Fluconazole harde capsules: gebruik, dosering en bijwerkingen

Wat Fluconazole bevat en waarvoor het dient

Fluconazol is een antischimmelmiddel uit de groep van de triazolen (ATC-code J02AC01). Het wordt toegediend om schimmelinfecties en gistinfecties te behandelen of te voorkomen. In het Belgische geneesmiddelenregister is Fluconazole Viatris 200 mg harde capsules het referentieproduct voor deze pagina: wie het over fluconazole 200 heeft, bedoelt dus een harde capsule met 200 mg werkzame stof. De houder van de vergunning is Viatris GX in Hoeilaart. Het middel wordt uitsluitend op voorschrift afgeleverd.

Indicaties bij volwassenen

De SmPC noemt als behandelindicaties:

• cryptokokkenmeningitis en coccidioïdomycose;
• invasieve candidiase;
• candidiase van de slijmvliezen, waaronder candidiase van mond en keel, van de slokdarm, candidurie (gist in de urine) en chronische mucocutane candidiase;
• chronische orale atrofische candidiase (stomatitis door een gebit), wanneer tandhygiëne of een plaatselijke behandeling niet volstaat;
• acute of terugkerende vaginale candidiase, wanneer een lokale behandeling niet geschikt is;
• candidabalanitis (gistinfectie van de eikel), eveneens wanneer een lokale behandeling niet geschikt is;
• dermatomycose, met inbegrip van tinea pedis, tinea corporis, tinea cruris, tinea versicolor en candida-infecties van de huid, wanneer een systemische behandeling is aangewezen;
• tinea unguium (onychomycose, nagelschimmel), wanneer andere middelen niet geschikt worden geacht.

Preventieve indicaties

Bij volwassenen kan fluconazol ook ter voorkoming worden ingezet: tegen een nieuwe aanval van cryptokokkenmeningitis bij patiënten met een hoog risico op herhaling, tegen terugkerende candidiase van mond, keel of slokdarm bij hiv-geïnfecteerde patiënten met een hoog risico, om het aantal episoden van terugkerende vaginale candidiase (vier of meer per jaar) te verminderen, en tegen candida-infecties bij patiënten met langdurige neutropenie, bijvoorbeeld door chemotherapie of na een stamceltransplantatie.

Het product in detail

Het register vermeldt voor Fluconazole Viatris vier sterktes: 50 mg, 100 mg, 150 mg en 200 mg. Elke harde capsule bevat de aangegeven hoeveelheid fluconazol. Wie een fluconazole tablet verwacht, moet weten dat de vorm onder deze naam in het register een harde capsule is en geen tablet. Het product zit in een transparante pvc/aluminium-blisterverpakking.

Een capsule fluconazole 150 mg is volgens de SmPC geel, de andere sterktes verschillen in kleur en grootte, zoals de tabel toont.

Lactose is een hulpstof met bekend effect en in de 150 mg-capsule zit bovendien de kleurstof zonnegeel (E110), die allergische reacties kan veroorzaken. Per harde capsule zit er minder dan 1 mmol (23 mg) natrium in, zodat het middel in wezen natriumvrij is.

De capsules worden in hun geheel doorgeslikt, ongeacht de voedselinname. Fluconazol bestaat ook als oplossing voor intraveneuze infusie.

De vergunninghouder bepaalt de prijs van een geneesmiddel en het RIZIV kan een terugbetaling voorzien; een bedrag staat op deze pagina niet.

Duur van de behandeling en dosis

De dosis fluconazol hangt af van de aard en de ernst van de schimmelinfectie. Behandelingen waarbij meerdere doses nodig zijn, lopen door tot klinische parameters of laboratoriumtests aantonen dat de actieve infectie genezen is. Een te korte behandeling kan leiden tot herval. Wat hieronder staat, is de weergave van de SmPC; de voorschrijver bepaalt de dosis voor de persoon zelf.

Volwassenen, per indicatie

• Cryptokokkenmeningitis: een oplaaddosis van 400 mg op dag 1, daarna 200 mg tot 400 mg eenmaal per dag, gewoonlijk gedurende minstens 6 tot 8 weken. Bij levensbedreigende infecties kan de dagdosis worden verhoogd tot 800 mg. Als onderhoudsbehandeling ter voorkoming van herval bij een hoog risico geldt fluconazole 200 mg eenmaal per dag, voor onbepaalde tijd.
• Coccidioïdomycose: 200 mg tot 400 mg eenmaal per dag, gedurende 11 tot 24 maanden of langer, afhankelijk van de patiënt. Bij sommige infecties, vooral meningitis, kan 800 mg per dag worden overwogen.
• Invasieve candidiase: een oplaaddosis van 800 mg op dag 1, daarna 400 mg eenmaal per dag. Bij candidemie loopt de behandeling door tot 2 weken na de eerste negatieve hemocultuur.
• Candidiase van mond en keel: een oplaaddosis van 200 mg tot 400 mg op dag 1, daarna 100 mg tot 200 mg eenmaal per dag, gedurende 7 tot 21 dagen (tot de infectie in remissie is). Bij een sterk verminderde afweer kan de behandeling langer duren.
• Candidiase van de slokdarm: dezelfde oplaaddosis en onderhoudsdosis, gedurende 14 tot 30 dagen (tot remissie), bij een sterk verminderde afweer langer.
• Candidurie: 200 mg tot 400 mg eenmaal per dag gedurende 7 tot 21 dagen, bij een sterk verminderde afweer langer.
• Chronische atrofische candidiase: fluconazole 50 mg eenmaal per dag gedurende 14 dagen.
• Chronische mucocutane candidiase: 50 mg tot 100 mg eenmaal per dag, tot 28 dagen, of langer afhankelijk van de ernst van de infectie of de onderliggende afweerstoornis.
• Terugvalpreventie van candidiase van mond, keel of slokdarm bij hiv-patiënten met een hoog risico: 100 mg tot 200 mg eenmaal per dag of 200 mg driemaal per week, voor onbepaalde tijd bij chronische immunosuppressie.
• Acute vaginale candidiase en candidabalanitis: een eenmalige dosis van 150 mg.
• Terugkerende vaginale candidiase (vier of meer episoden per jaar), behandeling en preventie: 150 mg om de drie dagen, in totaal drie doses (dag 1, 4 en 7), gevolgd door 150 mg eenmaal per week als onderhoud gedurende 6 maanden.
• Tinea pedis, tinea corporis, tinea cruris en candida-infecties van de huid: 150 mg eenmaal per week of fluconazole 50 mg eenmaal per dag, gedurende 2 tot 4 weken. Bij tinea pedis kan een behandeling tot 6 weken nodig zijn.
• Tinea versicolor: 300 mg tot 400 mg eenmaal per week gedurende 1 tot 3 weken, of 50 mg eenmaal per dag gedurende 2 tot 4 weken.
• Tinea unguium (nagelschimmel): 150 mg eenmaal per week, tot de geïnfecteerde nagel vervangen is. Dat duurt normaal 3 tot 6 maanden voor vingernagels en 6 tot 12 maanden voor teennagels. Na een geslaagde behandeling van langdurige infecties blijven de nagels soms vervormd.
• Preventie van candida-infecties bij langdurige neutropenie: 200 mg tot 400 mg eenmaal per dag. De behandeling start enkele dagen vóór het verwachte begin van de neutropenie en loopt door tot 7 dagen na het herstel, en tot het aantal neutrofielen boven 1.000/mm³ is gestegen.

Bijzondere groepen

• Verminderde nierfunctie: bij eenmalige toediening is geen aanpassing nodig. Bij meerdere doses volgt na de startdosis (50 mg tot 400 mg) 100 % van de aanbevolen dosis bij een creatinineklaring boven 50 ml/min, 50 % bij 50 ml/min of lager en 100 % na elke hemodialyse.
• Kinderen van 28 dagen tot 11 jaar: bij candidiase van de slijmvliezen een eerste dosis van 6 mg/kg en daarna 3 mg/kg eenmaal per dag; bij invasieve candidiase of cryptokokkenmeningitis 6 tot 12 mg/kg eenmaal per dag; voor preventie van candida-infecties bij verzwakte afweer 3 tot 12 mg/kg eenmaal per dag, naargelang de ernst en duur van de neutropenie. De maximumdosis van 400 mg per dag mag bij kinderen niet worden overschreden.
• Adolescenten van 12 tot 17 jaar: de voorschrijver kiest op basis van gewicht en puberale ontwikkeling tussen de dosis voor volwassenen en die voor kinderen. 100, 200 en 400 mg bij volwassenen komt overeen met 3, 6 en 12 mg/kg bij kinderen. Bij genitale candidiase geldt dezelfde dosis als bij volwassenen.
• A terme pasgeborenen: zij scheiden fluconazol traag uit. Tot 14 dagen oud wordt de dosis in mg/kg om de 72 uur gegeven, van 15 tot 27 dagen om de 48 uur, met een maximum van 12 mg/kg per toediening.

De capsulevorm is niet aangepast aan zuigelingen en jonge kinderen; de arts schrijft de vorm en sterkte voor die bij leeftijd, gewicht en dosis passen.

Wat u vooraf nagaat

Wanneer het middel niet mag worden gebruikt

Fluconazol mag niet worden gebruikt bij overgevoeligheid voor de werkzame stof, voor verwante azolstoffen of voor een van de hulpstoffen. Terfenadine is gecontra-indiceerd bij patiënten die meerdere doses van 400 mg of meer per dag krijgen. Ook andere geneesmiddelen die het QT-interval verlengen en via cytochroom P450 (CYP) 3A4 worden afgebroken, zijn gecontra-indiceerd tijdens een behandeling met fluconazol: cisapride, astemizol, pimozide, kinidine en erytromycine.

Waarschuwingen uit de SmPC

• Tinea capitis: fluconazol bleek bij kinderen niet beter dan griseofulvine (succespercentage onder 20 %) en mag er niet voor worden gebruikt.
• Andere cryptococcose en endemische mycosen: het bewijs van werkzaamheid is beperkt, zodat er geen doseringsadvies bestaat.
• Nieren en bijnieren: voorzichtigheid is geboden bij een verminderde nierfunctie. Ketoconazol kan bijnierinsufficiëntie veroorzaken en dat zou zelden ook met fluconazol kunnen gebeuren.
• Lever: voorzichtigheid is geboden bij een verminderde leverfunctie. Fluconazol werd in verband gebracht met zeldzame gevallen van ernstige levertoxiciteit, soms met dodelijke afloop, vooral bij patiënten met een ernstige onderliggende aandoening. De levertoxiciteit verdween gewoonlijk na het stoppen. Wie afwijkende leverwaarden ontwikkelt, wordt zorgvuldig opgevolgd. Tekenen van ernstig leverlijden zijn aanzienlijke vermoeidheid, verlies van eetlust, aanhoudende misselijkheid, braken en geelzucht. In dat geval wordt de behandeling onmiddellijk stopgezet en moet de patiënt een arts raadplegen.
• Hart: sommige azolen, fluconazol inbegrepen, verlengen het QT-interval op het elektrocardiogram, via remming van de rectificerende kaliumstroom (Ikr). Zeer zeldzame gevallen van QT-verlenging en torsade de pointes werden gemeld, bij ernstig zieke patiënten met meerdere risicofactoren. Patiënten met hypokaliëmie of gevorderd hartfalen hebben een verhoogd risico op levensbedreigende ritmestoornissen. Voorzichtigheid is dan geboden.
• Huid: zelden werden exfoliatieve huidreacties zoals het Stevens-Johnsonsyndroom en toxische epidermale necrolyse gemeld. Ontstaat er bij een oppervlakkige schimmelinfectie huiduitslag die aan fluconazol wordt toegeschreven, dan wordt de behandeling gestopt. Bij invasieve of systemische infecties wordt de patiënt zorgvuldig gevolgd en stopt fluconazol bij blaarvorming of erythema multiforme. Ook de geneesmiddelenreactie met eosinofilie en systemische symptomen (DRESS) is gemeld.
• Cytochroom P450: fluconazol remt CYP2C9 en CYP3A4 matig en CYP2C19 sterk; wie middelen met een nauwe therapeutische index via die enzymen gebruikt, wordt gevolgd.
• Resistentie: C. krusei en C. auris zijn van nature resistent en C. glabrata minder gevoelig, zodat een ander antischimmelmiddel nodig kan zijn.

Interacties met andere geneesmiddelen

De SmPC onderscheidt drie niveaus. Gecontra-indiceerd zijn cisapride , terfenadine bij 400 mg fluconazol of meer per dag, astemizol, pimozide, kinidine en erytromycine, telkens door het risico op QT-verlenging. Niet aanbevolen is halofantrine, omdat fluconazol de plasmaconcentratie via CYP3A4-remming verhoogt en het risico op cardiotoxiciteit en plotse hartdood toeneemt. Voorzichtigheid is geboden bij amiodaron, vooral bij hoge doses fluconazol (800 mg), wegens QT-verlenging.

Andere interacties vragen voorzorgen of een aanpassing van de dosis. Het effect van andere middelen op fluconazol:

• Rifampicine: verlaagt de AUC van fluconazol met 25 % en de halfwaardetijd met 20 %. Een hogere fluconazoldosis kan worden overwogen.
• Hydrochloorthiazide: verhoogt de plasmaconcentratie van fluconazol met 40 %, wat geen aanpassing van het schema vraagt.

Het effect van fluconazol op andere middelen. Het enzymremmende effect houdt na het stoppen nog 4 tot 5 dagen aan, door de lange halfwaardetijd:

• Alfentanil: de AUC steeg met factor 2; de dosis alfentanil kan aanpassing vragen.
• Amitriptyline en nortriptyline: fluconazol versterkt hun effect. Bij de start en na een week kunnen de concentraties worden gemeten, en de dosis wordt zo nodig aangepast.
• Amfotericine B: bij muizen antagonisme bij een systemische Aspergillus fumigatus-infectie; de klinische betekenis is niet bekend.
• Anticoagulantia: bij gelijktijdig gebruik met warfarine werden bloedingen gemeld (blauwe plekken, neusbloedingen, maag-darmbloeding, bloed in de urine, melena) met een verlengde protrombinetijd, die tot ongeveer factor 2 steeg. Bij coumarine- of indaandionderivaten wordt de protrombinetijd zorgvuldig gevolgd en kan een aanpassing nodig zijn.
• Kortwerkende benzodiazepines: midazolam (AUC met factor 3,7 en halfwaardetijd met factor 2,2 verhoogd) en triazolam (factor 4,4 en 2,3). Het effect van triazolam was versterkt en verlengd. Een lagere dosis benzodiazepine wordt overwogen en de patiënt goed opgevolgd.
• Carbamazepine: de serumconcentratie steeg met 30 %, met risico op toxiciteit. De dosis kan worden aangepast op basis van metingen of effect.
• Calciumantagonisten (nifedipine, isradipine, amlodipine, verapamil, felodipine): de blootstelling kan stijgen, met frequente opvolging van bijwerkingen.
• Celecoxib: Cmax en AUC stegen met 68 % en 134 %. Halvering van de celecoxibdosis kan nodig zijn.

Bijwerkingen: frequentie en wat te doen

De SmPC meldt dat hoofdpijn, buikpijn, diarree, misselijkheid, braken, een stijging van alanineaminotransferase, aspartaataminotransferase en alkalische fosfatase en huiduitslag tot de meest gemelde bijwerkingen behoren. De geneesmiddelenreactie met eosinofilie en systemische symptomen (DRESS) is eveneens gemeld. De frequentieklassen lopen van vaak (1/100 tot < 1/10) en soms tot zelden (1/10 000 tot < 1/1000); bij niet bekend kan de frequentie niet worden bepaald.

Wat te doen

Bij geelzucht, aanhoudende misselijkheid, braken, uitgesproken vermoeidheid of verlies van eetlust wordt de behandeling onmiddellijk gestopt en een arts geraadpleegd. Hetzelfde geldt bij blaarvorming, zwelling van gezicht of lippen of ademhalingsmoeilijkheden. Bij duizeligheid of epilepsieaanvallen mag niet worden gereden en mogen geen machines worden bediend.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

Vrouwen die zwanger kunnen worden, worden vooraf over het mogelijke risico voor de foetus geïnformeerd. Na een enkelvoudige dosis wordt vóór een zwangerschap een wash-outperiode van één week aanbevolen. Observationele onderzoeken wijzen op een mogelijk verhoogd risico op spontane abortus in het eerste of tweede trimester. Na een cumulatieve dosis tot 150 mg in het eerste trimester is geen stijging van het totale misvormingsrisico gezien; één groot cohortonderzoek vond een licht verhoogd risico op musculoskeletale misvormingen (gecorrigeerd relatief risico 1,29 voor 150 mg en 1,98 boven 450 mg). Bij hoge doses gedurende drie maanden of langer werd een patroon van geboortedefecten beschreven, met onzeker oorzakelijk verband. Een korte kuur in standaarddosis wordt tijdens de zwangerschap alleen gebruikt als het duidelijk nodig is; een hoge of langdurige dosis alleen bij potentieel levensbedreigende infecties.

Fluconazol gaat over in de moedermelk in concentraties vergelijkbaar met die in het plasma. Na een eenmalige dosis van 150 mg hoeft borstvoeding niet te worden stopgezet. Na herhaald gebruik of een hoge dosis wordt borstvoeding niet aanbevolen. Bij ratten had fluconazol geen effect op de vruchtbaarheid.

Bewaarcondities

De houdbaarheid bedraagt 3 jaar. Voor dit geneesmiddel gelden geen speciale bewaarcondities.Een kind mag er niet bij kunnen, en de uiterste gebruiksdatum leest u op de doos.

Praktische vragen

Waar deze informatie vandaan komt

Deze pagina is gebaseerd op de officiële samenvatting van de productkenmerken (SmPC) van Fluconazole Viatris in het Nederlands, gepubliceerd door het FAGG (laatste publicatie 27 maart 2024), en op de bijhorende bijsluiter.

De apotheek ondertekent de pagina.De behandelende arts blijft het aanspreekpunt voor bijzondere gevallen.

• Samenvatting van de productkenmerken (FAGG)
• Bijsluiter (FAGG)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 07/11/2026