Bactrim Forte 800 mg/160 mg: gebruik, dosering en bijwerkingen

Bactrim Forte: het geneesmiddel en zijn gebruik

Wat is Bactrim Forte en waarvoor wordt dit geneesmiddel gebruikt? Bactrim Forte is een antibioticum dat op voorschrift wordt afgeleverd en twee werkzame stoffen combineert: sulfamethoxazol en trimethoprim. Het wordt ingezet bij infecties waarvan bewezen is of sterk wordt vermoed dat ze door gevoelige bacteriën of andere gevoelige micro-organismen worden veroorzaakt, en in een aantal gevallen om zo’n infectie te voorkomen. De tabletten Forte zijn geïndiceerd vanaf 6 jaar.

Op de doos staat de naam Bactrim Forte met de sterkte 800 mg - 160 mg. In het register van het FAGG draagt het de ATC-code J01EE01 (sulfamethoxazol en trimethoprim). De afleveringswijze is een registerfeit: uitsluitend op voorschrift. De pharmacie du Pont de l’État in Erquelinnes geeft hier informatie en neemt geen bestellingen aan.

Volgens de officiële tekst mag Bactrim enkel worden gebruikt als de arts oordeelt dat de voordelen elk potentieel risico overschrijden, en het gebruik van één enkel doeltreffend antibacterieel middel wordt overwogen. Officiële richtlijnen en de lokale resistentie wegen mee, want de gevoeligheid van bacteriën verschilt per regio en verandert in de tijd.

De indicaties volgens de officiële tekst

• Luchtweginfecties: acute exacerbatie van chronische longaandoeningen, otitis media bij kinderen, en de behandeling en (primaire en secundaire) profylaxe van Pneumocystis jirovecii-pneumonie bij volwassenen en kinderen, vooral bij ernstig aangetaste immuniteit.
• Urogenitale infecties: urineweginfecties en zachte sjanker.
• Gastro-intestinale infecties: tyfus en paratyfus, shigellose (gevoelige stammen van Shigella flexneri en Shigella sonnei), reizigersdiarree door enterotoxinogene Escherichia coli en cholera, dat laatste samen met vochttoediening en correctie van de elektrolyten.
• Andere infecties: onder meer brucellose, acute en chronische osteomyelitis, nocardiose, actinomycetoom, toxoplasmose en Zuid-Amerikaanse blastomycose, soms in combinatie met andere antibiotica.

Of Bactrim Forte bij een bepaalde klacht past, beslist de voorschrijver.

Hoe Bactrim Forte wordt gebruikt

De dosis hangt af van de infectie, de leeftijd, het gewicht en de nierfunctie. Hieronder staat wat de officiële tekst vermeldt; de dosis op uw voorschrift blijft de leidraad.

Gebruikelijke dosering en duur

Bij een acute infectie duurt de behandeling minstens 5 dagen, of tot 48 uur nadat de klinische symptomen verdwenen zijn. Is er na 7 dagen geen duidelijke verbetering, dan wordt de behandeling heroverwogen. Volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar nemen gewoonlijk 1 tablet Forte ’s morgens en 1 tablet ’s avonds. De minimale dosis, ook voor een behandeling langer dan 14 dagen, is een halve tablet ’s morgens en ’s avonds; in bijzonder ernstige gevallen is het maximum anderhalve tablet ’s morgens en ’s avonds. Oudere patiënten met een normale nierfunctie krijgen de gebruikelijke dosis voor volwassenen.

Kinderen tot 12 jaar krijgen ongeveer 30 mg sulfamethoxazol en 6 mg trimethoprim per kilogram lichaamsgewicht per dag, bij ernstige infecties met de helft meer. Voor kinderen van 6 tot 12 jaar is dat bij de tablet Forte een halve tablet ’s morgens en een halve tablet ’s avonds.

Bijzondere schema’s

Bij zachte sjanker is de dosis 1 tablet twee keer per dag; geneest het letsel na 7 dagen niet, dan kan een verlenging met 7 dagen worden overwogen. Een uitblijvende respons kan erop wijzen dat een resistent micro-organisme de oorzaak is. Bij vrouwen met een vastgestelde maar nog onbehandelde acute onverwikkelde urineweginfectie kan een eenmalige dosis van 3 tabletten worden gegeven, bij voorkeur na de maaltijd ’s avonds of bij het slapengaan, waarna een nieuwe urinecultuur ter controle aangewezen is.

Bij Pneumocystis jirovecii-pneumonie duurt de kuur 2 weken met maximaal 20 mg trimethoprim en 100 mg sulfamethoxazol per kilogram per 24 uur, verdeeld over innamen om de 6 uur. Als richtlijn voor de bovengrens per inname geldt: 1 tablet Forte bij 32 kg, 1 tablet bij 48 kg, 2 tabletten bij 64 kg en 2 tabletten bij 80 kg. Voor de profylaxe is de dosis bij volwassenen en kinderen boven 12 jaar 1 tablet per dag. Kinderen krijgen 150 mg trimethoprim en 750 mg sulfamethoxazol per m² per dag, in 2 gelijke doses, op 3 opeenvolgende dagen per week, met een maximum van 320 mg trimethoprim en 1600 mg sulfamethoxazol per dag. Bij 1,06 m² is dat een halve tablet om de 12 uur.

Bij nocardiose krijgen volwassenen 480 tot 640 mg trimethoprim en 2400 tot 3200 mg sulfamethoxazol (3 tot 4 tabletten Forte) per dag, gedurende minstens 3 maanden en aangepast aan leeftijd, gewicht, nierfunctie en ernst; een duur van 18 maanden werd gerapporteerd. Bij prostatitis en acute brucellose loopt de behandeling vaak ongeveer 4 weken.

Nierfunctie, dialyse en lever

De dosis volgt de creatinineklaring: boven 30 ml/min normaal, tussen 15 en 30 ml/min de helft, en onder 15 ml/min enkel bij regelmatige hemodialyse. Bij hemodialyse volgt na een normale oplaaddosis na elke sessie een supplementaire dosis van de helft. Bij peritoneale dialyse is de klaring minimaal en wordt het gebruik niet aanbevolen. Voor leverinsufficiëntie kunnen geen doseringsaanbevelingen worden gegeven.

Innemen

Neem de tabletten in met voldoende water, bij voorkeur na de maaltijd. De tablet heeft een breukstreep en kan in gelijke doses worden verdeeld.

Werkzame stof, sterktes en verpakkingen

Een tablet Bactrim Forte 800mg bevat 800 mg sulfamethoxazol en 160 mg trimethoprim. Daarom wordt dezelfde sterkte ook geschreven als Bactrim Forte 800/160 mg, of in het register als 800 mg - 160 mg.

De tablet is wit tot bijna wit, langwerpig en biconvex, ongeveer 19 mm lang en 9 mm breed, met “BACTRIM 800+160” in reliëf aan één zijde en een breukstreep aan de andere. Het geneesmiddel bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per tablet en is dus in wezen natriumvrij.

Voor u met de behandeling start

Wanneer Bactrim Forte niet mag worden gebruikt

• overgevoeligheid voor de werkzame stoffen of een hulpstof;
• prematuren en pasgeborenen jonger dan 6 weken;
• ernstige leverinsufficiëntie;
• ernstige nierinsufficiëntie met een creatinineklaring onder 15 ml/min, behalve bij regelmatige hemodialyse;
• gelijktijdige toediening van dofetilide.

Waarschuwingen

De behandeling blijft zo kort mogelijk, vooral bij bejaarden. Een fatale afloop werd, zelden, gerapporteerd bij bloeddyscrasie, ernstige huidreacties (Stevens-Johnsonsyndroom of SJS, toxische epidermale necrolyse of TEN, DRESS-syndroom, AGEP) en fulminante levernecrose. Het hoogste risico op SJS of TEN ligt in de eerste weken. Bij toenemende huiduitslag, vaak met blaren of letsels op de slijmvliezen, wordt de behandeling stopgezet; vroege stopzetting geeft een betere prognose, en wie SJS of TEN kreeg, start nooit meer met Bactrim. Bij elke huidreactie of andere ernstige bijwerking wordt onmiddellijk gestopt.

Voorzichtigheid is geboden bij antecedenten van ernstige allergie en bij astma bronchiale. Zeer zelden werd respiratoire toxiciteit gemeld die kon verergeren tot acuut respiratoir distress-syndroom (ARDS); hoesten, koorts en kortademigheid met longinfiltraten kunnen daarvan voortekenen zijn, en dan wordt de behandeling gestaakt. Sulfonamiden kunnen de diurese verhogen, vooral bij cardiaal oedeem. Serumkalium en nierfunctie vragen nauwe controle bij hoge doses (zoals bij Pneumocystis-pneumonie), bij kaliumstoornissen of nierinsufficiëntie, en bij geneesmiddelen die hyperkaliëmie veroorzaken. Bij een creatinineklaring van 15 tot 30 ml/min wordt gelet op misselijkheid, braken en hyperkaliëmie. Het risico op ernstige effecten stijgt bij bejaarden en bij nier- of leverinsufficiëntie.

Zeer zeldzame gevallen van hemofagocytaire lymfohistiocytose (HLH), een levensbedreigend syndroom van immuunactivering met koorts en cytopenie, vragen onmiddellijke beoordeling en stopzetting. Behalve in uitzonderlijke gevallen wordt Bactrim niet gegeven bij ernstige hematologische stoornissen. Bij bejaarden en bij foliumzuurdeficiëntie of nierinsufficiëntie kunnen bloedafwijkingen optreden die na folinezuur verdwijnen. Bij G6PD-deficiëntie, wegens mogelijke hemolyse, enkel als het absoluut noodzakelijk is en in minimale doses. Voorzichtigheid geldt ook bij porfyrie, schildklierlijden en traag acetyleren.

Bij langdurige behandeling wordt het bloedbeeld periodiek gecontroleerd, en bij nierinsufficiëntie ook urine en nierfunctie. Zorg voor voldoende vochtinname en urineproductie om kristallurie te voorkomen; nierstenen uit metabolieten van sulfamethoxazol zijn waargenomen.

Interacties met andere geneesmiddelen

Trimethoprim remt de organische kationentransporter-2 (OCT2) en zwak CYP2C8; sulfamethoxazol remt zwak CYP2C9. Vertel uw arts en apotheker welke geneesmiddelen u nog gebruikt. De officiële tekst vermeldt onder meer:

• Dofetilide: nooit samen toedienen; de AUC steeg met 103% en de Cmax met 93%, met risico op ernstige ventriculaire aritmieën zoals torsades de pointes.
• Amantadine, memantine, lamivudine: hogere blootstelling; bij amantadine of memantine meer kans op delirium en myoclonus.
• Paclitaxel en amiodarone: niet aanbevolen wegens hun nauwe therapeutische index.
• Dapsone: beide kunnen methemoglobinemie veroorzaken; controle en liefst een alternatief.
• Repaglinide, rosiglitazon, pioglitazon en sulfonylureumderivaten (glibenclamide, gliclazide, glipizide, chloorpropamide, tolbutamide): geregelde controle op hypoglykemie.
• Coumarines (warfarine, acenocoumarol, fenprocoumon): controle van de bloedstolling.
• Fenytoïne: halfwaardetijd +39%, klaring -27%; controle op toxiciteit.
• Digoxine: de spiegel kan stijgen, vooral bij ouderen; controle.
• Nucleoside-analogen, tacrolimus, azathioprine, mercaptopurine: meer myelotoxische en nefrotoxische effecten.
• Clozapine: vermijden, wegens het risico op agranulocytose.
• Thiazidediuretica: bij ouderen meer trombocytopenie; controle van de bloedplaatjes.
• Methotrexaat: pancytopenie werd vastgesteld; calciumfolinaat wordt aanbevolen.
• Pyrimethamine: boven 25 mg per week in malariaprofylaxe kan megaloblastaire anemie optreden.
• ACE-remmers, angiotensinereceptorantagonisten, spironolacton en andere kaliumsparende diuretica: risico op klinisch relevante hyperkaliëmie.
• Ciclosporine: bij niertransplantatie een omkeerbare verslechtering van de nierfunctie.

Bij speciale patiëntengroepen, ook kinderen en adolescenten, zijn geen interactiestudies uitgevoerd. Trimethoprim kan de bepaling van methotrexaat via competitieve eiwitbinding verstoren, en de creatininebepaling volgens Jaffé verhoogt de normale waarden met 10%.

Zwangerschap, borstvoeding en rijvaardigheid

Een risico op aangeboren afwijkingen werd niet consistent aangetoond. Twee grote observationele onderzoeken suggereren dat het risico op spontane abortus 2 tot 3,5 keer hoger is bij trimethoprim, alleen of met sulfamethoxazol, in het eerste trimester. Omdat beide stoffen de placenta passeren en het foliumzuurmetabolisme van de foetus kunnen verstoren, wordt Bactrim in de zwangerschap enkel gebruikt als het voordeel opweegt tegen het risico; dagelijks 5 mg foliumzuur wordt aanbevolen. In het laatste stadium wordt het zo mogelijk vermeden wegens het risico op kernicterus. Beide bestanddelen komen in de moedermelk; de risico’s voor het kind (kernicterus, overgevoeligheid) worden afgewogen tegen het nut voor de moeder. Voor vruchtbaarheid en rijvaardigheid vermeldt de officiële tekst “niet van toepassing”.

Bij overdosering

Acute overdosering kan misselijkheid, braken, diarree, hoofdpijn, vertigo, sufheid en mentale en gezichtsstoornissen geven; in ernstige gevallen kristallurie, hematurie en anurie. Chronische overdosering kan beenmergafwijking met trombopenie of leukopenie veroorzaken. Vraag dan onmiddellijk medisch advies.

Bijwerkingen: frequentie en wat te doen

De meest voorkomende bijwerkingen zijn huiduitslag en gastro-intestinale aandoeningen. Categorieën: zeer vaak (minstens 1 op 10), vaak (1/100 tot < 1/10), soms (1 op 1.000 tot < 1/100), zelden (1 op 10.000 tot < 1/1.000), zeer zelden (< 1/10.000) en frequentie onbekend. De indeling rust vooral op studies met 1085 patiënten die Bactrim IV kregen.

Vaak

• Maagdarmstelsel: misselijkheid, overgeven
• Lever: verhoging van de transaminasen
• Huid: meerdere huidreacties, waaronder fixed drug eruption, exfoliatieve dermatitis, rash, maculopapuleuze en morbilliforme rash, erytheem, pruritus
• Nieren: verhoging van bloedureum en bloedcreatinine

Soms

• Infecties: schimmelinfecties zoals candidiasis
• Zenuwstelsel: convulsies
• Maagdarmstelsel: diarree, pseudomembraneuze enterocolitis
• Lever: verhoging van het bilirubine, hepatitis
• Huid: urticaria
• Nieren: nierinsufficiëntie

Zelden

• Bloed: methemoglobinemie, anemie (megaloblastisch, hemolytisch of auto-immuun, aplastisch), leukopenie, granulocytopenie, trombopenie
• Stofwisseling: hypoglykemie
• Zenuwstelsel: neuropathie met perifere neuritis en paresthesieën
• Maagdarmstelsel: glossitis, stomatitis
• Lever: cholestase
• Nieren: kristallurie
• Algemeen: veneuze pijn en flebitis

Zeer zelden

• Bloed: agranulocytose, pancytopenie
• Immuunsysteem: allergische reacties met koorts, anafylactoïde reacties, angio-oedeem, serumziekte
• Psyche: hallucinaties
• Zenuwstelsel: ataxie, aseptische meningitis of een meningitisachtig beeld
• Oog en oor: uveïtis, oorsuizen, duizeligheid
• Hart en bloedvaten: allergische myocarditis, purpura, Henoch-Schönlein-purpura
• Ademhaling: longinfiltraten, allergische of eosinofiele alveolitis
• Lever: necrose van de lever
• Huid: polymorf erytheem, lichtgevoeligheid, SJS, TEN, DRESS-syndroom, AGEP
• Spieren: rhabdomyolyse
• Nieren: interstitiële nefritis, toename van de diurese

Frequentie onbekend

• Vasculitis: cerebraal, retinaal, in de longen, necrotiserend, granulomatose met polyangiitis, polyarteritis nodosa, en circulatoire shock
• Maagdarmstelsel: acute pancreatitis
• Lever: syndroom van dystrofie van de galweg
• Huid: Sweet-syndroom (acute febriele neutrofiele dermatose)
• Spieren en gewrichten: gewrichtspijn, spierpijn
• Nieren: urolithiasis
• Onderzoeken: hyperkaliëmie, hyponatremie

Patiënten met HIV

Het spectrum is gelijk aan de algemene populatie, maar sommige effecten komen vaker voor. Zeer vaak: leukopenie, granulopenie, trombocytopenie, anorexia, misselijkheid en braken, diarree, verhoogde transaminasen, maculopapuleuze rash, pruritus, koorts (meestal met een maculopapuleuze rash) en hyperkaliëmie. Soms: hypoglykemie en hyponatremie.

Wat te doen

• Bij toenemende huiduitslag, zeker met blaren of letsels op de slijmvliezen, of een andere ernstige bijwerking: onmiddellijk stoppen en de arts verwittigen. De meeste huidreacties waren mild en verdwenen snel na stopzetting; de meeste bloedafwijkingen waren licht en omkeerbaar.
• Hoest of kortademigheid kan op alveolitis met longinfiltraten wijzen.
• Circulatoire shock werd gemeld bij immuungecompromitteerde patiënten, vaak met koorts en zonder reactie op de standaardbehandeling voor overgevoeligheid.
• Een hoge dosis trimethoprim geeft bij een vrij groot aantal patiënten een geleidelijke maar omkeerbare stijging van het serumkalium; ook de aanbevolen dosis kan hyperkaliëmie geven bij kaliumstoornissen of nierinsufficiëntie.
• Hypoglykemie kwam ook voor zonder diabetes, gewoonlijk na enkele dagen, vooral bij nierinsufficiëntie, leverlijden, ondervoeding en hoge doses.
• Geïsoleerde gevallen van pancreatitis traden op, meerdere bij ernstig zieke patiënten zoals bij aids. Urolithiasis met kristallen van N-acetylsulfamethoxazol werd beschreven, vooral bij kristallurie of weinig urine.

Bijwerkingen kunt u melden via www.Waargenomen bijwerkingen kunnen aan het Belgische meldsysteem worden doorgegeven.be van het FAGG.

Na opening

Voor dit geneesmiddel gelden volgens de officiële tekst geen speciale bewaarcondities. De houdbaarheid bedraagt 5 jaar; de uiterste gebruiksdatum staat op de verpakking. Laat de tabletten bij voorkeur in de blister tot ze nodig zijn.

Het geneesmiddel blijft onbereikbaar voor kinderen; de datum leest u op de doos. Ongebruikte of vervallen tabletten brengt u terug naar de apotheek.

Praktische vragen

Officiële bronnen

Deze pagina is gebaseerd op de officiële samenvatting van de kenmerken van het product (SKP) van Bactrim Forte, gepubliceerd door het FAGG (versie van 9 september 2025), en op de bijsluiter van dezelfde verpakking.

De pharmacie du Pont de l’État in Erquelinnes ondertekent deze informatie.De apotheekbalie blijft de plaats voor dit soort vragen.

• Samenvatting van de kenmerken van het product (SKP) Bactrim Forte, FAGG
• Bijsluiter Bactrim Forte, FAGG

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 10/11/2026