Avanafil: tablet op voorschrift, doses en voorzorgen

Avanafil in het kort

Een man die merkt dat een erectie uitblijft of niet standhoudt, belandt vaak eerst bij de huisarts en daarna bij een voorschrift. Avanafil is een van de geneesmiddelen die dan ter sprake kunnen komen. Het is een fosfodiësterase-5-remmer (PDE5-remmer) met ATC-code G04BE10, bestemd voor volwassen mannen, en het wordt enkel op voorschrift afgeleverd.

Op deze pagina heet het product Avanafil, naar de werkzame stof. In het Belgische register staat avanafil onder de naam Spedra, in sterktes van 50, 100 en 200 mg. De referentieverpakking is Spedra 200 mg tabletten (CNK 3123460). De houder van de vergunning is Phoenix Labs Unlimited Company, Suite 12, Bunkilla Plaza, Bracetown Business Park, Clonee, County Meath, Ierland. De officiële tekst spreekt dan ook van Spedra, en dat is de naam die op de doos en in de bijsluiter kan staan.

Avanafil heeft vaatverwijdende eigenschappen, wat een lichte en tijdelijke daling van de bloeddruk geeft. Die eigenschap zit achter de meeste waarschuwingen verderop: nitraten, alfablokkers, alcohol en bepaalde afbraakremmers. Wie de doos in handen heeft, doet er goed aan eerst die rubrieken door te nemen, naast de bijsluiter die bij het voorschrift hoort.

Het erkende gebruik van Avanafil

De enige indicatie is de behandeling van erectiestoornissen bij volwassen mannen. De officiële tekst voegt eraan toe dat seksuele stimulatie nodig is: zonder die stimulatie is het middel niet effectief.

Voordat een geneesmiddel wordt overwogen, worden de medische voorgeschiedenis en de bevindingen van een lichamelijk onderzoek bestudeerd om de diagnose te stellen en de onderliggende oorzaken op te sporen. Avanafil is niet bestemd voor vrouwen, en bij kinderen en jongeren is er voor erectiestoornissen geen relevante toepassing. De tekst vermeldt ook dat avanafil niet is beoordeeld bij mannen met erectiestoornissen als gevolg van ruggenmergbeschadiging of andere neurologische stoornissen, en evenmin bij proefpersonen met een ernstige nier- of leverfunctiestoornis.

Aanbevolen doses

De aanbevolen dosis is 100 mg, naar behoefte in te nemen ongeveer 15 tot 30 minuten vóór de seksuele activiteit. Op basis van de individuele werkzaamheid en verdraagbaarheid kan de dosis worden verhoogd tot maximaal 200 mg of verlaagd tot 50 mg. De maximale dosisfrequentie is eenmaal daags. Het middel wordt ingeslikt. Bij inname met voedsel kan het langer duren voordat het werkt dan bij inname op een nuchtere maag.

Bij oudere mannen (65 jaar en ouder) zijn geen aanpassingen nodig, al zijn de gegevens bij mannen van 70 jaar of ouder beperkt. Bij diabetes is evenmin een aanpassing nodig. Bij een lichte tot matige nierfunctiestoornis (creatinineklaring van 30 ml/min of meer) is geen aanpassing vereist, maar in de fase 3-onderzoeken bleek het middel bij patiënten met een creatinineklaring van 30 tot minder dan 80 ml/min minder werkzaam dan bij een normale nierfunctie. Bij een ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring onder 30 ml/min) is avanafil gecontra-indiceerd. Dat geldt ook voor een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh klasse C). Bij een lichte of matige leverfunctiestoornis (Child-Pugh klasse A of B) begint de behandeling met de minimaal werkzame dosis, en de dosis wordt aangepast op basis van de verdraagbaarheid.

Bij gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen die CYP3A4 remmen, gelden vaste grenzen. Krachtige remmers zoals ketoconazol, ritonavir, atazanavir, claritromycine, indinavir, itraconazol, nefazodon, nelfinavir, saquinavir en telitromycine zijn gecontra-indiceerd. Bij matige remmers zoals erytromycine, amprenavir, aprepitant, diltiazem, fluconazol, fosamprenavir en verapamil bedraagt de maximale dosis 100 mg, met een tussenpoos van ten minste 48 uur. Wie alfablokkers gebruikt en daarop stabiel is ingesteld, start avanafil met de laagste dosis van 50 mg. Grapefruitsap verhoogt vermoedelijk de blootstelling aan avanafil, en patiënten wordt geadviseerd het in de 24 uur vóór de inname niet te drinken.

Bij een overdosis kregen gezonde proefpersonen een enkelvoudige dosis tot 800 mg en patiënten meermalige doses tot 300 mg. De bijwerkingen waren vergelijkbaar met die bij lagere doses, maar ernstiger en frequenter. Dan gelden de gebruikelijke ondersteunende maatregelen; nierdialyse versnelt de klaring waarschijnlijk niet, omdat avanafil zich sterk aan plasma-eiwitten bindt en niet via de urine wordt uitgescheiden.

De technische gegevens op een rij

Een avanafil tablet bevat dus naast de werkzame stof een kleine reeks gewone hulpstoffen: mannitol, een bindmiddel en een tabletsmeermiddel, calciumcarbonaat en een gele kleurstof die de lichtgele tint verklaart. Wie een overgevoeligheid voor een van de hulpstoffen heeft, mag het middel niet gebruiken.

Waarschuwingen

Wanneer het middel niet mag worden gebruikt

• overgevoeligheid voor avanafil of een hulpstof;
• organische nitraten in welke vorm ook en stikstofmonoxidedonoren zoals amylnitriet;
• guanylaatcyclasestimulatoren zoals riociguat, wegens het risico op symptomatische hypotensie;
• een myocardinfarct, beroerte of levensbedreigende aritmie in de afgelopen zes maanden;
• een bloeddruk in rust onder 90/50 mmHg of boven 170/100 mmHg;
• instabiele angina, angina tijdens de gemeenschap of decompensatio cordis van klasse 2 of hoger volgens de New York Heart Association;
• een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh C) of een ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring onder 30 ml/min);
• verlies van het zicht in één oog door NAION, ongeacht of dat met een PDE5-remmer samenhing;
• bekende erfelijke degeneratieve retina-aandoeningen;
• krachtige CYP3A4-remmers, zoals hierboven opgesomd.

Hart en bloedvaten

Seksuele activiteit brengt een zekere mate van hartrisico mee, en de arts houdt daarom rekening met de cardiovasculaire status. Patiënten met obstructie van de uitstroom van het linkerventrikel, zoals aortastenose en idiopathische hypertrofische subaortische stenose, kunnen gevoelig zijn voor vaatverwijders, en hetzelfde geldt voor patiënten met een ernstig verstoorde autonome controle van de bloeddruk.

Een erectie die niet stopt

Bij een erectie die vier uur of langer aanhoudt (priapisme) moet onmiddellijk een arts worden gecontacteerd. Zonder behandeling kan penisweefsel beschadigd raken en blijvend verlies van potentie optreden. Voorzichtigheid is geboden bij anatomische misvormingen van de penis (angulatie, caverneuze fibrose, ziekte van Peyronie) en bij sikkelcelanemie, multipel myeloom of leukemie.

Ogen en gehoor

Visusstoornissen, waaronder centrale sereuze chorioretinopathie, en gevallen van NAION zijn gemeld in verband met PDE5-remmers. Bij een plotselinge visusstoornis moet het gebruik worden gestopt en onmiddellijk een arts worden geraadpleegd. Hetzelfde geldt voor een plotselinge vermindering of verlies van gehoor, dat met tinnitus en duizeligheid gepaard kan gaan. Een rechtstreeks verband met PDE5-remmers is niet na te gaan.

Bloeding

PDE5-remmers hebben zelf geen effect op de aggregatie van bloedplaatjes, maar versterken bij supratherapeutische doses het effect van natriumnitroprusside. Bij mensen hadden ze, alleen of met acetylsalicylzuur, geen effect op de bloedingstijd. Over bloedingsstoornissen of een actief ulcus pepticum zijn geen veiligheidsgegevens bekend; de inname gebeurt dan enkel na een zorgvuldige afweging van baten en risico's.

Wisselwerkingen

Nitraten. Avanafil versterkte bij gezonde proefpersonen het bloeddrukverlagende effect van nitraten. Wordt een nitraat binnen 12 uur na avanafil toegediend omdat dat in een levensbedreigende situatie medisch noodzakelijk is, dan stijgt de kans op een significante en potentieel gevaarlijke bloeddrukdaling; het gebeurt dan enkel onder nauwlettend medisch toezicht met hemodynamische controle.

Geneesmiddelen die de bloeddruk verlagen. Samen met een ander middel dat de bloeddruk verlaagt, kunnen de effecten leiden tot symptomatische hypotensie (duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd, syncope of bijna-syncope). In de fase III-proeven werden geen gevallen van hypotensie, wel incidentele episodes van duizeligheid waargenomen; er was één geval van syncope bij placebo en één bij 100 mg avanafil.

Alfablokkers. Patiënten moeten stabiel op de alfablokker zijn ingesteld, en bij hen start avanafil met 50 mg. Wie al een optimale dosis avanafil krijgt, start de alfablokker met de laagste dosis, want een stapsgewijze verhoging kan tot een verdere bloeddrukdaling leiden. Bij doxazosine was de placebogecorrigeerde maximale daling van de systolische bloeddruk 2,5 mmHg (staand) en 6,0 mmHg (liggend), met waarden of dalingen van mogelijk klinisch belang bij 7 van de 24 proefpersonen. Bij tamsulosine waren die cijfers 3,6 en 3,1 mmHg, met 5 van de 24 proefpersonen. Intravasculaire volumedepletie en andere antihypertensiva kunnen de veiligheid van de combinatie beïnvloeden.

Andere antihypertensiva. Met enalapril en amlodipine was de gemiddelde maximale daling van de bloeddruk in liggende positie 2/3 mmHg met enalapril en 1/-1 mmHg met amlodipine ten opzichte van placebo. Vier uur na de inname was ze teruggekeerd naar de uitgangswaarde. Amlodipine (5 mg per dag) verhoogde de Cmax van avanafil met ongeveer 28 % en de AUC met ongeveer 60 %, wat niet als klinisch significant wordt beschouwd.

Alcohol. Alcohol verhoogt mogelijk het risico op symptomatische hypotensie, duizeligheid of syncope. De gemiddelde maximale daling van de diastolische bloeddruk was bij de combinatie significant groter dan bij avanafil alleen (3,2 mmHg) of alcohol alleen (5,0 mmHg).

CYP3A4-remmers. Ketoconazol (400 mg per dag) verdrievoudigde de Cmax en veertienvoudigde de AUC van een enkelvoudige dosis van 50 mg, en verlengde de halfwaardetijd tot ongeveer negen uur. Ritonavir (600 mg tweemaal daags) verdubbelde ongeveer de Cmax en verdertienvoudigde ongeveer de AUC. Erytromycine (500 mg tweemaal daags) verdubbelde de Cmax en verdrievoudigde de AUC van een dosis van 200 mg, met een halfwaardetijd van ongeveer acht uur. Van andere remmers wordt een vergelijkbaar effect verwacht.

Inductoren van CYP3A4. Het effect van inductoren zoals bosentan, carbamazepine, efavirenz, fenobarbital en rifampicine is niet beoordeeld. Gelijktijdig gebruik wordt niet aanbevolen, omdat het de werkzaamheid kan verlagen. Interacties met rivaroxaban en apixaban worden niet verwacht. Andere PDE5-remmers of andere behandelingen voor erectiestoornissen worden niet gecombineerd, want die combinaties zijn niet onderzocht.

Zwangerschap, vruchtbaarheid en verkeer

Avanafil is niet bestemd voor vrouwen. Er zijn geen gegevens over gebruik bij zwangere vrouwen en tijdens de borstvoeding; dieronderzoek wijst niet op schadelijke effecten voor zwangerschap, embryo of foetus. Een enkelvoudige dosis van 200 mg had bij gezonde vrijwilligers geen effect op de motiliteit of morfologie van het sperma, en 26 weken dagelijkse toediening van 100 mg gaf geen ongewenste effecten op concentratie, hoeveelheid, motiliteit of morfologie. Het middel heeft een geringe invloed op de rijvaardigheid en het bedienen van machines, omdat duizeligheid en veranderingen van het gezichtsvermogen zijn gemeld. Patiënten moeten weten hoe ze reageren voordat ze rijden.

Bijwerkingen en hun frequentie

Het veiligheidsprofiel steunt op 2566 proefpersonen die aan avanafil werden blootgesteld. De meest voorkomende bijwerkingen waren hoofdpijn, flushing, neus- en sinusverstopping en rugpijn. Ze traden vaker op bij personen met een body-mass-index (BMI) onder 25, en in het langlopende onderzoek nam het percentage patiënten met bijwerkingen af bij langere blootstelling.

Bij andere PDE5-remmers werden NAION, plotseling gehoorverlies, priapisme, hematurie, hematospermie, penisbloeding en hypotensie gemeld. In de klinische proeven met avanafil werden geen gevallen van NAION, plotseling gehoorverlies of priapisme gemeld, en duizeligheid kwam wel voor.Een onverwacht effect melden blijft nuttig: het Belgische meldsysteem verzamelt die meldingen.

Bewaren thuis

Voor dit geneesmiddel gelden geen speciale bewaarcondities, en de houdbaarheid bedraagt 5 jaar. De tabletten zitten in unidosisblisters, zodat elke tablet tot het moment van inname in zijn eigen vakje blijft.Berg het op waar kinderen niet bij kunnen, met de datum van de doos gecontroleerd.

Veelgestelde vragen

Waarop deze fiche steunt

De gegevens komen uit de officiële productinformatie van Spedra, het referentiegeneesmiddel met avanafil, zoals gepubliceerd door het Europees Geneesmiddelenbureau (laatste publicatie 14 december 2023). De afleveringswijze en de verpakkingsgegevens komen uit het Belgische geneesmiddelenregister.

• Productinformatie van Spedra (Europees Geneesmiddelenbureau)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 09/11/2026