Ventolin Puffer (salbutamol): gebruik en dosering

Ventolin Puffer begrijpen

Een plotselinge piepende ademhaling, benauwdheid na inspanning of een klacht die bij een gekende uitlokkende factor terugkomt: dat zijn de situaties waarvoor een bronchusverwijder met snelle werking bestaat. Ventolin Puffer hoort bij die groep. In het Belgische register staat het product ingeschreven als Ventolin 100 µg/dosis, dosisaerosol, suspensie in een spuitbus, met salbutamol als werkzame stof en ATC-code R03AC02.

Salbutamol is een selectieve agonist van de bèta-2-adrenerge receptoren. Het geeft een bronchodilatatie, een verwijding van de luchtwegen, bij een reversibele obstructie. Ventolin 100 is bestemd om uitsluitend te worden ingeademd, via de mond. De afleveringswijze in het register is op voorschrift: een arts schrijft het voor en de apotheker leidt het af aan de hand van dat voorschrift. Houder van de vergunning is GlaxoSmithKline Pharmaceuticals s.a./n.v., Avenue Fleming 20, 1300 Waver.

Dezelfde SmPC behandelt ook een verneveloplossing van 5 mg/ml. Deze pagina beperkt zich tot de dosisaerosol, de puffer.

De officiële indicaties

Volgens rubriek 4.1 van de SmPC is salbutamol geïndiceerd bij volwassenen, adolescenten van 12 tot 18 jaar en kinderen van 4 tot 11 jaar. Voor baby’s en kinderen jonger dan 4 jaar verwijst de SmPC naar de rubrieken over dosering en klinische gegevens.

• De behandeling of preventie van bronchospasmen: salbutamol verwekt een bronchodilatatie bij een reversibele obstructie van de luchtwegen als gevolg van astma, chronische bronchitis en emfyseem.
• Bij patiënten met astma kan salbutamol worden gebruikt om de symptomen te verlichten wanneer ze verschijnen, en om ze te voorkomen wanneer een uitlokkende factor bekend is.

De SmPC voegt daaraan toe dat bronchodilatatoren niet de enige of belangrijkste behandeling mogen zijn bij persisterend astma. Bij persisterend astma dat niet reageert op salbutamol wordt een behandeling met inhalatiecorticosteroïden aanbevolen om het astma onder controle te krijgen. Reageert het astma niet op salbutamol, dan kan dringend medisch advies of een dringende behandeling nodig zijn.

Gebruik en dosering

De Ventolin inhaler wordt uitsluitend via inhalatie gebruikt, door inademing via de mond. Omdat een te hoge dosering bijwerkingen kan geven, wordt de astmabehandeling op medisch advies op maat voorgeschreven en stapsgewijs aangepast aan de ernst van het astma. Het gebruik ‘indien nodig’ mag 4 toedieningen per dag niet overschrijden. Een frequentere toediening of een dosisverhoging kan betekenen dat het astma niet meer goed onder controle is; de dosis of de frequentie worden alleen op medisch advies verhoogd.

Volwassenen en adolescenten van 12 jaar en ouder

• Acuut bronchospasme: 100 of 200 microgram.
• Preventie van voorzienbaar astma (inspanning, allergie, anticipatie): 200 microgram.
• Behandeling ‘indien nodig’: tot 200 microgram, 4 keer per dag.
• Tussen twee opeenvolgende inhalaties zit 30 seconden; tussen twee toedieningen 4 tot 6 uur.
• De maximale dosering is 8 puffs (800 microgram) per 24 uur.

Kinderen jonger dan 12 jaar

• Acuut bronchospasme: 100 microgram, zo nodig verhoogd tot 200 microgram.
• Preventie van voorzienbaar astma: 100 microgram vóór de blootstelling of de inspanning, zo nodig tot 200 microgram.
• Behandeling ‘indien nodig’: tot 200 microgram, 4 keer per dag. Vaker gebruik of een plotse dosisstijging wijst op een verergering van het astma.
• Het gebruik van een inhalator bij kinderen gebeurt best onder toezicht van een volwassene.

Inhalatiekamer

Wie de drukknop en de inademing niet goed kan afstemmen, gebruikt best een inhalatiekamer tussen de inhalator en de mond; zonder die kamer zijn de orale vormen een alternatief. Bij baby’s en jonge kinderen tot 6 jaar lost een inhalatiekamer met gelaatsmasker, zoals de Babyhaler, het synchronisatieprobleem op.

De inhalator gebruiken

• Vóór het eerste gebruik, en ook wanneer de inhalator 5 dagen of langer niet werd gebruikt, de dop van het mondstuk verwijderen door zacht op de zijkanten te drukken, de inhalator krachtig schudden en 2 puffs in de lucht spuiten om na te gaan of hij werkt.
• De binnen- en buitenkant van het toestel, mondstuk inbegrepen, nakijken op losse voorwerpen en de inhalator krachtig schudden.
• De inhalator verticaal houden, wijsvinger op de zijkant en duim op de basis onder het mondstuk.
• Zo diep mogelijk uitademen zonder dat het oncomfortabel wordt, het mondstuk tussen de tanden steken en de lippen eromheen sluiten zonder erop te bijten.
• Door de mond inademen. Zodra de inademing begint, op de bovenkant van de flacon drukken om één puff af te geven en traag en diep blijven inademen.
• De adem inhouden, de inhalator uit de mond nemen en de adem nog enkele seconden vasthouden zolang dat comfortabel is.
• Is een tweede puff nodig, dan 30 seconden wachten en de stappen herhalen vanaf het schudden.
• De dop weer stevig op het mondstuk drukken tot hij vastklikt.

Reinigen

De inhalator wordt minstens eenmaal per week gereinigd: de aluminium spuitbus uit het plastic omhulsel halen, het beschermkapje van het mondstuk verwijderen, het omhulsel onder warm stromend water afspoelen, binnen- en buitenkant zorgvuldig afdrogen en daarna de spuitbus en het kapje terugplaatsen. De aluminium spuitbus wordt niet in water ondergedompeld.

Wat het geneesmiddel bevat

Ventolin aerosol is een dosisaerosol, suspensie, in een aluminium spuitbus met 200 dosissen. Elke puff Ventolin 100 bevat salbutamolsulfaat, gelijk aan 100 microgram salbutamol. De enige hulpstof die de SmPC voor deze vorm vermeldt, is het drijfgas norfluraan (HFA-134a). De inhalator bevat salbutamol voor 200 activeringen. Na de 200e puff kan de inhalator blijven verstuiven zonder dat de voorgeschreven dosis wordt afgegeven.

De verneveloplossing uit dezelfde SmPC bevat andere hulpstoffen (benzalkoniumchloride, zwavelzuur en gezuiverd water). De waarschuwing over benzalkoniumchloride in de SmPC betreft die verneveloplossing.

Contra-indicaties en waarschuwingen

Contra-indicaties

• overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een hulpstof;
• niet-intraveneuze vormen van salbutamol mogen niet worden gebruikt om een ongecompliceerde voortijdige arbeid of een dreigende miskraam tegen te houden.

Astmacontrole

De behandeling van astma verloopt normaal volgens een stappenschema; de respons wordt beoordeeld met klinisch onderzoek en longfunctietests. Wie een ontstekingsremmende behandeling voor regelmatig gebruik krijgt, zoals inhalatiecorticosteroïden, moet die blijven gebruiken, ook als de symptomen afnemen en Ventolin niet nodig is. Toenemend gebruik van kortwerkende bronchusverwijders, vooral bèta-2-agonisten, kan wijzen op een verslechtering van de astmacontrole; dan wordt zo snel mogelijk medisch advies ingewonnen en het behandelschema opnieuw beoordeeld. Overmatig gebruik van kortwerkende bèta-agonisten kan de progressie van de onderliggende aandoening maskeren en het risico op ernstige exacerbaties en mortaliteit verhogen. Wie meer dan tweemaal per week ‘zo nodig’ salbutamol gebruikt, profylactisch gebruik vóór inspanning niet meegerekend, wordt opnieuw beoordeeld, bijvoorbeeld op symptomen overdag, nachtelijk ontwaken en functionele beperkingen.

Een plotse achteruitgang van de astmacontrole is een alarmteken waarbij de vitale prognose op het spel kan staan; dan wordt een behandeling met corticosteroïden gestart of de dosis verhoogd. Bij risicopatiënten is een dagelijkse controle van de piekstroom aan te raden. Geeft een dosis die voordien werkte geen snelle verlichting gedurende minstens drie uur, dan moet de patiënt meteen een arts raadplegen.

Het aantal puffs bijhouden

De inhalator bevat salbutamol voor 200 activeringen. Of hij leeg is, kan niet betrouwbaar worden nagegaan door te schudden, te wegen of onder te dompelen, en dat wordt dus niet aanbevolen. Er zijn gevallen van ernstige exacerbaties van astma gemeld. Het aantal gegeven puffs bijhouden en een reserve-inhalator bij de hand houden is aan te raden; wie meer dan één inhalator gebruikt, houdt het aantal per inhalator afzonderlijk bij.

Paradoxaal bronchospasme

Zoals bij andere inhalatieproducten kan een paradoxaal bronchospasme optreden, waarbij de piepende ademhaling na toediening onmiddellijk verergert. Dat wordt onmiddellijk behandeld met een andere vorm van Ventolin of een andere snelwerkende inhalatiebronchodilatator. Deze vorm van salbutamol wordt onmiddellijk stopgezet en zo nodig wordt een andere snelwerkende bronchodilatator gestart voor continu gebruik.

Hart, kalium en andere aandoeningen

Bij therapeutische doses werkt Ventolin selectief op de bèta-2-receptoren, zodat hartfalen en hypertensie geen contra-indicaties vormen, al is voorzichtigheid geboden. Dat geldt ook bij hoge doses van bereidingen met bèta-2-agonisten of andere bronchodilatatoren zoals theofylline, omdat bij bepaalde patiënten cardiovasculaire bijwerkingen werden beschreven. Patiënten met bekende tachyaritmie, ischemische hartpijn of obstructieve hypertrofische cardiomyopathie zijn risicopatiënten. Bij sympathicomimetica kunnen cardiovasculaire effecten optreden; bij dyspneu en pijn op de borst moet aan zowel een respiratoire als een cardiale oorzaak worden gedacht.

Een ernstige hypokaliëmie kan voortvloeien uit bèta-2-mimetica, vooral via parenterale weg of verneveling. Bijzondere voorzorg geldt bij ernstig, acuut astma, omdat dit effect kan worden versterkt door xanthinederivaten, steroïden, diuretica en hypoxie; het kaliumgehalte controleren is dan aanbevolen. Voorzichtigheid is ook geboden bij thyreotoxicose. Salbutamol kan reversibele metabole veranderingen geven, zoals een stijging van de bloedglucose, dus voorzichtigheid geldt bij diabetes mellitus of hyperglykemie. In zeer zeldzame gevallen werd melkzuuracidose gemeld bij hoge doses van de verneveloplossing van kortwerkende bèta-2-agonisten, vooral bij een acute astma-aanval. De dosering hoeft niet te worden verminderd bij nier- of leverinsufficiëntie.

Interacties

• Niet-selectieve bètablokkers, zoals propranolol: mogen niet samen met Ventolin worden toegediend.
• Cardioselectieve bètablokkers: er moet rekening worden gehouden met een mogelijke versterking van de werking van salbutamol op het cardiovasculaire systeem.
• Orale bètamimetica en theofylline: additief aritmogeen effect.
• MAO-remmers: niet gecontra-indiceerd, maar voorzichtigheid is geboden.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

Ventolin mag tijdens de zwangerschap alleen worden toegediend als het verwachte voordeel voor de moeder opweegt tegen het mogelijke risico voor de foetus. Er zijn weinig publicaties die de onschadelijkheid van salbutamol in de eerste stadia van de zwangerschap aantonen, en uit dieronderzoek is reproductietoxiciteit gebleken. Tijdens postmarketingbewaking werden zeldzame gevallen van uiteenlopende aangeboren afwijkingen gemeld, onder meer verhemeltespleet en lidmaatafwijkingen, bij pasgeborenen van moeders die met salbutamol behandeld waren; sommige van die vrouwen kregen verschillende geneesmiddelen. Omdat geen typische afwijkingen werden gevonden en het achtergrondpercentage 2 tot 3 % bedraagt, kan geen verband worden vastgesteld. Salbutamol wordt waarschijnlijk in de moedermelk uitgescheiden en een risico voor de zuigeling kan niet worden uitgesloten; er moet worden beslist of de borstvoeding of de behandeling wordt gestaakt of niet gestart. Over de vruchtbaarheid bij de mens is geen informatie beschikbaar; bij dieren werden geen bijwerkingen op de vruchtbaarheid waargenomen. De invloed op de rijvaardigheid is volgens de SmPC niet van toepassing.

Bijwerkingen en hun frequentie

Ernstige bijwerkingen zijn overgevoeligheidsreacties met angio-oedeem, bronchospasme en hypotensie, waarbij de behandeling onmiddellijk moet worden stopgezet, en een paradoxaal bronchospasme, dat onmiddellijk met een andere vorm of een andere snelwerkende bronchodilatator wordt behandeld. Andere mogelijk ernstige bijwerkingen zijn hartritmestoornissen, melkzuuracidose en hypokaliëmie. Bij kinderen vanaf 4 jaar, adolescenten en volwassenen is het veiligheidsprofiel vergelijkbaar. Zeer vaak betekent 1 op 10 of meer, vaak tussen 1/100 en 1/10, soms tussen 1/1000 en 1/100, zelden 1 op 10.000 tot minder dan 1 geval op 1000, zeer zelden minder dan 1 geval op 10.000.

Bij overdosering zijn de tekens van voorbijgaande aard en van farmacologische oorsprong door het agonisme op de bètareceptoren. Hypokaliëmie kan optreden, zodat de kaliumspiegels worden gecontroleerd. Ook melkzuuracidose werd gemeld; bij aanhoudende of verergerende tachypnoe ondanks het verdwijnen van andere tekenen van bronchospasme kan het melkzuurgehalte in het serum worden gevolgd. Meestal volstaat ondersteunende zorg.Onverwachte effecten worden gemeld bij het Belgische meldpunt voor bijwerkingen.be.

Bewaren

De dosisaerosol is 2 jaar houdbaar. Na gebruik wordt het beschermkapje terug op het mondstuk geplaatst en goed vastgeklikt. De inhalator wordt beneden 30 °C bewaard en beschermd tegen vorst en zonnestralen. Zoals bij de meeste inhalatoren kan het therapeutische effect verminderd zijn wanneer de inhalator koud is.

De spuitbus staat onder druk. Hij wordt niet blootgesteld aan temperaturen boven 50 °C, niet doorboord, niet stukgemaakt en niet verbrand, ook niet wanneer hij leeg lijkt. De vervaldatum is de laatste dag van de aangegeven maand. Buiten het bereik en het zicht van kinderen houden.

Vragen aan de balie

Waar deze informatie vandaan komt

Deze pagina volgt de Samenvatting van de Productkenmerken en de bijsluiter van Ventolin, zoals het FAGG ze publiceert; de laatste versie dateert van 16 oktober 2026.

Pharmacie du Pont de l’État, Erquelinnes, stelt de informatie samen. Ze vervangt geen medisch advies; stel vragen over uw behandeling aan uw arts of apotheker.

• Samenvatting van de Productkenmerken van Ventolin (FAGG)
• Bijsluiter van Ventolin (FAGG)

Nagelezen door Pharmacie du Pont de l’État · 12/11/2026