de voorschrijver bepaalt de lengte van de kuur.
- Zit de crème in het gelaat, dan blijft ze uit de buurt van de ogen; komt ze er toch in, dan volgt ruim spoelen met water.
- Bij een borstinfectie tijdens het geven van borstvoeding is het middel niet toegelaten.
Wie een tweede antibioticum via de mond of de bloedbaan krijgt, gebruikt de crème er volgens de indicaties naast, niet in plaats ervan. Dat geldt onder meer voor een steenpuist of impetigo met meerdere letsels.
Werkzame stof, sterktes en verpakkingen
De crème en de zalf delen één SmPC maar hebben een verschillende samenstelling. Wie het over fucidine creme heeft, bedoelt de hieronder beschreven vorm. Wie fucidine zalf bedoelt, zoekt het product Fucidin, dat natriumfusidaat in een vette basis bevat.
| Kenmerk | Fucidine (crème) |
|---|---|
| Werkzame stof | fusidinezuur (anhydrisch), 20 mg per gram (2 %) |
| Hulpstoffen met bekend effect | butylhydroxyanisol (E320), cetylalcohol, kaliumsorbaat, polysorbaat 60 |
| Andere hulpstoffen | glycerol, vloeibare paraffine, witte vaseline, all-rac-α-tocoferol, waterstofchloride, gezuiverd water |
| Verpakking | tubes met 15 g en 30 g |
| Houder van de vergunning | LEO Pharma nv/sa, Duwijckstraat 17, B-2500 Lier |
| Afleveringswijze | op voorschrift |
Fusidinezuur is de enige werkzame stof. De hulpstoffen met bekend effect staan er om een reden bij: ze zijn de bron van de plaatselijke huidreacties en oogirritatie die de SmPC in de rubriek over waarschuwingen noemt. Wie eerder contactdermatitis kreeg na een crème of zalf, bespreekt dat met de arts of apotheker.
Het register kent in dezelfde vorm nog twee producten met fusidinezuur: Fucidin 2 % (PI Pharma) crème en Fucidin Hydrocortisone 20 mg/g - 10 mg/g crème, dat naast fusidinezuur ook hydrocortison bevat.
Voor u met de behandeling start
Wanneer de crème niet mag worden gebruikt
- als u overgevoelig bent voor fusidinezuur of voor een van de hulpstoffen van de crème;
- bij een infectie van de borst terwijl u borstvoeding geeft, want de zuigeling kan de crème dan opnemen.
De beperking voor natte, gemacereerde letsels, huidplooien en een open been (ulcus cruris) staat in de SmPC voor de zalf. Voor de crème noemt het document net etterende, gemacereerde letsels en huidplooien als aangewezen plaatsen.
Waarschuwingen
- Duur en resistentie: bij zowel de crème als de zalf zijn resistente bacteriën gemeld, onder meer Staphylococcus aureus. Langdurig of herhaald gebruik van fusidinezuur kan de kans erop vergroten.
- Zuigelingen: bij een te lange toepassing op te grote oppervlakten kunnen systemische giftige effecten (geelzucht, icterus) niet worden uitgesloten.
- Ogen: een hulpstof, butylhydroxyanisol, kan de bindvliezen van het oog irriteren. De crème wordt daarom zorgvuldig gebruikt in de buurt van de ogen.
- Huidreacties door hulpstoffen: cetylalcohol en kaliumsorbaat kunnen plaatselijk contactdermatitis uitlokken; butylhydroxyanisol doet dat ook en prikkelt bovendien ogen en slijmvliezen. Polysorbaat 60 kan allergische reacties veroorzaken.
Interacties
Er werden geen interactiestudies uitgevoerd. Interacties met middelen die via de mond of bloedbaan worden toegediend, worden minimaal geacht, omdat de opname van Fucidine in het lichaam verwaarloosbaar is.
Zwangerschap, borstvoeding, vruchtbaarheid en rijden
Gebruik tijdens de zwangerschap is mogelijk: de blootstelling aan fusidinezuur is verwaarloosbaar, dus worden geen effecten verwacht. Hetzelfde geldt voor de borstvoeding: er worden geen effecten op de zuigeling verwacht. Wel is het aangeraden het product niet op de borst aan te brengen. Er zijn geen klinische studies naar de vruchtbaarheid, maar ook daar worden om dezelfde reden geen effecten verwacht. Het rijden en het bedienen van machines worden door de crème niet of slechts verwaarloosbaar beïnvloed.
Overdosering
Over verschijnselen van overdosering met fusidinezuur op de huid is niets bekend. Wordt de crème per ongeluk ingeslikt, dan zijn systemische gevolgen onwaarschijnlijk: de hoeveelheid fusidinezuur in een tube overschrijdt de orale dagdosis van een systemische behandeling niet.
Gemelde reacties
De frequentie van bijwerkingen werd geschat uit een gecombineerde analyse van klinische studies en spontane meldingen. In de studies met 4724 patiënten die Fucidine crème of zalf kregen, trad een bijwerking op bij 2,3 % van hen. Het vaakst gaat het om huidreacties (jeuk en uitslag), daarna om pijn of irritatie op de plaats van toediening, bij minder dan 1 % van de patiënten. Overgevoeligheidsreacties en angio-oedeem werden eveneens gemeld.
| Orgaanklasse | Frequentie | Bijwerking |
|---|---|---|
| Immuunsysteem | Zelden | overgevoeligheidsreactie |
| Ogen | Zelden | irritatie van de bindvliezen |
| Huid en onderhuid | Soms | dermatitis (waaronder contactdermatitis en eczeem), uitslag, jeuk en roodheid |
| Huid en onderhuid | Zelden | angio-oedeem, netelroos (urticaria), blaar |
| Algemeen en plaats van toediening | Soms | pijn op de plaats van toediening (ook een branderig gevoel van de huid), irritatie op de plaats van toediening |
De uitslag kan verschillende vormen hebben: rood, met pusteltjes, met blaasjes, maculopapuleus of papuleus. Ook een veralgemeende uitslag kwam voor. De frequentieklassen in de tabel zijn soms (minstens 1 op 1000 en < 1/100) en zelden (minstens 1 op 10 000 en < 1/1000). Bij kinderen worden frequentie, type en ernst gelijk aan die bij volwassenen verwacht. Bij een blijvende of hevige huidreactie wordt de behandeling met de arts of apotheker besproken.Waargenomen bijwerkingen kunnen aan het Belgische meldsysteem worden doorgegeven.be.
Na opening
De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. Voor de crème schrijft de SmPC voor dat ze in de oorspronkelijke verpakking wordt bewaard. Een houdbaarheid na opening staat voor de crème niet vermeld; de 90 dagen na opening in dat document gelden voor de zalf.Buiten bereik van kinderen bewaren; de uiterste datum is die van de verpakking.
Praktische vragen
Wordt fucidine zonder voorschrift afgeleverd?
Neen. Het register vermeldt voor Fucidine de afleveringswijze op voorschrift. Een arts beoordeelt eerst of de huidinfectie door stafylokokken of streptokokken wordt veroorzaakt, en of een crème, een zalf of een bijkomend antibioticum past. Daarom wordt deze crème niet zonder voorschrift afgeleverd.
Wat onderscheidt de crème van de zalf bij een natte of geplooide huidplek?
De SmPC noemt de crème in het bijzonder aangewezen bij etterende, vochtige letsels en in huidplooien. De zalf mag volgens hetzelfde document niet op nattende, gemacereerde letsels, in huidplooien of op een open been worden aangebracht. De crème is bovendien esthetisch beter geschikt voor het gelaat.
Hoe lang mag een kuur met Fucidine duren?
Niet langer dan de letsels nodig hebben om te genezen. De SmPC legt die beperking op om het risico van resistentie te verminderen. Een aantal dagen staat er niet in; de voorschrijver bepaalt de lengte van de kuur. Langdurig gebruik op grote oppervlakten wordt vermeden, vooral bij zuigelingen.
Mag Fucidine tijdens de zwangerschap of de borstvoeding?
Ja, de SmPC laat het gebruik toe, omdat de opname in het lichaam verwaarloosbaar is. Tijdens de borstvoeding is het aangeraden de crème niet op de borst aan te brengen. Bij een infectie van de borst zelf is Fucidine tijdens de borstvoeding gecontra-indiceerd.
Mag de apotheker Fucidine zomaar door een ander middel vervangen?
Een generiek geneesmiddel bevat dezelfde werkzame stof in dezelfde sterkte en vorm als het referentiegeneesmiddel. Een middel met een tweede werkzame stof, zoals Fucidin Hydrocortisone, is geen generiek van Fucidine en dus geen gelijkwaardige vervanging. Welk middel past bij uw voorschrift, bespreekt u met de arts of de apotheker. Uitleg staat bij het Europees Geneesmiddelenbureau.
Kan ik Fucidine zalf kopen via een webwinkel, of alleen de crème en zalf van LEO Pharma in de apotheek?
Nee. Fucidine (crème met 20 mg fusidinezuur per gram) en de zalf Fucidin worden in het register op voorschrift afgeleverd, en een webwinkel die zulke tubes verstuurt, handelt buiten de Belgische regels. De tube krijgt u in de apotheek, waar de apotheker het voorschrift nakijkt en toelicht hoe lang en hoe vaak u het antibioticum op de huid mag aanbrengen. Alleen middelen zonder voorschrift mogen online worden aangeboden, en dan nog door een erkende apotheek. Deze pagina is informatief en heeft geen winkelmandje. Hoe u een betrouwbare site herkent, leest u bij de campagne van het FAGG.
Officiële bronnen
Deze pagina volgt de officiële samenvatting van de productkenmerken van Fucidin 2 % zalf en crème in het Nederlands, gepubliceerd door het FAGG (laatste publicatie 29 oktober 2026), en de bijhorende bijsluiter.
De apotheek ondertekent de pagina.De apotheker beantwoordt de vragen die deze pagina openlaat.