Citalopram 20 mg tabletten: gebruik, doses en voorzorgen
De rol van citalopramhydrobromide
Citalopram is geen kalmeringsmiddel, geen slaapmiddel en geen tijdelijke oplossing voor een moeilijke periode. Het is evenmin een vitamine- of voedingssupplement. Het gaat om een antidepressivum uit de groep van de selectieve serotonine-heropnameremmers (SSRI's), met ATC-code N06AB04, dat na een medische diagnose wordt voorgeschreven. In het Belgische register is het referentieproduct Citalopram AB 20 mg filmomhulde tabletten van Aurobindo N.V., met citalopramhydrobromide als zoutvorm van de werkzame stof.
Bij een SSRI hoort een geduldig verloop. Het antidepressieve en stemmingsverbeterende effect treedt meestal op na 2 tot 4 weken behandeling, en bij paniekstoornis wordt de maximale doeltreffendheid na ongeveer 3 maanden bereikt. Het middel wordt op voorschrift afgeleverd, en de arts bepaalt de duur van de behandeling.
Bij welke klachten dit middel hoort
De samenvatting van de kenmerken van het product (SKP) noemt drie indicaties.
- Depressieve episode.
- Paniekstoornis, met of zonder agorafobie.
- Obsessieve compulsieve stoornis (OCS).
Een antidepressieve behandeling is symptomatisch en wordt daarom gedurende een voldoende lange tijd voortgezet, meestal tot 6 maanden na het herstel om herval te voorkomen. Bij recurrente depressies kan de onderhoudsbehandeling tot een jaar of langer duren. Bij OCS is een begin van effect te verwachten na 2 tot 4 weken, met verdere verbetering in de loop van de tijd.
Voor kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar is citalopram niet bestemd.
Samenstelling: werkzame stof en hulpstoffen
Een filmomhulde tablet Citalopram AB bevat 20 mg citalopram, onder de vorm van 24,98 mg citalopramhydrobromide. Het register vermeldt voor citalopram de sterkten 20 mg, 30 mg en 40 mg. Een dosis citalopram 20 mg komt overeen met een hele tablet van deze sterkte, en een dosis citalopram 10 mg met een halve tablet. De tablet is wit, biconvex en capsulevormig, met aan de ene zijde de letter A en aan de andere zijde een breukstreep tussen 0 en 6, zodat hij in gelijke doses kan worden verdeeld.
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Werkzame stof | Citalopram 20 mg (als citalopramhydrobromide) |
| Tabletkern | Lactosemonohydraat (45,72 mg per tablet), maïszetmeel, copovidon, natriumcroscarmellose, microkristallijne cellulose, magnesiumstearaat |
| Tabletomhulling | Hypromellose 6 cP, macrogol 400, titaandioxide (E171) |
| Verpakking | Doorzichtige blisters van PVC/PVdC en aluminium met 28, 30, 56, 60, 98 of 100 tabletten |
| Houder van de vergunning | Aurobindo N.V., E. Demunterlaan 5 bus 8, 1090 Brussel |
Door de lactose mogen patiënten met zeldzame erfelijke galactose-intolerantie, algehele lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie dit middel niet gebruiken. Een tablet bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) en is dus in wezen natriumvrij.
Gebruiksaanwijzing en doses
De tabletten worden eenmaal daags ingenomen, op om het even welk moment van de dag en ongeacht de maaltijden. De doses hieronder zijn die van de SKP voor volwassenen en worden door de arts vastgelegd.
- Depressieve episode. Begindosis 20 mg per dag. Afhankelijk van de respons en de ernst kan de dosis na 2 weken worden verhoogd tot maximaal 40 mg per dag (2 tabletten van 20 mg).
- Paniekstoornis. Start met 10 mg per dag (een halve tablet van 20 mg), na een week verhoogd tot 20 mg. De optimale dosis ligt gewoonlijk tussen 20 en 30 mg per dag, met een maximum van 40 mg per dag.
- OCS. Begindosis 20 mg per dag, indien nodig verhoogd tot maximaal 40 mg per dag volgens de klinische beoordeling.
- Ouderen boven 65 jaar. De helft van de aanbevolen dosis, dus 10 mg per dag tot maximaal 20 mg per dag.
- Verminderde nierfunctie. Bij lichte tot matige nierinsufficiëntie is geen aanpassing nodig. Bij ernstige nierinsufficiëntie (creatinineklaring onder 30 ml/min) is voorzichtigheid geboden.
- Verminderde leverfunctie. Bij lichte tot matige leverinsufficiëntie start men met 10 mg per dag gedurende 2 weken, daarna eventueel tot maximaal 20 mg. Bij ernstig verminderde leverfunctie zijn voorzichtigheid en een zeer zorgvuldige dosisopbouw aangewezen.
- Trage CYP2C19-metaboliseerders. Aanbevolen startdosis 10 mg per dag gedurende de eerste 2 weken, met een maximum van 20 mg per dag.
- Kinderen en adolescenten. Niet gebruiken onder 18 jaar.
Stoppen
Abrupt stoppen wordt vermeden. De dosis wordt over minstens een tot twee weken geleidelijk verlaagd om ontwenningsverschijnselen te beperken. Bij ondraaglijke klachten kan de arts de vorige dosis hervatten en daarna trager afbouwen.
Voor u met de behandeling start
Contra-indicaties
- Overgevoeligheid voor de werkzame stof of een hulpstof.
- MAO-remmers. Citalopram mag niet worden voorgeschreven aan patiënten die een MAO-remmer nemen, ook niet bij selegiline boven 10 mg per dag. Het mag pas 14 dagen na het stoppen van een irreversibele MAO-remmer worden gestart. Na het stoppen van citalopram is een wachttijd van 7 dagen nodig voor de start van een MAO-remmer. Bij reversibele MAO-remmers geldt de wachttijd uit de bijsluiter van het betrokken product.
- Linezolid, tenzij de bloeddruk nauwgezet wordt opgevolgd.
- Een bekende QT-verlenging of een congenitaal lang QT-syndroom.
- Gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen die het QT-interval verlengen, en van pimozide.
Hart
Citalopram veroorzaakt een dosisafhankelijke verlenging van het QT-interval. Na het in de handel brengen werden QT-verlenging en ventriculaire aritmie, torsade de pointes inbegrepen, gemeld, vooral bij vrouwen, bij hypokaliëmie en bij een bestaande QT-verlenging of hartziekte. Voorzichtigheid is geboden bij significante bradycardie, een recent acuut myocardinfarct of niet-gecompenseerd hartfalen. Een tekort aan kalium of magnesium wordt gecorrigeerd voor de start, en bij een stabiele hartaandoening wordt een ECG overwogen. Bij tekenen van aritmie wordt de behandeling gestaakt en een ECG gemaakt.
Stemming en gedrag
- Suïcidale gedachten. Het risico bij depressie blijft bestaan tot een significante remissie optreedt en kan in de beginfase van het herstel toenemen. Het is groter bij patiënten jonger dan 25 jaar en bij een voorgeschiedenis van suïcidale gebeurtenissen. Patiënten en mantelzorgers letten op klinische verergering, suïcidaal gedrag en ongewone gedragsveranderingen, en roepen onmiddellijk medisch advies in.
- Paradoxale angst. Bij paniekstoornis kan de angst bij de start toenemen, meestal tot twee weken. Daarom is een lage begindosis aangewezen.
- Acathisie. Rusteloosheid met de behoefte om te bewegen, vooral in de eerste weken. Een dosisverhoging kan dan schadelijk zijn.
- Manie en psychose. Bij een manisch-depressief ziektebeeld kan een verschuiving naar de manische fase optreden, en dan wordt citalopram gestaakt. Psychotische symptomen kunnen toenemen.
- Convulsies. Bij convulsies wordt de behandeling gestaakt. SSRI's worden vermeden bij onstabiele epilepsie.
Andere aandachtspunten
- Serotoninesyndroom. Agitatie, tremor, myoclonus en hyperthermie kunnen erop wijzen. Citalopram wordt dan onmiddellijk gestaakt.
- Hyponatriëmie. In zeldzame gevallen gemeld, waarschijnlijk door SIADH. Oudere vrouwen lijken een risicogroep.
- Bloedingen. SSRI's gaven een verlengde stollingstijd en bloedingen, van ecchymosen tot gynaecologische en maag-darmbloedingen, en kunnen het risico op postpartumbloeding verhogen.
- Glaucoom. Door mydriasis is voorzichtigheid geboden bij kamerhoekblokglaucoom of een voorgeschiedenis van glaucoom.
- Suikerziekte. De glycemische regeling kan veranderen, waardoor insuline of orale antidiabetica moet worden aangepast.
- Seksuele disfunctie. Er zijn meldingen van klachten die na het stoppen bleven aanhouden.
- Botbreuken. Epidemiologische studies bij patiënten vanaf 50 jaar tonen een hoger risico bij SSRI's en tricyclische antidepressiva.
Wisselwerkingen
- Serotonerge middelen. Triptanen (sumatriptan, oxitriptan), opioïden (tramadol) en tryptofaan worden niet gelijktijdig gebruikt. Met lithium is voorzichtigheid geboden en wordt de lithiumspiegel regelmatig gecontroleerd. Serotoninesyndroom is ook gemeld met moclobemide en buspiron.
- Sint-janskruid. De ongewenste effecten kunnen toenemen, dus niet gelijktijdig gebruiken.
- Bloedingsrisico. Voorzichtigheid bij anticoagulantia, NSAID's, acetylsalicylzuur, dipyridamol, ticlopidine en atypische antipsychotica.
- Alcohol. Er werd geen interactie aangetoond, maar de combinatie wordt afgeraden.
- QT en elektrolyten. Klasse IA- en III-antiaritmica, antipsychotica (fenothiazinen, pimozide, haloperidol), tricyclische antidepressiva, sparfloxacine, moxifloxacine, intraveneus erytromycine, pentamidine, halofantrine, astemizol en mizolastine zijn gecontra-indiceerd. Bij pimozide steeg het QTc-interval met ongeveer 10 msec. Middelen die hypokaliëmie of hypomagnesiëmie veroorzaken, vragen voorzichtigheid.
- Convulsiedrempel. Voorzichtigheid bij middelen die de drempel verlagen, zoals andere SSRI's, butyrofenonen, thioxanthenen, mefloquine, bupropion en tramadol.
- Enzymen. Citalopram wordt omgezet via CYP2C19 (ongeveer 38%), CYP3A4 (ongeveer 31%) en CYP2D6 (ongeveer 31%). Cimetidine verhoogde de spiegels matig, en CYP2C19-remmers zoals omeprazol, esomeprazol, fluconazol, fluvoxamine, lansoprazol en ticlopidine vragen voorzichtigheid met een mogelijk lagere dosis. Ketoconazol veranderde de spiegels niet. Citalopram verdubbelde de metoprololconcentratie, zonder significant effect op bloeddruk en hartritme. Er waren geen relevante effecten op clozapine, theofylline, warfarine, imipramine, amitriptyline, risperidon, carbamazepine, triazolam, levomepromazine of digoxine.
- ECT. De klinische ervaring is beperkt, dus voorzichtigheid.
Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid
Gepubliceerde gegevens over meer dan 2500 blootgestelde zwangerschappen wijzen niet op malformatieve toxiciteit. Toch wordt citalopram tijdens de zwangerschap alleen gebruikt als dat strikt noodzakelijk is. Pasgeborenen van moeders die tot laat in de zwangerschap citalopram namen, worden geobserveerd, en abrupt stoppen wordt vermeden. Verschijnselen zoals ademhalingsproblemen, cyanose, convulsies, voedingsproblemen, hypoglycemie, tremor, prikkelbaarheid en slaapproblemen treden meestal binnen 24 uur na de bevalling op. SSRI's kunnen aanhoudende longhypertensie bij pasgeborenen verhogen, ongeveer 5 gevallen per 1.000 zwangerschappen tegenover 1 tot 2 in de algemene bevolking, en het risico op postpartumbloeding stijgt met minder dan factor 2.
Citalopram gaat over in de moedermelk, waarbij de zuigeling ongeveer 5% van de gewichtsgerelateerde dosis van de moeder binnenkrijgt. De informatie volstaat niet om het risico in te schatten, dus voorzichtigheid is aangeraden. Bij dieren kan citalopram de kwaliteit van het sperma beïnvloeden, bij de mens is dit effect reversibel gebleken en werd geen invloed op de vruchtbaarheid vastgesteld.
Rijden en machines bedienen
Citalopram heeft een geringe tot matige invloed op de rijvaardigheid en het bedienen van machines, omdat het beoordelings- en reactievermogen kan afnemen.
Bijwerkingen en alarmsignalen
De bijwerkingen zijn in het algemeen mild en voorbijgaand. Ze komen het meest voor in de eerste of tweede week en nemen meestal af naarmate de behandeling vordert. Voor hyperhidrose, droge mond, insomnia, somnolentie, diarree, nausea en vermoeidheid is een dosisrespons aangetoond. De frequenties komen uit klinische studies met 1.346 patiënten op citalopram en 545 op placebo, aangevuld met meldingen na het in de handel brengen.
| Frequentie | Bijwerkingen volgens de SKP |
|---|---|
| Zeer vaak (1 op 10 of meer) | Slaperigheid, slapeloosheid, hoofdpijn, droge mond, nausea, hyperhidrose |
| Vaak (1 op 100 tot 1 op 10) | Verminderde eetlust, gewichtsverlies; agitatie, afgenomen libido, angst, zenuwachtigheid, verwardheid, abnormaal orgasme bij vrouwen, abnormale dromen; tremor, paresthesie, duizeligheid, aandachtsstoornissen; tinnitus; geeuwen; diarree, braken, constipatie; pruritus; myalgie, artralgie; impotentie, ejaculatiestoornis, falende zaadlozing; vermoeidheid, koorts |
| Soms (1 op 1.000 tot 1 op 100) | Verhoogde eetlust, gewichtstoename; agressie, depersonalisatie, hallucinatie, manie; syncope; mydriasis, die kan leiden tot gesloten hoekglaucoom; bradycardie, tachycardie; urticaria, alopecia, uitslag, purpura, fotosensitiviteitsreactie; urineretentie; menorragie bij vrouwen; oedeem |
| Zelden (1 op 10.000 tot 1 op 1.000) | Hyponatriëmie; grand mal convulsie, dyskinesie, smaakstoornissen; bloedingen; hepatitis |
| Frequentie niet bekend | Trombocytopenie; overgevoeligheid en anafylactische reactie; SIADH en hyperprolactinemie; hypokaliëmie; paniekaanval, bruxisme, rusteloosheid, suïcidale gedachten en suïcidaal gedrag; convulsies, serotoninesyndroom, extrapiramidale stoornissen, akathisie, bewegingsstoornissen; visuele stoornis; verlengd QT-interval en ventriculaire aritmie met torsade de pointes; orthostatische hypotensie; epistaxis; maag-darmbloedingen; abnormale leverfunctietests; ecchymose, angio-oedeem; galactorroe; metrorragie en postpartumbloeding bij vrouwen; priapisme bij mannen |
Alarmsignalen
- Suïcidale gedachten of ongewone gedragsveranderingen, onmiddellijk.
- Agitatie, tremor, spiertrekkingen, koorts en stijfheid, die op een serotoninesyndroom kunnen wijzen.
- Hartkloppingen, flauwvallen of een onregelmatige hartslag.
- Oogpijn of een plotse vermindering van het zicht, door de kans op kamerhoekblokglaucoom.
- Zwarte stoelgang of onverklaarde bloedingen.
Ontwenningsverschijnselen
Bij stoppen komen ontwenningsverschijnselen vaak voor, vooral bij abrupt stoppen. In een studie ter preventie van herval werden ze gezien bij ongeveer 40% van de patiënten die stopten, tegenover 20% van wie doorging. Duizeligheid, tintelingen, slaapstoornissen, agitatie, misselijkheid, tremor, zweten, hoofdpijn, diarree, hartkloppingen, prikkelbaarheid en visuele stoornissen zijn de vaakst gerapporteerde reacties. Ze zijn meestal licht tot matig en verdwijnen binnen 2 weken, maar kunnen bij sommige patiënten 2 tot 3 maanden of langer duren.
Waargenomen bijwerkingen kunnen aan het Belgische meldsysteem worden doorgegeven.be, de meldingssite van het FAGG.
Bewaren in het dagelijks gebruik
Volgens de SKP zijn er voor dit geneesmiddel geen speciale bewaarcondities. De houdbaarheid bedraagt 3 jaar.Buiten bereik van kinderen bewaren; de uiterste datum is die van de verpakking. Een halve tablet voor de dagdosis breekt u pas op het moment van inname af.
Uw vragen
Wat betekent generiek voor de werkzame stof citalopram?
Een generiek geneesmiddel bevat dezelfde werkzame stof, in dezelfde hoeveelheid en farmaceutische vorm, als het referentiegeneesmiddel, en moet daarmee vergelijkbaar zijn. Voor citalopram betekent dat dezelfde stof, citalopram, in tabletten van dezelfde sterkte. De naam Citalopram AB verwijst naar de stof en de houder, Aurobindo. Het register bevat ook tabletten onder de namen Citalopram EG, Sandoz, Teva en Ratiopharm. Een officiële uitleg vindt u bij het Europees Geneesmiddelenbureau.
Waarop moet u letten bij een zending citalopram uit het buitenland?
Bij een levering uit het buitenland valt de controle van de Belgische apotheker weg. Citalopram is voorschriftplichtig, en in België mogen geneesmiddelen op voorschrift niet online worden verkocht. Een pakje van een buitenlandse website heeft geen gegarandeerde herkomst en samenstelling, en een arts kan de behandeling dan niet verantwoord opvolgen. Het FAGG legt uit hoe u een betrouwbare site herkent.
Wordt citalopram zonder recept afgeleverd?
Nee. Het register vermeldt een aflevering op voorschrift. De arts stelt de diagnose, kiest de startdosis en volgt de behandeling op, vooral in de beginfase. De publieksprijs wordt vastgelegd door de vergunninghouder, en het RIZIV kan volgens de geldende regels een deel van de kosten terugbetalen.
Wanneer is het effect van citalopram te verwachten?
Het antidepressieve effect komt meestal na 2 tot 4 weken, en bij OCS begint het effect na 2 tot 4 weken. Bij paniekstoornis wordt de maximale werking na ongeveer 3 maanden bereikt. In die eerste weken kunnen angst en onrust tijdelijk toenemen, en daarom wordt met een lage dosis gestart.
Waarom wordt de dosis bij 65-plussers gehalveerd?
De SKP schrijft voor om bij patiënten boven 65 jaar de helft van de aanbevolen dosis te geven. Dat is 10 mg per dag, met een maximum van 20 mg per dag. Daarnaast is hyponatriëmie bij oudere patiënten, vooral vrouwen, een aandachtspunt.
Is alcohol of sint-janskruid toegestaan tijdens de behandeling?
Alcohol wordt afgeraden, ook al werd geen interactie aangetoond. Sint-janskruid moet worden vermeden, want de ongewenste effecten van citalopram kunnen frequenter voorkomen. Vraag bij een kruidenpreparaat altijd raad aan de apotheker.
Hoe moet de behandeling worden stopgezet?
Geleidelijk, volgens een schema van de arts. De SKP vraagt een afbouw over minstens een tot twee weken, en soms over enkele weken of maanden. Abrupt stoppen leidt vaak tot ontwenningsverschijnselen, en bij een vergeten dosis zijn zulke klachten zeer zelden gemeld.
De basis van deze fiche
Deze fiche is gebaseerd op de Belgische samenvatting van de kenmerken van het product (SKP) van Citalopram AB 20 mg filmomhulde tabletten, laatst gepubliceerd op 4 augustus 2025 door het FAGG, en op de bijsluiter van hetzelfde product.
De apotheker beantwoordt de vragen die deze pagina openlaat.