Forxiga (dapagliflozine): indicaties, dosering, bijwerkingen

Wat is Forxiga?

Bij welke aandoeningen wordt Forxiga voorgeschreven? De werkzame stof is dapagliflozine, een SGLT2-remmer (natriumglucose-cotransporter 2) met ATC-code A10BK01, en het middel wordt enkel op voorschrift afgeleverd. De vergunninghouder is AstraZeneca AB in Södertälje, Zweden. De tabletten worden ingenomen voor drie indicaties: diabetes mellitus type 2, symptomatisch chronisch hartfalen en chronische nierschade.

Diabetes mellitus type 2

Bij diabetes mellitus type 2 is Forxiga bedoeld voor volwassenen en kinderen vanaf 10 jaar wier suikerspiegel met dieet en beweging alleen onvoldoende onder controle komt. Er zijn twee situaties: als monotherapie wanneer metformine ongeschikt wordt geacht vanwege onverdraagbaarheid, en als aanvulling op andere geneesmiddelen voor de behandeling van diabetes type 2.

Hartfalen

Bij volwassenen is Forxiga geïndiceerd voor de behandeling van symptomatisch chronisch hartfalen. De studies bij hartfalen omvatten patiënten met en zonder diabetes type 2.

Chronische nierschade

Eveneens bij volwassenen is Forxiga geïndiceerd voor de behandeling van chronische nierschade. In de studie bij deze indicatie (DAPA-CKD) hadden de deelnemers een eGFR van 25 tot 75 ml/min/1,73 m² en albuminurie; patiënten met en zonder diabetes namen deel.

Hoe het geneesmiddel werkt

Dapagliflozine verhoogt de uitscheiding van glucose via de urine. Dat verklaart de verhoogde diurese, de matige bloeddrukverlaging en de positieve glucosetest in de urine.

Het register rekent Forxiga tot de geneesmiddelen die enkel op voorschrift worden afgeleverd. De keuze om het te starten, de dosis en de opvolging van nierfunctie en bloedglucose horen bij de behandelende arts.

Wanneer en hoe gebruiken

De gegevens hieronder volgen rubriek 4.2 van de officiële samenvatting van de productkenmerken. Een voorschrift van de arts blijft altijd bepalend.

Standaarddosering per indicatie

• Diabetes mellitus type 2: de aanbevolen dosering is 10 mg dapagliflozine eenmaal daags.
• Hartfalen: 10 mg dapagliflozine eenmaal daags.
• Chronische nierschade: 10 mg dapagliflozine eenmaal daags.

Inname

• Eenmaal daags, op ieder moment van de dag, met of zonder voedsel.
• De tabletten worden in hun geheel doorgeslikt.
• Bij combinatie met insuline of een insulinesecretie-bevorderend middel, zoals een sulfonylureumderivaat, kan een lagere dosering van die middelen worden overwogen om het risico op hypoglykemie te verkleinen.

Speciale patiëntengroepen

• Nierinsufficiëntie: er is geen nierfunctie-afhankelijke dosisaanpassing vereist. Vanwege de beperkte ervaring wordt het niet aanbevolen om de behandeling te starten bij een GFR onder 25 ml/min. Bij diabetes type 2 neemt de glucoseverlagende werking af zodra de GFR onder 45 ml/min daalt en is die waarschijnlijk afwezig bij ernstige nierinsufficiëntie; een aanvullende glucoseverlagende behandeling kan dan nodig zijn.
• Leverinsufficiëntie: geen aanpassing bij een lichte of matige leverfunctiestoornis. Bij een ernstige leverfunctiestoornis wordt een startdosis van 5 mg aangeraden, die bij goede verdraagbaarheid naar 10 mg kan worden verhoogd.
• Ouderen vanaf 65 jaar: geen leeftijdsafhankelijke dosisaanpassing.
• Kinderen: bij diabetes type 2 is geen dosisaanpassing nodig vanaf 10 jaar; er zijn geen gegevens voor kinderen jonger dan 10 jaar. Voor hartfalen en chronische nierschade zijn veiligheid en werkzaamheid bij personen tot 18 jaar niet vastgesteld.

Een inname vergeten of te veel genomen

De bijsluiter rubriek over overdosering vermeldt dat dapagliflozine bij gezonde vrijwilligers geen toxiciteit vertoonde bij enkelvoudige orale doses tot 500 mg, dus 50 keer de maximaal aanbevolen dosis. Zij hadden gedurende minstens 5 dagen glucose in de urine, zonder uitdroging of lage bloeddruk. Bij een overdosis dient de apotheker of de arts te worden geraadpleegd.

Sterkte, vorm en verpakking

Forxiga bestaat in het register in twee sterkten: Forxiga 10 mg filmomhulde tabletten en Forxiga 5 mg filmomhulde tabletten. De tabletten van Forxiga 10 mg bevatten dapagliflozinepropanediolmonohydraat, overeenkomend met 10 mg dapagliflozine, en zijn geel, biconvex en diagonaal diamantvormig (ongeveer 1,1 x 0,8 cm), met aan de ene zijde 10 en aan de andere zijde 1428 in reliëf. Forxiga 5 mg is geel, biconvex en rond (diameter 0,7 cm), met 5 en 1427 in reliëf.

Lactose is aanwezig in de tablet; zie de voorzorgen voor wie een lactose-intolerantie heeft.

Wisselwerkingen en voorzorgen

Contra-indicatie

De enige contra-indicatie is overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor een van de hulpstoffen.

Diabetes type 1 en diabetische ketoacidose

Dapagliflozine mag niet worden gebruikt bij diabetes mellitus type 1; in studies bij die groep kwam diabetische ketoacidose (DKA) vaak voor. Zeldzame gevallen van DKA, ook levensbedreigende en fatale, zijn gemeld bij SGLT2-remmers. Soms bleef de bloedglucose daarbij onder 14 mmol/l (250 mg/dl). Vage klachten kunnen op ketoacidose wijzen: misselijkheid, braken, geen eetlust, buikpijn, hevige dorst, moeite met ademen, verwardheid, buitengewone vermoeidheid of slaperigheid. Dan wordt meteen op ketoacidose onderzocht, wat de bloedsuiker ook is. Bij vermoede of vastgestelde DKA wordt de behandeling meteen gestopt.

De behandeling wordt onderbroken bij ziekenhuisopname voor een grote chirurgische ingreep of voor een ernstige acute aandoening; bepaling van ketonen, bij voorkeur in bloed, wordt dan aanbevolen. Herstarten kan zodra de ketonen weer normaal zijn en de patiënt stabiel is. Het risico is groter bij een zwakke bètacelreserve (laag C-peptide, LADA of eerdere pancreatitis), bij weinig eten of ernstige uitdroging, na een verlaging van de insulinedosis en bij een hogere insulinebehoefte door acute ziekte, een operatie of overmatig alcoholgebruik. Wie eerder DKA doormaakte onder een SGLT2-remmer, herstart die behandeling niet, tenzij een andere duidelijke oorzaak is gevonden en opgelost. Na het stoppen kan de ketoacidose langer duren dan de halfwaardetijd van de stof zou doen vermoeden.

Nier- en leverfunctie

De behandeling starten wordt niet aanbevolen bij een GFR onder 25 ml/min. In een studie bij diabetes type 2 met matige nierinsufficiëntie (GFR onder 60 ml/min) kwamen een stijging van creatinine, fosfor en parathyroïdhormoon en hypotensie vaker voor met dapagliflozine dan met placebo. Bij ernstige leverinsufficiëntie is de blootstelling aan dapagliflozine verhoogd en is de klinische ervaring beperkt.

Volumedepletie en lage bloeddruk

Door de verhoogde diurese kan de bloeddruk matig dalen, vooral bij zeer hoge bloedsuikers. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten die bloeddrukverlagers gebruiken, bij een voorgeschiedenis van hypotensie en bij ouderen. Bij een gelijktijdige aandoening die tot volumedepletie kan leiden, zoals een maagdarmziekte, wordt controle van de volumestatus aanbevolen (lichamelijk onderzoek, bloeddruk, laboratoriumonderzoek met hematocriet en elektrolyten). Ontstaat volumedepletie, dan wordt de behandeling tijdelijk onderbroken tot de depletie is gecorrigeerd.

Fournier-gangreen

Sinds de marktintroductie zijn bij vrouwen en mannen die een SGLT2-remmer namen gevallen van necrotiserende fasciitis van het perineum (fournier-gangreen) gemeld. De aandoening is zeldzaam, maar kan levensbedreigend zijn en behoeft een dringende operatie en antibiotica. Wie pijn, gevoeligheid, roodheid of zwelling in de genitale streek of het perineum heeft, met koorts of een algemeen ziek gevoel, raadpleegt een arts. Een urogenitale infectie of perineaal abces kan eraan voorafgaan. Bij vermoeden wordt Forxiga stopgezet en meteen een behandeling met antibiotica en chirurgisch debridement ingesteld.

Urineweginfecties en genitale infecties

De glucose-uitscheiding kan gepaard gaan met een verhoogd risico op urineweginfecties; bij pyelonefritis of urosepsis moet een tijdelijke onderbreking worden overwogen. Voor genitale infecties, inclusief fimose die in sommige gevallen een besnijdenis nodig maakte, zie het onderdeel bijwerkingen.

Bijzondere groepen

• Ouderen: hebben een grotere kans op volumedepletie, op een verminderde nierfunctie en op gebruik van diuretica of van middelen als ACE-remmers en angiotensine-II-receptorblokkers die de nierfunctie kunnen veranderen.
• Hartfalen: de ervaring in NYHA-klasse IV is beperkt, en patiënten met infiltratieve cardiomyopathie zijn niet onderzocht.
• Chronische nierschade: er is geen ervaring bij patiënten zonder diabetes en zonder albuminurie; patiënten met albuminurie kunnen meer baat hebben bij de behandeling.
• Verhoogd hematocriet: bij uitgesproken stijgingen wordt onderzoek naar onderliggende hematologische aandoeningen aanbevolen.
• Amputatie van onderste ledematen: in langetermijnstudies bij diabetes type 2 met SGLT2-remmers is een toename waargenomen, voornamelijk van de teen. Het is niet bekend of het een klasse-effect is. Routinematige preventieve voetzorg is belangrijk.
• Lactose: wie galactose-intolerantie, totale lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie heeft, gebruikt dit geneesmiddel niet.

Interacties met andere geneesmiddelen

• Diuretica (thiazide en lisdiuretica): dapagliflozine kan het diuretisch effect versterken en het risico op uitdroging en lage bloeddruk verhogen.
• Insuline en insulinesecretie-bevorderende middelen (zoals sulfonylureumderivaten): zij veroorzaken hypoglykemie. Een lagere dosis kan nodig zijn.
• Lithium: dapagliflozine kan de renale uitscheiding van lithium verhogen en de lithiumconcentratie in het bloed verlagen. De serumconcentratie wordt vaker gecontroleerd na de start en na dosisaanpassingen, via de arts die lithium voorschrijft.
• Rifampicine: de blootstelling aan dapagliflozine (AUC) daalde met 22%, zonder klinisch betekenisvol effect op de glucose-uitscheiding over 24 uur. Dosisaanpassing wordt niet aanbevolen; voor andere inductoren zoals carbamazepine, fenytoïne of fenobarbital wordt geen klinisch relevant effect verwacht.
• Mefenaminezuur (een UGT1A9-remmer): de blootstelling nam met 55% toe, eveneens zonder klinisch betekenisvol effect op de glucose-uitscheiding. Geen dosisaanpassing.
• Geen relevante verandering van de farmacokinetiek van dapagliflozine werd gezien met metformine, pioglitazon, sitagliptine, glimepiride, voglibose, hydrochloorthiazide, bumetanide, valsartan of simvastatine. Omgekeerd veranderde dapagliflozine de farmacokinetiek van onder meer metformine, digoxine en warfarine (ook de INR-effecten) niet. Bij simvastatine nam de AUC met 19% toe en bij simvastatinezuur met 31%, wat niet als klinisch relevant wordt beschouwd.
• 1,5-anhydroglucitol (1,5-AG)-test: deze meting is onbetrouwbaar onder SGLT2-remmers; een alternatieve methode voor opvolging van de glucoseregulatie wordt aanbevolen.
• Het metabolisme verloopt hoofdzakelijk via glucuronideconjugatie door UGT1A9. In vitro remde dapagliflozine de cytochroom P450-enzymen CYP1A2, 2A6, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6 en 3A4 niet.
• Interactieonderzoek is enkel bij volwassenen uitgevoerd.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

Gegevens over gebruik bij zwangere vrouwen ontbreken. In studies bij ratten werd toxiciteit voor de zich ontwikkelende nier gezien in een periode die overeenkomt met het tweede en derde trimester bij de mens. Het gebruik tijdens het tweede en derde trimester wordt daarom niet aanbevolen, en bij vaststelling van een zwangerschap wordt de behandeling gestaakt. Of dapagliflozine in de moedermelk terechtkomt, is niet bekend; bij dieren werd uitscheiding in melk en een farmacologisch effect bij de jongen vastgesteld. Een risico voor pasgeborenen en zuigelingen kan niet worden uitgesloten, dus tijdens borstvoeding mag het niet worden gebruikt. Het effect op de menselijke vruchtbaarheid is niet onderzocht; bij mannelijke en vrouwelijke ratten werd geen effect gezien.

Rijvaardigheid

Forxiga heeft geen of een verwaarloosbare invloed op de rijvaardigheid en het bedienen van machines. Bij combinatie met een sulfonylureumderivaat of insuline moet op het risico op hypoglykemie worden gewezen.

Laboratoriumuitslagen van de urine

Door het werkingsmechanisme testen patiënten onder Forxiga positief op glucose in de urine.

De meest beschreven effecten

De meest gerapporteerde bijwerking in alle klinische studies waren genitale infecties. Het veiligheidsprofiel bij diabetes steunt op meer dan 15.000 behandelde patiënten, onder wie 2.360 met 10 mg in een gepoolde analyse van 13 placebogecontroleerde studies van maximaal 24 weken. Het veiligheidsprofiel bij hartfalen (DAPA-HF en DELIVER) en bij chronische nierschade (DAPA-CKD) was consistent met het bekende profiel. Geen enkele bijwerking bleek dosisafhankelijk. De frequenties zijn: zeer vaak (1 op 10 of meer), vaak (tussen 1/100 en 1/10), soms (1 op 1.000 tot minder dan 1 geval op 100), zelden (1 op 10.000 tot minder dan 1 geval op 1.000), zeer zelden (minder dan 1 geval op 10.000).

Genitale infecties

In de gepoolde data van 13 studies werden vulvovaginitis, balanitis en soortgelijke genitale infecties gemeld bij 5,5% van de proefpersonen met dapagliflozine 10 mg en bij 0,6% met placebo. Ze kwamen vaker voor bij vrouwen (8,4% tegenover 1,2%), en wie er al een voorgeschiedenis van had, had een grotere kans op een terugkerende infectie. De meeste infecties waren mild tot matig, reageerden op een eerste standaardbehandeling en leidden zelden tot stopzetting. In DAPA-HF leidden genitale infecties bij 0,3% tot stopzetting, in DELIVER en DAPA-CKD bij 0,1%, telkens zonder gevallen in de placebogroep. Bij patiënten zonder diabetes werden geen ernstige genitale infecties of stopzettingen daarvoor gemeld. Er zijn gevallen van fimose of verworven fimose gemeld met gelijktijdige genitale infecties; soms was besnijdenis nodig.

Fournier-gangreen

In de DECLARE-studie met 17.160 patiënten werden 6 gevallen gemeld: één in de groep met dapagliflozine en vijf in de placebogroep.

Hypoglykemie

De frequentie hing af van de achtergrondtherapie. Bij monotherapie, bij combinatie met metformine en bij combinatie met sitagliptine (met of zonder metformine) waren milde episodes vergelijkbaar (minder dan 5%) in alle groepen, placebo inbegrepen, tot 102 weken. Ernstige gevallen kwamen soms voor en waren vergelijkbaar tussen dapagliflozine en placebo. Met sulfonylureumderivaten en insuline lag de incidentie hoger: met glimepiride werden op week 24 en 48 milde episodes gemeld bij 6,0% en 7,9% met dapagliflozine 10 mg tegenover 2,1% en 2,1% met placebo. Bij toevoeging aan insuline werden milde episodes gemeld bij 40,3% (week 24) en 53,1% (week 104) tegenover 34,0% en 41,6% met placebo, terwijl ernstige episodes bij 0,5% en 1,0% tegenover 0,5% voorkwamen. Bij combinatie met metformine en een sulfonylureumderivaat meldde 12,8% minder ernstige episodes met dapagliflozine tegenover 3,7% met placebo. In DECLARE werd ernstige hypoglykemie gemeld bij 0,7% met dapagliflozine en bij 1,0% met placebo; in DAPA-CKD bij 0,7% tegenover 1,3%. Ernstige hypoglykemie werd in de studies bij hartfalen en nierschade enkel bij patiënten met diabetes type 2 waargenomen.

Volumedepletie

In de gepoolde data van 13 studies werden bijwerkingen die op volumedepletie kunnen wijzen (uitdroging, hypovolemie of hypotensie) gemeld bij 1,1% met dapagliflozine 10 mg en 0,7% met placebo; ernstige bijwerkingen kwamen bij minder dan 0,2% voor en waren evenwichtig verdeeld. In DECLARE was het aantal patiënten met dergelijke voorvallen gebalanceerd tussen de groepen (213 of 2,5% en 207 of 2,4%).

Laboratoriumwaarden

Het gemiddelde hematocriet steeg met 2,30% bij dapagliflozine 10 mg tegenover een daling van 0,33% bij placebo. Waarden boven 55% werden gemeld bij 1,3% tegenover 0,4%. Voor de lipiden waren de gemiddelde procentuele veranderingen met dapagliflozine 10 mg tegenover placebo: totaal cholesterol 2,5% tegenover 0,0%; HDL-cholesterol 6,0% tegenover 2,7%; LDL-cholesterol 2,9% tegenover -1,0%; triglyceriden -2,7% tegenover -0,7%.

Waar u dit geneesmiddel bewaart

Volgens de officiële tekst zijn er voor dit geneesmiddel geen speciale bewaarcondities. De houdbaarheid bedraagt 3 jaar, en de vervaldatum op de doos wordt nagekeken vóór gebruik. De tabletten blijven in hun Alu/Alu-blister tot het moment van inname.Opbergen buiten het bereik van kinderen, met de vervaldatum op de verpakking gecontroleerd. Ongebruikte of vervallen tabletten worden naar de apotheek teruggebracht in plaats van met het huishoudafval of via het toilet weggegooid.

Vragen aan de balie

Waar deze informatie vandaan komt

De inhoud berust op de SKP van Forxiga die het Europees Geneesmiddelenbureau publiceerde (meest recente versie van 14 december 2023), met voor de afleveringswijze en de verpakkingen de gegevens uit het Belgische register.

Apotheek Pharmacie du Pont de l'État in Erquelinnes ondertekent deze pagina. Ze vervangt het advies van de arts of de apotheker niet.

• Forxiga: samenvatting van de productkenmerken en bijsluiter (EMA)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 11/11/2026